narx siyosati

DOCX 14 pages 36.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

14-mavzu: korxonalarda narx shakllanish jarayonini boshqarish reja: 1. korxonalarda narx siyosatining maqsad va asosiy yo‘nalishlari. 1. narxlarni shakllantirish metodlari. 1. narx shakllanishiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar. 1. narx strategiyasini shakllantirish bosqichlari. 1. transfert narxlar shakllanishi va ularni boshqarish. tayanch so‘z va iboralar: narx, baho, transfert narx, narx siyosati, bozor narxi, shartnoma narxi, ulgurji narx, chakana narx. 1-savol bayoni. narx bozor mexanizmining tarkibiy elementi va iqtisodiy qonunlar asosida amalga oshiriluvchi munosabatlarni ifodalovchi iqtisodiy kategoriya bo‘lib hisoblanadi. narxning iqtisodiy mazmuni uning vazifalarida yaqqol namoyon bo‘ladi. narx quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: 1. muvozanatlilikni ta’minlash vazifasi. bunda narx bozorda talab va taklifning hajmi va tarkibiga ta’sir etish orqali ularni muvozanat holatiga keltiradi. bozor narxi – bu muvozanatli narx bo‘lib, u birinchidan, tovarlarni sotilishi ta’minlaydi, ikkinchidan, bozorda tovarlar taqchilligini yuzaga keltirmaydi. 2. qiymatni hisobga olish vazifasi. narx qiymatning puldagi ifodasi deb aytamiz, chunki kilingan sarf harajatlar va olingan natijalar (foyda yoki zarar) narxlar …

2 / 14

nflyasiya tufayli o‘zgarishi va real iqtisodiy natijani ko‘rsatmasligi mumkin. 3. tartibga solish vazifasi. bozor holati (konyunkturasi) talab va taklif hamda ularning nisbatiga bog‘liq. talabning ortishi muayyan tovarni ishlab chiqarishni kengaytirish, aksincha xol esa tovar ortiqchaligini, uni ishlab chiqarishni qisqartirish zarurligini bildiradi. narx tovar ishlab chiqaruvchilar faoliyatiga ularning daromadlari orqali ta’sir ko‘rsatadi. muayyan ishlab chiqarish harajatlari saklangan holda narx yuqori bo‘lsa, foyda miqdori ortadi, narx tushsa, foyda kamayadi va hatto ishlab chiqaruvchilar zarar ko‘rishi ham mumkin. bu ishlab chiqaruvchilar faoliyatiga ta’sir ko‘rsatadi. narx oshsa ishlab chiqarish kengayadi. boshqa kapitallar ham foyda yuqori bo‘lgan soha va tarmoqlarga okib kela boshlaydi. xullas, narx ishlab chiqarishni tartibga solib, uni o‘zgartirib turadi va rivojini ta’minlaydi. 4. raqobat vositasi vazifasi. narx raqobat ko‘rashining eng muhim vositasi hisoblanadi. ishlab chiqaruvchilar o‘z raqiblarini engish uchun narxni pasaytirish usulidan foydalanishlari mumkin. demak, narxni o‘zgartirib turish usuli raqobatda keng qo‘llaniladi. 5. ijtimoiy himoya vazifasi. narx aholining kam daromad oluvchi ayrim …

3 / 14

deyarli mos tushadi. lekin «qiymat» tushunchasiga nisbatan har xil fikrlar bildiriladi. ishlab chiqarish harajatlari nazariyasiga ko‘ra, tovar qiymati o‘z miqdori bo‘yicha uning ishlab chiqarish sarflari yoki harajatlariga tenglashadi. bizga ma’lumki, sarf harajatlar o‘z ichiga iqtisodiy resurs (ishchi kuchi, kapital, er, tadbirkorlik layokati) harajatlarini olib, ular omilli harajatlar deb ataladi. ishlab chiqaruvchilarning har bir resurs turiga qilgan xarajatlari, resurs egalarining tegishli daromad turiga (ish haqi, foiz, renta, me’yoridagi foyda) mos keladi. shu holatdan kelib chiqib, a.smit tovar qiymati daromad summasidan iborat deb xulosa chiqaradi. qiymatning mehnat nazariyasiga ko‘ra, qiymat tovar (xizmat) ishlab chiqarishdagi moddiy va jonli mehnat sarflarining ifodalanishi. bunda qiymat har qanday mehnat sarfi emas, balki tovarni yaratishga ketgan, bozor tan olgan ijtimoiy zaruriy mehnat sarfidan iborat bo‘ladi. bu qarashga ko‘ra bozorda har xil mehnat sarflari umumiy, ya’ni ijtimoiy zaruriy mehnat sarfiga keltiriladi va shu sarfning pulda ifodalanishi narxni tashkil qiladi. tovarni harid tahlili uning jamiyat uchun nafliligini va shu …

4 / 14

urgan barcha narx turlari uning tizimini tashkil qiladi. narx tizimida ularning ayrim turlarining iqtisodiy mazmunini qisqacha qarab chiqamiz. ulgurji narxlar. ishlab chiqaruvchilar tomonidan katta partiyadagi tovarlar bir yula ko‘tarasiga sotilganda ulgurji narxlardan foydalaniladi. ulgurji narxlar ishlab chiqaruvchilar va ta’minlash-sotish tashkilotlari harajatlarini qoplashi hamda ularning ma’lum miqdorda foyda ko‘rishini ta’minlanishi zarur. ulgurji narxlar tovar birjalari va savdo uylarida ham qo‘llaniladi. shartnoma narxlar. bu sotuvchi va haridorning roziligi bilan belgilanadigan, ular tomonidan tuzilgan shartnomada qayd kilingan narxlardir. shartnoma narxlar odatda shartnoma bitimi amal qilib turgan davrda o‘zgarmaydi. mazkur narxlar ham milliy va ham halkaro bozorda qo‘llaniladi. u halkaro bozorda qo‘llanilganda tovar (xizmat) larning jaxon narxlariga yakin turadi. chakana narxlar. bu narxlarda tovarlar bevosita iste’molchilar-ga sotiladi. chakana narxga tovarning ulgurji narxi, chakana savdo tashkilotlarining harajatlari va ularning oladigan foydasi kiradi. chakana narx tovarlarga bo‘lgan talab va taklifni bog‘lovchi rolini uynaydi, hamda ularning nisbatiga qarab yuqori yoki past bo‘lishi mumkin. davlatning narxlarini tartibga solishlik …

5 / 14

rasmiy narxning bir qismidan kechib yuboriladi. sotish hajmini o‘zgartirmasdan yuqori foyda olishga erishish uchun firmalar nufuzli narxdan foydalaniladi. bu narxni qo‘llash uchun bozorda raqobat cheklangan va monopol vaziyat mavjud bo‘lishi zarur. mazkur vaziyatda talab narxga bog‘liq bo‘lmaydi, shu sababli narxning ko‘tarilishi tovar sotilishini keskin kamaytirmaydi. bundan tashqari aholining yuqori daromad oluvchi qatlami harid qiladigan nufuzli tovarlar ham mavjudki, ular nufuzli narxlarda sotiladi. rivojlangan mamlakatlarda yuqori daromad oluvchi aholi qatlami uchun dala hovliga ega bo‘lish, mashhur kurortlarda dam olish, oxirgi nusxadagi kiyimlarni kiyish, yangi modeldagi avtomashinada yurish martabali yoki obro‘talab iste’mol hisoblanadi. martabali iste’mol nufuzli narxlarni yuzaga chiqaradi. ular odatdagi narxlardan ancha yuqori bo‘ladi. narxlarni qo‘llashda tovarlarni ishlab chiqarish harajatlari va rentabellik darajasi, bozordagi talab, uning o‘zgarishi va bozordagi narxga raqobatlashuv sharoiti hisobga olinadi. shunga qarab ma’lum davrgacha o‘zgarmaydigan qat’iy (standart) narxlar va o‘zgaruvchan narxlar qo‘llaniladi. shunday tovarlar borki, iste’molchilar ularning narxi o‘zgarmasligini afzal ko‘radi. masalan, kommunal xizmat, transport xizmati ta’riflari …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narx siyosati"

14-mavzu: korxonalarda narx shakllanish jarayonini boshqarish reja: 1. korxonalarda narx siyosatining maqsad va asosiy yo‘nalishlari. 1. narxlarni shakllantirish metodlari. 1. narx shakllanishiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar. 1. narx strategiyasini shakllantirish bosqichlari. 1. transfert narxlar shakllanishi va ularni boshqarish. tayanch so‘z va iboralar: narx, baho, transfert narx, narx siyosati, bozor narxi, shartnoma narxi, ulgurji narx, chakana narx. 1-savol bayoni. narx bozor mexanizmining tarkibiy elementi va iqtisodiy qonunlar asosida amalga oshiriluvchi munosabatlarni ifodalovchi iqtisodiy kategoriya bo‘lib hisoblanadi. narxning iqtisodiy mazmuni uning vazifalarida yaqqol namoyon bo‘ladi. narx quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: 1. muvozanatlilikni ta’minlash vazifasi....

This file contains 14 pages in DOCX format (36.1 KB). To download "narx siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: narx siyosati DOCX 14 pages Free download Telegram