zilzila haqida ma'lumotlar

PPTX 33 pages 8.7 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.7 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

ўзбекистон республикаси президентининг қарори ўзбекистон республикаси президентининг 2024 йил 17 апрелдаги пқ-161 сонли «бино ва иншоотларнинг зилзилабардошлигини ошириш ҳамда сейсмик хавфни мониторинг қилиш фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» қарорини бажариш юзасидан «таълим ташкилотларида сейсмик хавфсизликни таъминлаш соҳасида фаолият юритувчи илмий-тадқиқот институтлари олимлари ва малакали мутахассисларни жалб қилган ҳолда давра суҳбатлари ташкил этиш» зилзила хақида асосий тушунчалар зилзила зилзила (грек. seismos) — бу ер ости силкинишлари натижасида ер юзасининг кучли тебраниш ва силжишларидир. фанда зилзила деганда ер юзасининг ҳар қандай, ҳатто энг кичик тебранишлари ҳам тушунилади. бу тебранишлар ер ости силкинишлари натижасида содир бўлади. улар аксариат ҳолда инсонларга сезилмайдиган, баъзи ҳолларда эса кучли ва хаттоки ҳалокатли ҳам бўлиши мумкин. зилзила эпицентри - ер юзасида, тўғридан тўғри ўчоқ устида жойлашган худуд. ўчоқ - ернинг ички қисмида, қобиқ ёки мантиядаги тоғ жинсларининг ёрилиб, силжийдиган жой. зилзила кучи – балл билан баҳоланади зилзиланинг асосий параметрлари зилзила сабаблари табиий плиталарнинг силжиши вулқон отилиши кўчки ва сурилмалари …

2 / 33

трон сейсмографлардан фойдаланишади зилзила қандай қайд қилинади? зилзилалар кучи зилзила магнитудаси - зилзила натижасида ажралиб чиқувчи энергиянинг кучини тавсифловчи миқдорий катталик - магнитуда (m) деб аталади. дастлаб, магнитуда атамаси 1935 йилда рихтер томонидан таклиф қилинган. аахоли ўртасида, магнитудани «рихтер шкаласи» деб аташ одат тусига кириб қолган. зилзила интенсивлиги - зилзила пайтида ўша ҳудуддаги ер усти тебранишларини баҳоловчи катталик. интенсивлик (i) балларда баҳоланади. зилзила кучи баллар зилзиланинг миқдори қисқача тавсифи 1 сезилмайдиган фақат сейсмик асбоблар сезади ва улар орқали қайд этилади 2 жуда кучсиз айрим, тинч холатда турган одамлар томонидан сезилади 3 кучсиз аҳолининг камчилик қисми томонидан сезилади 4 мўтадил предметларнинг, идиш-товоқларнинг енгил шитирлаши ва тебраниши 5 кучлироқ бино ва жихозларларнинг силкиниши, деворларда ёриқларнинг пайдо бўлиши, деразаларнинг дарз кетиши кузатилади 6 кучли ҳаммага сезилди, барча нарсалар жойидан қулайди, деворлар сувоғи кўчади 7 жуда кучли тошли уйлар деворларида ёриқлар пайдо бўлади 8 вайронкор нам тупроқдаги ёриқлар, ёдгорликларнинг қулаши кузатилади 9 хароб қилувчи …

3 / 33

сивлигига), балки зарар кўрган ҳудуддаги аҳоли зичлигига, биноларнинг сейсмик чидамлилигига, қутқарув ишларининг самарадорлигига ва бошқа омилларга боғлиқ. 1988 йил 7 декабр, спитак, арманистон. спитакдаги ҳалокатли зилзила магнитудаси м=7,2 ни ташкил этди. спитак шаҳри ва яна 58 та қишлоқ бутунлай вайрон бўлган. ўлганлар сони 25 минг кишини ташкил этди, 514 минг киши бошпанасиз қолди. зарар 14 миллиард долларга баҳоланган. 20 - 21 асрлардаги энг кучли зилзилалар 1985 йил 19 сентябр, мехико, мексика. м=8,1 магнитудали бу зилзила америкадаги энг ҳалокатли зилзилалардан бири ҳисобланади. ўшанда қурбонлар сони 9 минг кишини ташкил этган, 30 минг киши яраланган ва 100 минг киши бошпанасиз қолган. 20 - 21 асрлардаги энг кучли зилзилалар 1995 йил 17 январдаги кобе зилзиласи япониядаги энг йирик зилзилалардан бири ҳисобланади. ер силкинишлар кучи м=7,3 магнитудани ташкил этди. 6434 киши ҳалок бўлди ва зарар 200 миллион долларни ташкил этди. 20 - 21 асрлардаги энг кучли зилзилалар 2023 йил 6 февраль кахраманмараш ва 1999 …

4 / 33

нинг ҳамда унинг таркибидаги турли газ ва микроэлементларнинг ўзгаришлари, нефть ва газ конлари дебитининг ўзгаришлари, ернинг ҳозирги замон ҳаракатларининг ўзгаришлари, ернинг деформациялари, оғишлари, эгилишлари, тоғ жинсларининг электр, магнит хоссаларини ўзгаришлари, ионосфера қатламидаги ўзгаришлар, ёруғлик ҳодисалари, биологик даракчилар, метеорологик даракчилар, юлдузлар, ой ва қуёш билан боғлиқ даракчилар ва бошқалар, уларнинг ҳар бирини алоҳида олиб қарасак, ниҳоятда қизиқ ва ўзига хос хусусиятлар, қонуниятларга эга. ҳозирги кунда зилзила муаммолари билан шуғулланадиган фан - сейсмология фани зилзиладан талофат кўрмаслик чоралари - йўллари бор деб жавоб беради. бунинг учун қаерда қандай куч билан зилзила содир бўлишини кўрсатадиган сейсмик районлаштириш хариталарини тузиш ва барча қурилиш ишларини тузилган хариталарга амал қилган ҳолда олиб бориш керак бўлади. худудларни районлаштириш 2019 йил қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги томонидан тасдиқланган ўзбекистон ҳудудининг умумий сейсмик ҳудудлаштириш харитаси сейсмик хавфсизликни таъминлаш сейсмик кузатув ва кучли зилзилаларни прогнози учун махсус тармоқ яратиш; зилзилага мойил ҳудудларни аниқлаш; биноларнинг сейсмик чидамлилигини оширишнинг самарали усулларини …

5 / 33

з, хавфсиз қолиш имкониятингизни оширасиз. бундан ташқари, сизнинг хотиржамлигингиз атрофингиздагиларга ўтади ва уларни тинчлантиришга ёрдам беради. кучли зилзила содир бўлган ҳудудда дастлабки соат ва кунларда сув ва озиқ-овқат, дори-дармон, иссиқ кийим-кечак, тунаш учун жой етишмайди. ҳа! инсон ҳали ҳам табиат олдида заифдир. лекин иложисиз эмас! зилзилага қандай тайёргарлик кўрилади олдиндан ўз харакатларингизни режалаштиринг; ҳужжатлар, пул, қўл-чироқ ва захира батареяларни қулай жойда сақланг; уйда бир неча кунлик ичимлик суви ва консерва захираларига эга бўлинг; тўшакларни деразадан ва ташқи деворлардан узоқроққа кўчиринг. шкафларни, жавонларни ва токчаларни маҳкамланг ва юқори жавонлардан оғир нарсаларни олиб ташланг; барча аҳоли электр қуввати қайси ердан ўчирилишини, газ ва сув жўмраклари қайси ерда жойлашганлигини билиши керак, зарурат туғилганда электр, газ ва сувни ўчириб қўйиши керак; хавфли жихозларни (заҳарли кимёвий моддалар, ёнувчан суюқликлар) хавфсиз, яхши изоляцияланган жойда сақланг. зилзилада қандай ҳаракат қилиш керак ўзингизни хотиржам бўлишга мажбурланг ва бошқаларни безовта қиладиган ҳеч нарса қилманг (бақирманг ёки шошилманг) агар сиз …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zilzila haqida ma'lumotlar"

ўзбекистон республикаси президентининг қарори ўзбекистон республикаси президентининг 2024 йил 17 апрелдаги пқ-161 сонли «бино ва иншоотларнинг зилзилабардошлигини ошириш ҳамда сейсмик хавфни мониторинг қилиш фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» қарорини бажариш юзасидан «таълим ташкилотларида сейсмик хавфсизликни таъминлаш соҳасида фаолият юритувчи илмий-тадқиқот институтлари олимлари ва малакали мутахассисларни жалб қилган ҳолда давра суҳбатлари ташкил этиш» зилзила хақида асосий тушунчалар зилзила зилзила (грек. seismos) — бу ер ости силкинишлари натижасида ер юзасининг кучли тебраниш ва силжишларидир. фанда зилзила деганда ер юзасининг ҳар қандай, ҳатто энг кичик тебранишлари ҳам тушунилади. бу тебранишлар ер ости силкинишлари натижасида содир бўлади. улар аксариат ҳолд...

This file contains 33 pages in PPTX format (8.7 MB). To download "zilzila haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: zilzila haqida ma'lumotlar PPTX 33 pages Free download Telegram