buxoro amirlikdagi eng katta saroy mansablari va unvonlari

PPTX 14 pages 1.4 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-kurs 203-guruh talabasi xurramov otabekning tayyorlagan taqdimoti. termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-kurs 203-guruh talabasi xurramov otabekning tayyorlagan taqdimoti. mansablar odatda “harbiy”, “diniy”, “fuqarolik” kabi turlarga bo`lingan. lekin majma` ul-arqom asarida mansablarning bu turlarga ajratilishini uchratmaymiz. asarda “shariat” asosida buxoro hokimlari hisoblangan diniy olimlar – sayidlar birinchi o`ringa qo`yilgan. undan so`ng davlat mansablari(mansab-i hukkam) keltirilgan. shu bilan birga asarda boshqa daraja vakillari: axl-i kalom(qalam ahli)dan to saroyga faqat piyoda kirishi mumkin bo`lgan mansablargacha berilgan. “tarixi nofeiy ” asarida ham mansablar to`g`risida ma`lumotlar berilgan, lekin ularni turlarga ajratmagan. “tarixi nofeiy ”ning uchinchi maqsadi “buxoro podsholarining saltanatlarining tartibi haqida” deb nomlanib, u yetti fasl(qism)dan iborat. bu maqsadda amirlikdagi mansablar haqida ma`lumot berilgan. buxoro amirligida saroy unvonlari va mansablari. buxoro amirligida eng yuqori mansab “otaliq” yoki “amir ul-umaro” hisoblangan. “otaliq”(ota o`rnida ota) mansabi valiahd shahzoda-larni tarbiyalash ishini olib borgan. shu bilan birga hukmdorlarga eng ishonchli kishi va maslahatchi …

2 / 14

afshon) ustidan nazorat qilish, samarqanddan – qorako`lgacha bo`lgan hududda suv taqsimotini to`gri ta`minlash vazifalari kirgan. shu bilan birga shaharning bosh kanali hisoblangan “shoxrud” kanali ustidan nazoratni amalga oshirish va “dorug`a”(militsiya boshlig`i) vazifalarini ham bajargan. “qo`shbegi” mansabi amirlikdagi fuqarolik mansablari ichida eng yuqori mansab bo`lgan. “qo`shbegi” terminini izohlashda olimlar turli xil ma`lumot berishgan. masalan “majma` ul-arqom” asarida “qushbegi” shaklida ishlatilgan va uning vazifasiga “ovchilar, ovchilik asboblari, qushlar va itlardan xabardor bo`lib turadigan amaldor” sifatida baho bergan. aslida esa “qo`shbegi” – “qo`sh”-qarorgoh, “begi”-rahbari,egasi ma`nosini anglatadi. “tarixi nofeiy ”da keltirilishicha buxoro amirligidagi eng yuqori vazir qo`shbegi bo`lgan. uni “vazoratpanoh”, “vazorati oliy” deb aytishgan davlatning hamma ishlari uning qo`lida bo`lgan. u davlatning eski, tajribali, ishbilarmon, siyosiy ahvoldan xabardor odamlaridan tasdiqlangan. nomzod, avval, devonbegi mansabiga erishishi lozim bo`lib, shunda qo`shbegi bo`lishga loyiq sanalgan. agarda hokim bo`lsa ham u qo`shbegi bo`lishi mumkin bo`lgan. qo`shbegi mansabi ham ikkita bo`lgan. birinchisi “qo`shbegi kalon” va ikkinchisi “qo`shbegi poyon”. bunday …

3 / 14

qulodda holatlar bo`lib qolganda “kull qo`shbegi”(hamma qo`shbegi) mansabi ham joriy etilgan. bunday vaqtda “qo`shbegi kalon” - “qo`shbegi poyon”ning vazifalarini ham bajargan. xx asr boshiga kelib qozi kalon(qozi ul-quzzot) va raisi kalon mansablari buxoro amirligi hayotida asosiy o`rinni egallagan. qozi kalonni yana “qozi sha`ri sharif” deb ham ataganlar. bu ikki mansab egalari jazo berish, molini musodara qilish, shariat bo`yich sud qilish, hibsga tashlashga huquqlariga bo`lgan. shu martabalarning keyingi ikkinchi pog`onasida muftilar. uning yuqori darajasi a`lam mansabi bo`lib, sohibi yurish va lashkar tortishlar vaqtida fatvo bergan. muhtasib uchunchi darajada turgan. sayidlar avlodidan bo`lishi lozim bo`lgan. viloyatlarda esa sayid bo`lmagan olimni ham muhtasiblikka tayinlangan. to`rtinchi mudarris. bir umrga berilib, ta`lim bilan mashg`ul bo`lmasa ham xazidan maosh olgan. yuqoridagilardan keyingi martabada jo`ybor xo`jalari, naqib, o`roqi kalon(katta o`roq), naqshbandiya tariqatining xalifasi turardilar. jo`ybor xo`jasi sayidlarga berilib, jo`ybor hukumati (xo`jalar mozori bilan) uning qo`lida bo`lgan. uchinchi darajali unvonlar olimlar, sayidlar, o`zbek va mahalliy zodagonlarga loyiq deb …

4 / 14

i yozib, maxsus daftarda qayd qilib borgan. uchinchi “daftardor”. katta devondagi tanhodor va suyurg`ol egalarini ishdan olish va amalga qo`yish tartibini nazorat qilgan. to`rtinchi “devoni tanobona”. bahorgi va kuzgi ekinlardan tushadigan xiroj, kirim-chiqim va xarajat ishlarini olib borgan. beshinchi toifa amaldorlar va mansablariga “munshi”- amir inoyatnomalari, duo va salomi, istaklarini yozib, o`qib borgan. amallar yorliqlarini yozib amirga qo`l qo`ydirib olib, egalariga yetkazgan. “arbobi daruni shahar”(shaharning arbobi) – shahar ichidagi anhor va ariqlari ustidan nazorat qilib, tozaligiga javob bergan. “devoni arabxona” – arablar jamoasi ishlarini, ulardan navkar olish va raiyat qatoriga kiritish masalalarini hal qilgan. “devoni tavjih” – daftardor va devoni tanobxonaga itoat qilgan. “avorij”(ya`ni soliq, xiroj, zakot va boj mablag`larining hisob-kitob devoni) va “tavjix” ya`ni xarajat devoni daftarlarning aniqligiga javob bergan. oltinchi martabadagi amallar yuqoridagilardan pastroq hisoblanar edi. birinchi darajali kitobdor amali. olimlar, fozillar va shoirlarning amirga peshkash qilgan asarlarini amir qabul qilgandan so`ng, kitobdor uni olib, kitobxonada tartib bilan …

5 / 14

na mirzosi kirgan. umarolarning mansablari quyidagicha bo`lgan. bu amallar sohiblarining amir huzurida alohida o`rinlari bo`lgan. i. “otaliq”. buxoroi sharif suvining idorasi, samarqanddan - qorako`lgacha bo`lgan suv taqsimoti uning qo`lida bo`lgan. buxoro mirobligi va dorug`aligi ham uning vazifasiga kirgan. ii.”devonbegi kalon” – katta devonbegi. viloyat xirojining hisob-kitobi uning zimmasida bo`lgan. davlat hisobidan to`shakxona mehtariga, g`alla zahirasidan amlokdorga, “devoni kalon”, devoni tanobxonaga daftarlarga muvofiq xarajatlarni bergan. qorako`l mirobligi ham devonbegi qo`lida bo`lgan. iii.”parvonachi”. amir farmoniga binoan uning yorliqlarini ulamolar va zodagonlarga yetkazgan. arabxona jamoasining rahbarligi ham uning zimmasida bo`lgan.95 iv. “dodxoh” – mazlumlar arz-dodlarini podshohga yetkazib, javobini qaytargan. amir ijozati bilan ba`zan o`zi ham arizalarni ko`rib chiqgan. amirning yaqinlariga beradigan amal va mansablar quyidagicha bo`lgan i.“ko`kaldosh”. amirning eng yaqin kishilaridan bo`lib, uning dushmanlari, do`stlari va xayri-xohlaridan xabardor bo`lib turgan. ii.”qo`shbegi kalon” – katta qo`shbegi. ovchilar, ovchilik asboblari, qushlar va itlardan xabardor bo`lib turadigan amaldor.97 iii.inoqi kalon – katta inoq. umaro, shogirdpeshalar va …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro amirlikdagi eng katta saroy mansablari va unvonlari"

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-kurs 203-guruh talabasi xurramov otabekning tayyorlagan taqdimoti. termiz davlat universiteti tarix fakulteti 2-kurs 203-guruh talabasi xurramov otabekning tayyorlagan taqdimoti. mansablar odatda “harbiy”, “diniy”, “fuqarolik” kabi turlarga bo`lingan. lekin majma` ul-arqom asarida mansablarning bu turlarga ajratilishini uchratmaymiz. asarda “shariat” asosida buxoro hokimlari hisoblangan diniy olimlar – sayidlar birinchi o`ringa qo`yilgan. undan so`ng davlat mansablari(mansab-i hukkam) keltirilgan. shu bilan birga asarda boshqa daraja vakillari: axl-i kalom(qalam ahli)dan to saroyga faqat piyoda kirishi mumkin bo`lgan mansablargacha berilgan. “tarixi nofeiy ” asarida ham mansablar to`g`risida ma`lumotlar berilgan, lekin ularni turlarga ajratmagan...

This file contains 14 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "buxoro amirlikdagi eng katta saroy mansablari va unvonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro amirlikdagi eng katta sa… PPTX 14 pages Free download Telegram