fonetika

PPTX 13 pages 77.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.2 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

презентация powerpoint mavzu: fonetika reja: 1. fonetika haqida umumiy ma’lumot. 2. nutq tovushlari va ularning hosil bo`lishi. 3. unli va undosh tovushlar. 4. tovush o`zgarishlari. adabiyot: 1. n.mahmudov va boshqalar. ona tili (umumiy o`rta ta’lim maktablarining 5-9-sinf darsliklari). toshkent 2005-2020. 2. a.nurmonov va boshqalar. hozirgi o`zbek adabiy tili. toshkent 2002. 3. n. erkaboyeva. ona tili. toshkent 2022. 4. h.a.jamolxonov. hozirgi o`zbek adabiy tili (1-qism). toshkent 2004. fikr gap orqali ifoda qilinadi. gap, odatda soʻzlardan tashkil topadi. gap tarkibida so'zlar va shu so'zlarning o'zaro bog`lanishini ta'minlovchi grammatik vositalar (qo'shimchalar, yordamchi so'zlar) ma'lum nutq to- vushlari orqali shakllanadi. masalan: biz ulug' ayyomni mana shu cho'lda kutib olyapmiz (y. shamsharov). bu gapni tuzishda biz, ulug', ayyom, mana, shu, cho'l, kutib, olmoq so`zlari, ularning o'zaro bog'lanishini ta'- minlovchi ~ni (tushim kelishigi qo'shimchasi), -yap (zamon ma'nosini ifo- dalovchi qoʻshimcha), -miz (shaxs-son qo'shimchasi) qo'shimchalari qat- nashgan; har bir soʻz va qo'shimcha esa nutq tovushlari vositasida shakllandi. …

2 / 13

izning ochilish darajasi tor boʻladi; aksincha, a, o tovushlarini hosil qilishda til tanglaydan ancha uzoqlashadi (quyida turadi), shuning uchun til bilan tanglay oʻrtasidagi oraliq keng boʻladi; e, o“ tovushlarini hosil qilishda esa til bilan tanglay oʻrtasidagi oraliq oʻrtacha (tor ham emas, keng ham emas) boʻladi. ko`rinadiki, tilning vertikal harakati og`izning ochilish darajasini (tor, keng, oʻrta keng) belgilaydi. undosh tovushlar tizimi tilda konsonantizm deb yuritiladi. hozirgi oʻzbek adabiy tilida 24 ta undosh tovush mavjud: 5, v, g, d, j (jurnal so`zidagi birinchi tovush), j (joy, jiyda kabi so“zlardagi birinchi tovush), 2, y, k, /, m, n, ng (tong so`zidagi oxirgi tovush), p, r, 5, t, ff, x, ch, sh, q, g“, h. sirg‘aluvchi j, f tojik va boshqa tillardan oʻzlashgan so`zlarda keladi: foyda, oftob, fabrika, tafakkur, jurnal, ajdar. undoshlar ham uch tomondan tasnif qilinadi: 1. hosil bo`lish oʻrniga koʻra undosh tovushlar uch asosiy guruhga boʻlinadi: 1) lab undoshlari bevosita lablar ishtirokida …

3 / 13

evalarda talaffuz paytida т tovushiga oʻtadi: murch » burch (garmdori — xorazm shevasida). tarixan b va m tovushlarining almashinuvi turkiy tillarda kuzatiladi: ber — men, bunga — munga vah. v tovushi — lab-lab va lab-tish, sirg’aluvchi, jarangli undosh tovush. soʻzning boshida (vazifa, vafo), oʻrtasida (sovun, lavlagi, taqvim) va oxirida (o'tov, birov) kela oladi. sof o`zbekcha soʻzlarda bu tovush soʻz boshida deyarli qo`llanmaydi. m tovushi - lab-lab, pertlovchi-sirg’aluvchi, burun, sonor, jarangli undosh tovush boʻlib, soʻzning boshida (mehr, mo'ylov, mulk), oʻrtasida (omon, umr) va oxirida (tom, bodom, qadam) kela oladi. p tovushi — lab-lab, sof portlovchi, jarangsiz undosh tovush bo`lib, soʻzning boshida (pilla, po'choq, parda), oʻrtasida (opa, qipiq, to'piq) va oxirida (cho'p, top, sop) kela oladi. koʻp bo`g'inli soʻzlarning oxirida bu tovush deyarli uchramaydi. har qanday tilda ham tovushlar yozuvda yozilganidek talaffuz qilinavermaydi. tovushlar kompleksini (tizimini) birga talaffuz qilish natijasida ayrim tovushlar o`zaro bir-biriga ta'sir qiladi va bu ta'sir tovush o`zgarishiga olib …

4 / 13

rning oxirida kelgan v jarangli undosh jarangsiz f tarzida; voleybol, olimpiada kabi ruscha- internatsional soʻzlarning urg“usiz boʻg`inida kelgan o unlisi esa a tarzida talaffuz qilinadi: valeybol, alimpiada. bunday hodisalarning sodir boʻlishiga nutqda ixchamlikka intilish, bo`g`inda urg“uning tushishi yoki tushmay qolishi, shoshilib talaffuz qilish, boshqa tillardan oʻtgan so`zlarni talaffuz qilishdagi qiyinchiliklar sabab bo'lishi mumkin. e`tiboringiz uchun rahmat! /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 13

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fonetika"

презентация powerpoint mavzu: fonetika reja: 1. fonetika haqida umumiy ma’lumot. 2. nutq tovushlari va ularning hosil bo`lishi. 3. unli va undosh tovushlar. 4. tovush o`zgarishlari. adabiyot: 1. n.mahmudov va boshqalar. ona tili (umumiy o`rta ta’lim maktablarining 5-9-sinf darsliklari). toshkent 2005-2020. 2. a.nurmonov va boshqalar. hozirgi o`zbek adabiy tili. toshkent 2002. 3. n. erkaboyeva. ona tili. toshkent 2022. 4. h.a.jamolxonov. hozirgi o`zbek adabiy tili (1-qism). toshkent 2004. fikr gap orqali ifoda qilinadi. gap, odatda soʻzlardan tashkil topadi. gap tarkibida so'zlar va shu so'zlarning o'zaro bog`lanishini ta'minlovchi grammatik vositalar (qo'shimchalar, yordamchi so'zlar) ma'lum nutq to- vushlari orqali shakllanadi. masalan: biz ulug' ayyomni mana shu cho'lda kutib olyapmiz (y...

This file contains 13 pages in PPTX format (77.2 KB). To download "fonetika", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetika PPTX 13 pages Free download Telegram