хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши

DOC 116,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350111120_13107.doc хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши режа 1. давлат тузилиши шакллари тушунчаси. 2. унитар давлатлар (буюк британия, япония, франция). 3. федератив давлатлар-федерализм (ақш, мексика, россия). 4. конфедерация. 5. ҳамдўстлик давлатлари (британия бирламлиги, мдҳ). ҳамжамият (европа иттифоқи, осиё мамлакатларидаги ҳамжамият шакллари). 6. россия ва белорусия ҳамжамияти (1996 й). 7. евроосиё иқтисодий ҳамжамияти. автономия. маълумки, ҳар қандай давлат муайян ҳудудда жойлашган бўлади. унинг фуқаролари ҳам худди шу ҳудудда истиқомат қилишади. давлат ўзининг ижтимоий функцияларини бажарар экан, фуқароларнинг иқтисодий турмуши ва ҳимоясини ташкил этиш, суғурта заҳираларини яратиш ва ҳоказолар учун турли хил фаолиятни амалга оширади. аммо аҳолининг сони анча кўп, ҳудудий кўлами катта бўлган шароитларда бир марказдан туриб бу фаолиятни амалга ошириш – қарийб уддалаб бўлмайдиган вазифадир. фуқаролар сони ва ҳудуд кўлами муайян чегарага етганда мамлакат ҳудудини округлар, вилоятлар, ўлкалар, штатлар, кантонлар, губерниялар, уезд сингари ҳудудларга бўлиш ҳамда шу ҳудудий тузилмаларда ҳокимиятнинг маҳаллий (ҳудудий) органларини тузиш зарурати туғилади. …

аҳарлар, забт этилган ҳудудлар ва бошқаларга бўлинганди. улар ўз ҳудудий тузилмалари ҳамда ўз ҳокимият ва бошқарув органларига эга бўлган. шуни таъкидлаб ўтиш жоизки, қадимги туронзаминда тарихан ато этилган ва чегараланган ҳудуд она-ватан ҳисобланган. «ватан тушунчаси кенг маънода ва тор маънода ҳам қўлланилади. бир ҳалқ вакиллари жамулжам яшаб турган, уларнинг аждодлари азал-азалдан истиқомат қилган ҳудуд назарда тутилса, бу кенг маънодаги тушунчадир. киши туғилиб ўсган уй, маҳалла, қишлоқ назарда тутилса, бу тор маънодаги тушунчадир... ҳазрат алишер навоий ватан тушунчасини она юрт, ўрин, туғилиб ўсган жой, маскан, манзил маъноларида ишлатганлар... ватан тушунчаси тарих давомида ижтимоий-иқтисодий тараққиёт муносабати билан ўзгариб, кенгайиб, ривожланиб, бойиб келган. масалан, ибтидоий жамоа тузуми шароитида муайян қабила яшаган жой ўша қабиланинг ватани саналган. жондош ва тилдош қабилаларнинг узвий иттифоқидан элат пайдо бўлган, элат яшаган ҳудуд эл деб аталган. масалан, ўзбек ҳалқи достонларида чамбил эли ибораси кўп учрайди. муайян ҳудуд доирасида марказий бошқарувнинг пайдо бўлиши билан ватан тушунчаси элат, яъни ҳалқ …

қичларида яшаётган қабилалар, элатлар ва ҳалқлар ҳам мавжуд. демак, ҳозирги талаб нуқтаи назаридан ёндашилса, ҳалқ миллат деб ҳисобланиши учун бошқа асос ва омиллардан ташқари ҳалқаро ҳуқуқнинг субъекти деб тан олинган мустақил ва суверен давлатига ҳам эга бўлиши керак. шундан келиб чиқиб айтсак, ўзбекистон республикаси ўзбек миллатининг ватанидир. бу ўринда давлат ва ватан айни бир маънони ифодалайди, яъни ўзбекистон республикаси деганимизда ватанимизни тушунамиз. ватан деганда ўзбекистон республикасини идрок этамиз»20. фахр ва ифтихор билан айта оламизки, ўзбекистон жаҳонга улуғ мутафаккирларни, буюк олим ва шоирларни етказиб берган олтин бешик, қадимий цивилизация масканидир. президент ислом каримов ҳақли равишда қайд этиб ўтганидек: «ҳозир ўзбекистон деб аталувчи ҳудуд, яъни бизнинг ватанимиз, нафақат шарқ, балки умумжаҳон цивилизацияси бешикларидан бири бўлганини бутун жаҳон тан олмоқда. бу қадимий ва табаррук тупроқдан буюк алломалар, фозилу фўзалолар, олиму уламолар, сиёсатчилар, саркардалар етишиб чиққан. диний ва дунёвий илмларнинг асослари мана шу заминда яратилган, сайқал топган. эрамизгача ва ундан кейин қурилган мураккаб сув …

нг оддий йиғиндисидан иборат эмас. лекин бу тузилмаларсиз давлат мавжуд бўла олмайди. энди биз давлат тузилишини таърифлаш масаласига ўтамиз ҳамда: «давлат тузилиши шакли деганда нима тушунилади?» – деган саволга жавоб берамиз. давлатшунос олимлар томонидан бу тушунчага кўплаб таърифлар берилган. лекин улар бир-бирларидан унчалик катта фарқ қилмайди. уларнинг қарийб барчаси, давлат тузилиши шакли деганда – давлат ҳокимиятининг маъмурий-ҳудудий ташкил этилиши, давлат билан уни ташкил этувчи қисмлар ўртасидаги, давлатнинг алоҳида қисмлари ўртасидаги, марказий ва маҳаллий органлар ўртасидаги ўзаро муносабатлар хусусиятини тушуниш керак, деб ҳисоблашади. шундай қилиб, давлатнинг ҳудудий тузилиши бир бутун ва қисмларнинг, марказий ва минтақавий ҳокимият органларининг ўзаро нисбатини ифодалайди. ҳудудий тўзилишнинг икки асосий фарқловчи жиҳати мавжуд. яъни: тўзилиш таркибига кўра давлатлар оддий – унитар ҳамда мураккаб – федератив ва конфедератив давлатларга бўлинади. демак, давлат тузилиши шакли нафақат оммавий ҳокимият билан, балки давлатнинг яна бир жиддий хусусияти – аҳолининг ҳудудий ташкилоти билан ҳам чамбарас боғлиқдир. унитар (ягона, лотинча «unus» – «бир» …

осита ёки билвосита) марказий ҳокимият назорати остида бўлади. марказий ҳокимият маҳаллий органлар устидан назоратнинг қай турини амалга оширишига қараб, унитар давлатлар марказлашган (буюк британия, швеция, дания ва бошқалар) ва марказлашмаган (франция, италия, испания ва бошқалар)га бўлинади22. бундан ташқари, баъзи унитар давлатларда бир ёки бир неча ҳудудий бўлинмаларга бошқалардан имтиёзлироқ ҳуқуқий мақом берилиши мумкин. бундай унитар давлат нисбий маъмурий мустақил мухторият (автономия)га эга бўлади. давлат тузилишининг юқоридаги шакли ҳудудий бўлинмаларнинг махсус манфаатларини ҳисобга олиш зарур бўлган жойларда қўлланилади. мазкур автоном тузилмаларда ўзини ўзи бошқариш ҳуқуқи бошқа аҳолига қараганда кенгроқ бўлади. бироқ мухториятлар мустақиллигига марказий ҳокимият белгилаган доирадагина йўл қўйилади. мухториятлар қадимги замонлардан буён маълум. жумладан, саноатлашишгача бўлган жамиятда мухторият империялар доирасида мавжуд бўлган. империя – давлатлараро бирлашиш шакли эмас, шунингдек, мураккаб давлат тузилишининг махсус шакли ҳам эмас. бу аслида унитар давлат бўлиб, унга кирувчи ўз суверенитетини йўқотган этник-сиёсий тузилмалар мухторияти бундай давлатга хос хусусиятлардандир. саноат юксак тараққиётга эришган даврда империялар парчаланиб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши"

1350111120_13107.doc хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши режа 1. давлат тузилиши шакллари тушунчаси. 2. унитар давлатлар (буюк британия, япония, франция). 3. федератив давлатлар-федерализм (ақш, мексика, россия). 4. конфедерация. 5. ҳамдўстлик давлатлари (британия бирламлиги, мдҳ). ҳамжамият (европа иттифоқи, осиё мамлакатларидаги ҳамжамият шакллари). 6. россия ва белорусия ҳамжамияти (1996 й). 7. евроосиё иқтисодий ҳамжамияти. автономия. маълумки, ҳар қандай давлат муайян ҳудудда жойлашган бўлади. унинг фуқаролари ҳам худди шу ҳудудда истиқомат қилишади. давлат ўзининг ижтимоий функцияларини бажарар экан, фуқароларнинг иқтисодий турмуши ва ҳимоясини ташкил этиш, суғурта заҳираларини яратиш ва ҳоказолар учун турли хил фаолиятн...

Формат DOC, 116,5 КБ. Чтобы скачать "хорижий мамлакатларда давлатнинг ҳудудий тузилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хорижий мамлакатларда давлатнин… DOC Бесплатная загрузка Telegram