buxoro amirligi daromadlari va unvonlari

PPTX 27 pages 1.5 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-bosqich 203-guruh talabasi bozorov shahriyorning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-bosqich 203-guruh talabasi bozorov shahriyorning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:buxoro amirligida saroy mansablari va unvonlari mansablar odatda “harbiy”, “diniy”, “fuqarolik” kabi turlarga bo`lingan. lekin majma` ul-arqom asarida mansablarning bu turlarga ajratilishini uchratmaymiz. asarda “shariat” asosida buxoro hokimlari hisoblangan diniy olimlar – sayidlar birinchi o`ringa qo`yilgan. undan so`ng davlat mansablari(mansab-i hukkam)78 keltirilgan. shu bilan birga asarda boshqa daraja vakillari: axl-i kalom(qalam ahli)79dan to saroyga faqat piyoda kirishi mumkin bo`lgan mansablargacha berilgan.80 “tarixi nofeiy ” asarida ham mansablar to`g`risida ma`lumotlar berilgan, lekin ularni turlarga ajratmagan. “tarixi nofeiy ”ning uchinchi maqsadi “buxoro podsholarining saltanatlarining tartibi haqida” deb nomlanib, u yetti fasl(qism)dan iborat. bu maqsadda amirlikdagi mansablar haqida ma`lumot berilgan. buxoro amirligida eng yuqori mansab “otaliq” yoki “amir ul-umaro” hisoblangan. “otaliq”(ota o`rnida ota) mansabi valiahd shahzoda-larni tarbiyalash ishini olib borgan. shu bilan birga …

2 / 27

“qo`sh”-qarorgoh, “begi”-rahbari,egasi ma`nosini anglatadi. davlatda favqulodda holatlar bo`lib qolganda “kull qo`shbegi”(hamma qo`shbegi) mansabi ham joriy etilgan. bunday vaqtda “qo`shbegi kalon” - “qo`shbegi poyon”ning vazifalarini ham bajargan.87 “majma` ul-arqom” asarida mansablarni darajalarga bo`lib, qimmatli ma`lumotlarni keltirgan. “majma` ul-arqom” ma`lumotiga qaraganda eng oliy mansab qoziylar mansabi bo`lgan. ulardan oliy darajada shayx ul-islom unvoni, keyin qozi ul-quzzot, uchinchisi qozi askar, to`rtinchisi viloyat qozisi bo`lgan. xx asr boshiga kelib qozi kalon(qozi ul-quzzot) va raisi kalon mansablari buxoro amirligi hayotida asosiy o`rinni egallagan. qozi kalonni yana “qozi sha`ri sharif” deb ham ataganlar. bu ikki mansab egalari jazo berish, molini musodara qilish, shariat bo`yich sud qilish, hibsga tashlashga huquqlariga bo`lgan.88 shu martabalarning keyingi ikkinchi pog`onasida muftilar. uning yuqori darajasi a`lam mansabi bo`lib, sohibi yurish va lashkar tortishlar vaqtida fatvo bergan. muhtasib uchunchi darajada turgan. sayidlar avlodidan bo`lishi lozim bo`lgan. viloyatlarda esa sayid bo`lmagan olimni ham muhtasiblikka tayinlangan. to`rtinchi mudarris. bir umrga berilib, ta`lim bilan mashg`ul bo`lmasa …

3 / 27

itoat qilgan. “avorij”(ya`ni soliq, xiroj, zakot va boj mablag`larining hisob-kitob devoni) va “tavjix” ya`ni xarajat devoni daftarlarning aniqligiga javob bergan. oltinchi martabadagi amallar yuqoridagilardan pastroq hisoblanar edi. birinchi darajali kitobdor amali. olimlar, fozillar va shoirlarning amirga peshkash qilgan asarlarini amir qabul qilgandan so`ng, kitobdor uni olib, kitobxonada tartib bilan saqlagan. ikkinchi “baxshi”. imorat, qutvol(qurilish) devonining sarfu-xarajatiga javob bergan. uchinchi sayisxona(molxona)si devoni. saroy otlari, xachir va tuyalari uchun lozim bo`lgan egaru-jabduq, graxband (bo`yinbog`), tumorcha, tabl (nog`ora), tablcho`p, qamchi, mo`g`lay, jig`a, gajjim, uzangi, yoping`ich va shunga o`xshash narsalarni tayyorlaydigan amaldor bo`lgan. to`rtinchi to`shaklar devoni. amir xazinasiga tushadigan narsalarni ro`yxatga olib, kiyim, qurol-aslaha va ularning sarf-xarajati uchun javob bergan umarolarning mansablari quyidagicha bo`lgan. bu amallar sohiblarining amir huzurida alohida o`rinlari bo`lgan. “otaliq”. buxoroi sharif suvining idorasi, samarqanddan - qorako`lgacha bo`lgan suv taqsimoti uning qo`lida bo`lgan. buxoro mirobligi va dorug`aligi ham uning vazifasiga kirgan. ”devonbegi kalon” – katta devonbegi. viloyat xirojining hisob-kitobi uning zimmasida …

4 / 27

ii.”qo`shbegi kalon” – katta qo`shbegi. ovchilar, ovchilik asboblari, qushlar va itlardan xabardor bo`lib turadigan amaldor.97 iii.”inoqi kalon” – katta inoq. umaro, shogirdpeshalar va boshqa-larga amir suhbatiga musharraf bo`lgan yoki bo`lmaganlari to`g`risida xabar bergan. iv. “xo`jai kalon” – katta xo`ja. saroy mahramlarining kattasi. amir harami eshigining posboni. haramga lozim bo`lgan oziq-ovqat va kiyim-kechaklarni yetkazib bergan. yuqorida zikr etilgan amallarning amir atrofida maxsus o`rinlari bo`lgan. bular ahli qalamdan alohida turgan. amir ijozati bilan “devonbegi kalon” saroyga otga minib kelishi mumkin edi quyidagi amaldorlar ham amir yaqinlaridan bo`lib, amirning amri bilan otda saroyga kelishlari mumkin bo`lgan. bularning martabalari “ko`kaldosh”, “qo`shbegi”, “inoq” va “xo`ja kalon”dan ancha past turgan. bular “inoqi xurd”(kichik inoq), “mehtari kalon”(katta mehtar), “devoni sarkor” va “dasturxonchi”. “inoqi xurd” amir muhrlari saqlanadigan sandiqchaga posbonlik qilgan. elchilarning xatlari, arizalari avval “inoqi xurd”(kichik inoq) qo`liga berilgan. u xatni ochib, amirning amri bilan ovoz chiqarib o`qib berish uchun “munshiy”ga bergan. “mehtari kalon” vazifasi shundan iborat …

5 / 27

bakovul bo`lib, amir oshxonasi va uning xodimlarining boshlig`i. somjon tumanining mirobligi ham uning qo`lida edi. “o`roqi xurd”(kichik o`roq) – amirlar va ahli rikob(uzangi)100 mulozimlari va xizmatkorlari ustidan nazorat qilish uning vazifasi edi. “kavshbardor” (poyafzal ko`taruvchi), “asbobdor” (asov ko`taruvchi), “chuhra oqasi”, jilovdorlar, xizmatkorlar qatoriga kirganlar “eshik og`osi”, “chig`atoy begi”, ”to`qsoba”, va “miroxuri kalon”(katta miroxur) saroyga otga minib kelishlari mumkin bo`lsa ham, lekin amir huzurida maxsus o`rinlari yo`q edi. “eshik og`osi” – amir saroyining posbonligi va muhofazasi, hamda shofirkon tumaning hukumati va mirobligi uning zimmasida edi. chig`atoy begi – chig`atoy jamoasining boshlig`i va mirobod tumaning mirobligi ham uning qo`lida edi. “to`qsoba” – amir dasturxoni ustiga idish-tovoqlarni tartib bilan qo`yib, amirga sharbat, ayron va yaxob quyib bergan. amir dasturxonini nazorat qilgan. harqonrud tumaning hokimligi va mirobligi ham uning qo`lida bo`lgan. “mirioxuri kalon” – katta miroxur. amir otxonasi boshlig`i. “parvona”ga o`xshab atrofidan xabardor bo`lib, abu muslim tumaning mirobligi unung zimmasida bo`lgan. quyidagi amaldorlar saroyga …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro amirligi daromadlari va unvonlari"

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-bosqich 203-guruh talabasi bozorov shahriyorning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-bosqich 203-guruh talabasi bozorov shahriyorning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu:buxoro amirligida saroy mansablari va unvonlari mansablar odatda “harbiy”, “diniy”, “fuqarolik” kabi turlarga bo`lingan. lekin majma` ul-arqom asarida mansablarning bu turlarga ajratilishini uchratmaymiz. asarda “shariat” asosida buxoro hokimlari hisoblangan diniy olimlar – sayidlar birinchi o`ringa qo`yilgan. undan so`ng davlat mansablari(mansab-i hukkam)78 keltirilgan. shu bilan birga asarda boshqa daraja vakillari: axl-i kalom(qalam ahli)79dan to saroyga faqat piyoda kirishi mumkin bo`lgan mansablarg...

This file contains 27 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "buxoro amirligi daromadlari va unvonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro amirligi daromadlari va … PPTX 27 pages Free download Telegram