korxonalarda xarajatlar

DOCX 18 pages 49.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.0 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

12-mavzu: korxonalarda xarajatlarni boshqarish reja: 1. korxonalarda xarajatlarni boshqarishning mohiyati va ahamiyati. 1. korxonalarda xarajatlarni boshqarish bosqichlari. 1. korxona xarajatlarining tasniflanishi. mahsulot ishlab chiqarish tannarxini pasaytirish yo‘llari. 1. korxonalarda mahsulot ishlab chiqarish zararsizlik nuqtasi. 1. korxona xarajatlarining samaradorlik ko‘rsatkichlari. tayanch so‘z va iboralar: xarajat, doimiy xarajatlar, o‘zgaruvchan xarajatlar, davr xarajatlari, xarajatlar markazi. 1-savol bayoni. har bir xo‘jalik yurituvchi subekt mahsulotni ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq xarajatlarni amalga oshiradi. mahsulotni ishlab chiqarish jarayonida sarf qilingan moddiy resurslar (asosiy vositalarning eskirishi, materiallar, urug‘lik, o‘g‘it, yonilg‘i-moylash materiallari, ehtiyot qismlar va boshqa) va jonli mehnat sarflari ishlab chiqarish xarajatlarini tashkil qiladi. korxonaning mahsulot ishlab chiqarish, sotish va boshqa moliyaviy- xo‘jalik faoliyati natijasida yuzaga keladigan xarajatlarini quyidagicha turkumlash mumkin: ishlab chiqarish jarayonidagi ishtirokiga ko‘ra: 1. ishlab chiqarish xarajatlari; 1. noishlab chiqarish xarajatlari. ishlab chiqarishda sarf etiladigan resurslarning manbaiga ko‘ra: 1. ichki xarajatlar; 1. tashqi xarajatlar. mahsulot ishlab chiqarish hajmining o‘zgarishiga nisbatan: 1. doimiy xarajatlar; 1. …

2 / 18

arajatlar. bevosita mahsulot ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lmagan xarajatga noishlab chiqarish xarajatlari deb yuritiladi. uning tarkibiga: 1. mahsulotni sotish bilan bog‘liq xarajatlar; 1. ma’muriy boshqaruv xarajatlari; 1. boshqa operatsion xarajatlar va zararlar; 1. moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar; 1. favqulodda zararlar kiradi. korxonalarning ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan o‘ziga tegishli resurslar sarfi uning ichki xarajatlarini, tashqi mol etkazib beruvchilar va boshqa subektlardan sotib olingan resurslar uchun to‘lovlar korxonaning tashqi xarajatlarini tashkil qiladi. qisqa muddatli davrda mahsulot hajmining o‘sishiga nisbatan doimiy va o‘zgaruvchi xarajatlar farq qiladi. doimiy xarajatlar mahsulot hajmining o‘zgarishiga bog‘liq bo‘lmay, korxonaning ma’lum bir vaqt oralig‘ida sarflashi qat’iy belgilab qo‘yilgan o‘zgarmas xarajatlarini ifoda etadi. bunga asosiy vositalarning eskirishi, boshqaruv xodimlarining mehnat haqi, sug‘urta to‘lovlari, telefon uchun abonentlik to‘lovi, ijara to‘lovlari va shunga o‘xshashlarni misol qilib keltirish mumkin. doimiy xarajatlarning o‘ziga xos xususiyati shundan iboratki, mahsulot hajmining oshib borishi bilan bir birlik mahsulotga to‘g‘ri keluvchi doimiy xarajatlar kamayib boradi. o‘zgaruvchan xarajatlarning …

3 / 18

shlab chiqarishga sarflangan o‘rtacha umumiy xarajatlar tushunchasi ham mavjud. o‘rtacha doimiy xarajatlar, doimiy xarajatlar summasini mahsulotni ishlab chiqarish hajmiga bo‘lish orqali hisoblanadi. xuddi shuningdek, o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatlarni o‘zgaruvchi xarajatlar summasini mahsulotni ishlab chiqarish hajmiga bo‘lish orqali topish mumkin. ishlab chiqarishning dastlabki bosqichida, hali moddiy resurslar va asosiy vositalar to‘la bandlik darajasiga erishmagan davrda o‘rtacha doimiy xarajatlarning qiymati yuqori bo‘ladi va ishlab chiqarish hajmining oshib borishi bilan u kamayib borish xususiyatiga ega. o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatlar ishlab chiqarish hajmi optimal chegaraga etguncha kamayib boradi, ammo undan keyin ishlab chiqarishga jalb etilgan ortiqcha resurslarning samarasiz bo‘lishi tufayli, o‘rtacha o‘zgaruvchi xarajatlar ortib boradi. keyingi har bir qo‘shimcha mahsulotning birligini ishlab chiqarishga sarflanadigan xarajatlar chegaraviy xarajatlar deb yuritiladi. uni umumiy xarajatlar summasining o‘sgan qismini mahsulot hajmining o‘sgan qismiga bo‘lish orqaii topish mumkin. chegaraviy xarajatlar ishlab chiqarilayotgan har bir qo‘shimcha mahsulot birligi xo‘jalikka qanchaga tushishini ko‘rsatadi. ayrim turdagi ishlab chiqarish xarajatlarini yaratilayotgan mahsulot tannarxiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kiritish …

4 / 18

ladigan xarajatlar o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1999 vil 5 fevraldagi 54-sonli qarori bilan tasdiqlangan «mahsulotlar (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi nizom»ga muvofiq quyidagicha turkumlanadi: 1. mahsulot ishlab chiqarish tannarxini hosil qiluvchi xarajatlar ularning iqtisodiv mazmuniga ko‘ra quyidagi elementlar bo‘yicha ajratiladi: 1. ishlab chiqarishning moddiy xarajatlari; 1. ishlab chiqarish xususiyatiga ega bo‘lgan mehnatga haq to‘lash xarajatlari; 1. ishlab chiqarishga tegishli bo‘lgan ijtimoiy sug‘urtaga ajratmalar; 1. asosiy fondlarning eskirishi; 1. ishlab chiqarish ahamiyatiga ega bo‘lgan boshqa xarajatlar. 1. ishlab chiqarish tannarxiga kiritilmaydigan. biroq asosiy faoliyatdan olingan foydani aniqlashda hisobga olinadigan davr xarajatlarining elementlari: 1. boshqaruv xarajatlari; 1. mahsulotni saqlash va sotish xarajatlari; 1. boshqa operatsion xarajatlar. korxonaning umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foydasini aniqlashda hisobga olinadigan moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar: 1. foizlar bo‘yicha to‘lovlar; 1. mol-mulkni uzoq muddatli ijaraga (lizingga) olish to‘lovlari; 1. xorijiy valyuta bilan operatsiya bo‘yicha salbiy kurs tafovutlari; 1. qimmatli qog‘ozlarga qo‘yilgan …

5 / 18

tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risida nizom”ga muvofiq ayrim tarmoqlar xarajatlari tarkibi va ularni hisobga olish xususiyatlari o‘zbekiston respublikasi moliya vazirligi, davlat soliq qo‘mitasi bilan kelishilgan holda tegishli vazirliklar va idoralar, xo‘jalik birlashmalari (korporatsiyalar, konsernlar, uyushmalar, kompaniyalari va boshqalar) tomonidan aniqlanadi[footnoteref:1]. xarajatlar hisobini bir butun holga keltirish tufayli, korxonalarning joriy, moliyaviy va sarmoyaviy faoliyati davomida yuzaga keladigan keng qamrovli yondashuvlarni aniqlash va muammolarni echish uchun oldingi, joriy va kelgusi xarajatlarning yaxlit ko‘rinishi hosil bo‘ladi. bu maqsadga muvofiq ravishda keng qamrovli xarajatlarni boshqarish tizimi quyidagi vazifalarni amalga oshirishni osonlashtirishi kerak[footnoteref:2]: [1: маҳсулот (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатларининг таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида низом.1999 йил 5 февралдаги 54-сонли қарори.] [2: jablanstefanović, r. (2009), „тraditional methods for allocating costs to cost drivers“,12.world congress of accounting historians (wcah), congress proceedings vol. ii, istanbul, pp 1193-1210.] 1. xarajatlarning haqiqiy darajasini o‘rnatilgan qoidalarga to‘g‘ri kelishini kuzatib borish va tekshirish hamda kelajak …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korxonalarda xarajatlar"

12-mavzu: korxonalarda xarajatlarni boshqarish reja: 1. korxonalarda xarajatlarni boshqarishning mohiyati va ahamiyati. 1. korxonalarda xarajatlarni boshqarish bosqichlari. 1. korxona xarajatlarining tasniflanishi. mahsulot ishlab chiqarish tannarxini pasaytirish yo‘llari. 1. korxonalarda mahsulot ishlab chiqarish zararsizlik nuqtasi. 1. korxona xarajatlarining samaradorlik ko‘rsatkichlari. tayanch so‘z va iboralar: xarajat, doimiy xarajatlar, o‘zgaruvchan xarajatlar, davr xarajatlari, xarajatlar markazi. 1-savol bayoni. har bir xo‘jalik yurituvchi subekt mahsulotni ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq xarajatlarni amalga oshiradi. mahsulotni ishlab chiqarish jarayonida sarf qilingan moddiy resurslar (asosiy vositalarning eskirishi, materiallar, urug‘lik, o‘g‘it, yonilg‘i-moylash materi...

This file contains 18 pages in DOCX format (49.0 KB). To download "korxonalarda xarajatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: korxonalarda xarajatlar DOCX 18 pages Free download Telegram