жаҳон цивилизацияларининг ривожланиш муаммолари

PPTX 25 pages 291.8 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 291.8 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

слайд 1 жаҳон цивилизацияларининг ривожланиш муаммолари бир қатор концепцияларнинг мазмунини ташкил қилади, бу концепциялар қаторига линеар, спиралсимон, ковариант (“марказий давр”), постмодернистик, утопик каби концепциялар киради. линеар концепция тараққиёт асосида жамиятнинг мукаммаллигини изчил ўсиши билан инсоният эскидан янгига, соддадан мураккабга, қуйидан юқорига ривожланади. бу концепция антик давр ва ўрта асрларда маълум бўлмаган, у нидерланд (xvi асрнинг охири), инглиз (xvii аср) ва француз (xviii аср) инқилоблари даврига тўғри келган инсон эмансипацияси учун xvi — xviii асрлар даврдаги кураш даврида пайдо бўлган. инсоният тараққиёти инсон тафаккурининг ривожи сифатида тушунилган, бу ҳақда вольтер, дидро, даламбер ва ж. а. н. кондорсе кабилар ёзган. тафаккурни ижтимоий тараққиётининг двигатели сифатида тушунилган, тараққиёт эса ривожланишнинг умумий қонунларига бўйсунган ҳолда қонуний ходиса ҳисобланган. масалан, француз мутафаккири ж.а.н.кондорсе цивилизация тараққиётини 10 тарихий даврга бўлган: биринчи давр - цивилизациянинг дастлабки зинапояси бўлиб, яшаб соғ қолиш тажрибасидан биринчи сиёсий муассасаларгача; иккинчи давр – зироатчиликка ўтиш, мулкий тенгсизлик пайдо бўлади, урф-одат, феъл-атворлар юмшайди; …

2 / 25

контнинг (1798-1857) асосий ғояси, у ижтимоий динамиканинг уч босқичини ажратиб кўрсатган: биринчи босқичда инсонлар дунёни ўзлаштириб битта худога келадилар; иккинчи босқичда – асосий моҳият, мазмун бўлган табиат буюклигини идрок этиш; учинчи босқичда - табиий қонунларни англаш ва тушуниш. босқичдан босқичга – инсон мукаммаллашади. аслида, конт янги динни – инсониятга муҳаббатдан иборат бўлган инсонни буюк мавжудот сифатида қабул қилиш динини таклиф қилади. кейинчалик контнинг ғояларини г.спенсер (1820-1903) ривожлантирди ва универсал умумлаштиришни амалга оширди: “биринчи бирон-бир сезиларли космик ўзгаришлардан цивилизациянинг охирги натижасигача биз бир хилни хилма-хилга айланишининг гувоҳи бўламиз, бу эса тараққиётнинг моҳиятини ташкил қилган ҳодисадир”. мураккаблаштириш, хилма-хилликни кўпайиши қонуни, спенсернинг фикрича, жамият ҳаётий фаолиятининг барча соҳа ва тармоқларини қамраб олади; ўзгаришлар занжири веер каби бирон бир кашфиётни қамраб олади ва чегаралар билмай ўз ичига янги ва яна янги унсурларни тортиб олади. тараққиёт инсоннинг иродасига бўйсунмаган “эзгу зарурият” деган хулосани беради. хх асрда мутафаккирларнинг тараққиётга бўлган қизиқиши сақланиб қолган. масалан америкалик сиёсатшунос …

3 / 25

нг учун ғарбий цивилизациянинг ютуқлари автоматик тарзда бошқа цивилизацияларнинг заминига ўтказилиши мумкин эмас. бундан ташқари либерал демократия жиноят, ишсизлик, гиёҳвандлик каби кўплаб инсоний муаммоларни хали хам хал қилмади. демак, ғарбий цивилизация универсал мақомга эга бўлиши мумкин эмас. хх асрнинг охири ғарбнинг ғалабасига қарамасдан “инсоният мафкуравий эволюциясининг якуни ва либерал демократиянинг хокимиятнинг якуний шакли сифатида универсаллашуви” эмасдир, бундан ўлароқ осиё тинч океани минтақаси хали ўзининг хал қилувчи сўзини айтмади. жаҳон цивилизациянинг «марказий даври”ни ковариант модель деб ҳам аташади, у карл ясперснинг (1883-1969) “хақиқат, озодлик ва тинчлик”, “даврнинг руҳий вазияти”, “тарихнинг ибтидоси ва унинг мақсади” асарларида тақдим этилган. немис файласуфи фикрича тарихий жарён ибтидо ва интиҳоси билан чегараланган, бу чегаралар ичида эса тарих тўртта катта давр – тарихдан олдинги давр, қадимги маданиятлар, «марказий давр” даври ва ҳозирги давримизга мансуб бўлган техника асрига бўлинади. . бу даврларни к.ясперс схема тарзида тақдим этиб, уни “ер қуррасидаги инсониятнинг ягона дунёси” деб белгилади. унинг фикрича инсониятни …

4 / 25

ги давр билан белгилайди. к.ясперснинг фикрича бу пайтда кўплаб ажойиб ва қизиқ нарсалар бўлган. ўша даврда хитойда конфуций ва лао-цзи, мутафаккирлар мо-цзи, чжуан-цзи. ле-цзи ва кўплаб бошқа мутафаккиралар яшаган, хитой фалсафасининг барча йўналишлари пайдо бўлган. ҳиндистонда упанишадалар, будда ҳам пайдо бўлган. эронда ва ўрта осиёда зардушт ёвузлик билан кураш олиб борган. фаластинда пайғамбарлар – илия, исайя, иеремия ва бошқалар фаолият юритдилар қадимги маданиятлар қандайдир ўзига хос англашимовчилик тагида беркиниб олгандек бўлди. якка, алоҳида бўлган маданиятлар барбод бўлиши билан ўрнига империя келди, у аввал қабилаларни қўпол равишда аралаштириб юборди, вужудга келган маънавий руҳий бўшлиқни ўрнини жаҳон динлари тўлдирди, улар кўплаб ҳалқ ва элатларга ўзларининг бош китоби – инжил, таврот, қуръон, бхагавитгитани бердилар. к.ясперс тарихда тўртта парчани ажратади: 1) тилларни пайдо бўлиши, меҳнат қуролларини кашф этилиши, оловдан фойдаланишни бошлаш; 2) милоддан аввалги v-iii асрларда миср, месопотамия, ҳиндистон ва кечроқ даврда хитойда юқори маданиятларни пайдо бўлиши; 3) милоддан аввалги viii-ii асрларда бир пайтнинг …

5 / 25

одиса, бу интеллектуал элита ва кенг маданият жамоа ақли, тафаккурининг кайфияти, қандайдир ҳолатини акс эттиради. постмодернизмнинг тавсифлари кўп, аммо моҳияти - янги европа рационаллиги, маърифатпарварлик давридан келган услублар маданиятига кескин салбий бўлган муносабатдан иборат. постмодернизм тарафдорлари фикрича янги европа рационаллиги инсон ҳаётига ҳокимлик қилиш, рахбарлик қилишга хақлидир . постмодернизмнинг фалсафий асослари бўйича энг машҳур мутахассисларидан деб жан-франсуа лиотар (1924 йилда туғилган) ҳисобланади. постмодернизм бир бутун универсал билимнинг ўрнига қисм, фарқ, плюрализмни қўяди. бундай нуқтаи назар барча нарсани таниб бўлмайдиган ҳолатгача ўзгартириб юборади: нарса оддий тушунчадаги нарса бўлмай қолади, у кўплаб чизиқларга бўлиниб кетади; индивид ва ижтимоий гуруҳлар ҳам табиатига кўра турли ва фарқли бўлган чизиқлардан иборат. постмодернизмда чизиқ ҳам ўзгачадир: биринчидан, у нуқтага тўғридан-тўғри, бевосита қарама-қаршидир, иккинчидан, ундаги бошланиш ва якунланиш нуқталари аҳамиятсиз, асосийси – улар ўртасидаги боғлиқлик. ҳар бир нарса тугун қилинган чизиқлардан иборат. постмодернистларнинг севимли образи – зигзаг, синиқ чизиқ. тарихий, цивилизацион нуқтаи назаридан – ҳеч қандай зиддият …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "жаҳон цивилизацияларининг ривожланиш муаммолари"

слайд 1 жаҳон цивилизацияларининг ривожланиш муаммолари бир қатор концепцияларнинг мазмунини ташкил қилади, бу концепциялар қаторига линеар, спиралсимон, ковариант (“марказий давр”), постмодернистик, утопик каби концепциялар киради. линеар концепция тараққиёт асосида жамиятнинг мукаммаллигини изчил ўсиши билан инсоният эскидан янгига, соддадан мураккабга, қуйидан юқорига ривожланади. бу концепция антик давр ва ўрта асрларда маълум бўлмаган, у нидерланд (xvi асрнинг охири), инглиз (xvii аср) ва француз (xviii аср) инқилоблари даврига тўғри келган инсон эмансипацияси учун xvi — xviii асрлар даврдаги кураш даврида пайдо бўлган. инсоният тараққиёти инсон тафаккурининг ривожи сифатида тушунилган, бу ҳақда вольтер, дидро, даламбер ва ж. а. н. кондорсе кабилар ёзган. тафаккурни ижтимоий тараққиёт...

This file contains 25 pages in PPTX format (291.8 KB). To download "жаҳон цивилизацияларининг ривожланиш муаммолари", click the Telegram button on the left.

Tags: жаҳон цивилизацияларининг ривож… PPTX 25 pages Free download Telegram