mavzu: turkiston muxtoriyati

PPTX 31 pages 573.8 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 573.8 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

слайд 1 303-guruh muxamedova gulnozaning oʻzbekiston tarixi fani seminari mavzusi mavzu: turkiston muxtoriyati www.arxiv.uz reja: fevral inqilobi va oktabr davlat to'ntarishining turkistondagi ijtimoiy-siyosiy hayotga ta'siri. turkistonda muxtoriyatchilik harakatining shakllanishi. milliy davlatchilikni tiklash uchun kurash. turkiston muxtoriyatining tor-mor keltirilishi. istiqlolchilik harakatining kelib chiqishi, natijalari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz rossiyadagi 1917 yilgi fevral inqilobi, 300 yildan ortiqroq hukmronlik qilgan romanovlar sulolasining taxtdan ag'darilishi o'lkadagi taraqqiyparvar kuchlar tomonidan ham zo'r hursandchilik bilan qarshi olindi. petrogradda muvaqqat hukumat tuzildi. bu hukumat hokimiyatni ta'sis majlisiga qadar boshqarib turishi kerak edi. yangi hukumat imperiyaning barcha xalqlari uchun demokratik -siyosiy erkinliklar e'lon qildi. ayni paytda mahalliy ilg'or ziyolilar ham zudlik bilan milliy jamiyat va nashrlar uchun harakat boshladilar 1917 yil mart oyining boshlarida o'lka musulmon ziyolilarining «sho'roi islomiya» jamiyati tuzildi. bu tashkilotning vujudga kelishi tasodifiy bo'lmay, balki turkiston xalqlari siyosiy fikrlari tadrijiy rivojlanishining qonuniy mahsuli edi. uning tarkibini turli xil dunyoqarashdagi, biroq, milliy ozodlik g'oyalarini o'zlarining asosiy maqsadi deb …

2 / 31

sasalari, ya'ni qonun ishlab chiqadigan parlamenti, ish yuritadigan hukumati bo'lishi lozim. tashqi siyosat, moliya, yo'llar, harbiy ishlar umumrossiya federasiyasi hukumatining ishi deb hisoblandi. maorif ishlari, mahalliy yo'llar masalasi, mahalliy idoralar, adliya hamda yer masalalarining hammasi mahalliy muxtoriyat hukumati doirasidagi ishlar deb qaraldi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz muxtoriyat masalasi musulmonlar orasida 1917 yil may oyining boshida moskvada bo'lib o'tgan butunrossiya musulmonlarining birinchi s'yezdidan keyin yanada faolroq qo'yila boshladi. biroq s'yezd rahbarlari har qancha harakat qilishmasin, yagona fikrga kelish nihoyatda mushkul bo'ldi. chunki, mamlakatning musulmonlar yashaydigan hududlari muxtoriyati xususidagi masala keskin bahs va tortishuvlarga sabab bo'lgan edi. muxtoriyat xususidagi tortishuvlar, chiqishlar s'yezdni ikkiga bo'lib yubordi. natijada, rossiyaning turkiston, qirg'iziston, kavkaz, qrim va hokazo o'lkalari vakillari federativ respublika tarafdori bo'lganliklari uchun o'zlarini «federalistlar», rossiyaning ichki guberniyalari va volga bo'yi musulmonlari vakillari esa unitar (bir butun, qo'shma) respublika tarafdori bo'lganliklari uchun o'zlarini «unitaristlar» deb atadilar. lekin, har qalay s'yezd demokratik ruhdagi qarorni qabul qilishga muvaffaq bo'ldi. …

3 / 31

im bo'lgan vazifalari belgilandi. ana shunday sharoitda jamiyat fuqarolari tomonidan bildirilgan ijtimoiy extiyoj – ma'naviy-ma'rifiy soxalarda yangi asr va umuman, uchinchi ming yillikdagi bosh g'oya qanday bo'lishi aniqlandi. 1917 yilda turkistonning ijtimoiy-siyosiy hayotidagi eng muhim masalalardan biri, bu turkistonda yangi boshqaruv usulidagi davlatchilikni tashkil etish edi. o'sha tarixiy shart-sharoitlarda milliy davlatchilikka ega bo'lish g'oyasi turli tashkilot va partiyalarning o'zaro kurashida asosiy qurolga aylangan edi. jadidlarning intilishlari turkistonda federasiya asosida milliy-demokratik davlatchilikni barpo etishga qaratilgan edi. jadidlarning muxtoriyat (avtonomiya), davlatchilik to'g'risidagi g'oyalari o'sha paytdagi rossiyada mavjud siyosiy-ijtimoiy va inqilobiy ahvol bilan bog'liq holda shakllanib keldi. ular mustamlaka xalqlarning rossiyadan butunlay mustaqil bo'lib chiqib ketishlarini hali kun tartibiga qo'yolmagan edilar. chunki rossiyadek qudratli imperiya changalidan asta-sekinlik bilan, oqilona nozik siyosat yurgizish orqali butunlay mustaqillikkka erishish mumkinligini jadidlar yaxshi anglaganlar. 12-14 iyul kunlari skobelev shahrida farg'ona viloyat musulmon tashkilotlari vakillarining navbatdagi s'yezdi bo'lib o'tdi. ushbu s'yezdda 137 delegat ishtirok etdi. anjuman barcha musulmon …

4 / 31

ho'roi islomiya» tashkiloti faollari yig'ilganlarni shaharda federalistlar firqasi sho''basini tuzishga chaqirdilar. taraqqiyparvar ziyolilar tomonidan ishlab chiqilgan firqaning maromnomasini o'lkada demokratik ko'rinishdagi davlat qurishning nazariy asosi edi deyish mumkin. bu fikrni maromnomaning quyidagi bandlari bilan izohlash mumkin: «firqaning maqsadi: 1)rusiyada mahalliy va milliy adami markaziyat (federasiya) asosi uzra xalq jumhuriyati tashkil etmakdur. 2) firqa turkiston, qirg'iziston, qofqoz va boshqirdiston qit'alari ( o'lkalari) uchun va boshqa milliy va mahalliy muxtoriyat, idil bo'yi ila qrim totorlari uchun va boshqa rusiyada yashaydurgon turk qavmlari uchun milliy muxtoriyat talab qiladur...4)millatning yigirma yoshga yetub, aqliyat paydo qilg'on har bir fardi: er bo'lsun, xotun bo'lsun- sinf, din va mazhab ayirmasig'a boqmasdan saylamak va saylanmak haqina molikdur. 5)yuqorida mazkur barcha muxtoriyatli qit'alar markaziy hukumat ila vatan mudofaasi, pul chiqarmak, boj va xorijiy hukumatlar ila munosabatda bo'lmoq xususlarida aloqa va irtibotini (bog'liqlikni) muhofaza qilur. 6) muxtoriyatli qit'alar dohiliy mas'alalar (idoriy, moliy, shar'iy, madaniy, adliy va maorif ishlari)da mustaqildur...». www.arxiv.uz …

5 / 31

dagi ziddiyatlar milliy ozodlik kuchlari safida parchalanishga olib keldi. tashkiliy jihatdan bu xol 1917 yil iyun oyining o'rtalarida «sho'roi islom» tashkilotidan ajralib chiqib, «sho'roi ulamo» jamiyati tuzilishida ifodalandi. «sho'roi ulamo» jamiyati a'zolari ruhoniyat tarafdorlari bo'lib maydonga chiqdilar. ular o'z g'oyalarini targ'ibot qilish uchun «al-izoh» jurnalini chiqara boshladilar. jurnal noshiri va muharriri abdumalik hoji nabiyev bo'lib, uning birinchi soni 1917 yil 19 iyunda chiqqan edi. jurnal sahifalarida asosan diniy masalalarga ko'proq, e'tibor berilib, ahloq, madaniyat, ijtimoiy hayot ruhoniyat nuqtai nazaridan targ'ibot qilindi. www.arxiv.uz 1917 yil kuzida davom etayotgan imperialistik urush natijasida mamlakatda ocharchilik, ishsizlik avj oldi, iqtisodning tanazzuli yanada chuqurlashdi. bu esa o'z navbatida mehnatkash ommaning noroziligini kuchaytirdi hamda markaz va joylarda hokimiyatning inqiroziga olib keldi. bunday vaziyatdan foydalangan toshkent ishchi va soldat deputatlari soveti (tashsovet)ga kirgan bolsheviklar «butun hokimiyat sovetlarga» degan shiorni ko'tarib chiqdilar va tezda inqilobiy qo'mita tashkil qilishni taklif etdilar. biroq, mahalliy milliy tashkilotlar boshqa fikrda edilar. markaziy …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavzu: turkiston muxtoriyati"

слайд 1 303-guruh muxamedova gulnozaning oʻzbekiston tarixi fani seminari mavzusi mavzu: turkiston muxtoriyati www.arxiv.uz reja: fevral inqilobi va oktabr davlat to'ntarishining turkistondagi ijtimoiy-siyosiy hayotga ta'siri. turkistonda muxtoriyatchilik harakatining shakllanishi. milliy davlatchilikni tiklash uchun kurash. turkiston muxtoriyatining tor-mor keltirilishi. istiqlolchilik harakatining kelib chiqishi, natijalari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz rossiyadagi 1917 yilgi fevral inqilobi, 300 yildan ortiqroq hukmronlik qilgan romanovlar sulolasining taxtdan ag'darilishi o'lkadagi taraqqiyparvar kuchlar tomonidan ham zo'r hursandchilik bilan qarshi olindi. petrogradda muvaqqat hukumat tuzildi. bu hukumat hokimiyatni ta'sis majlisiga qadar boshqarib turishi kerak edi. yangi hukumat imperi...

This file contains 31 pages in PPTX format (573.8 KB). To download "mavzu: turkiston muxtoriyati", click the Telegram button on the left.

Tags: mavzu: turkiston muxtoriyati PPTX 31 pages Free download Telegram