amirlik va unvonlar va ularning vazifalari buxoro davri manbalari asosida

PPTX 15 sahifa 1,3 MB Bepul yuklash

15 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,3 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 15

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 15

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 203-guruh talabasi bozorov shahriyorning o’zbekiston madaniyati va san’ati fanidan tayyorlagan mustaqil ishi fan o’qituvchisi:jalilov doston termiz davlat universiteti tarix fakulteti 203-guruh talabasi jovliyev muzaffarning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi fan o’qituvchisi:fayziyev abdusamad buxorodagi mansab va unvonlar. amirlikdagi mansablar va ularning vazifalari buxoro amirligidagi mang`itlar hukmronligi davridagi manbalarda katta mansablar tilga olingan va ularning aniq vazifalari to`liq berilmagan. vaqt o`tishi bilan bu mansablarning vazifalari o`zgarib turgan. buxoro amirligidagi mansab va lavozimlar to`g`risida mirzo badi` devonning “majma` ul-arqom”, muhammad ali baljuvoniyning “tarixi nofeiy ”, a.a.semyonov va b.a. vil`danovalarning asarlari orqali ma`lumotlarni olamiz. mansablar odatda “harbiy”, “diniy”, “fuqarolik” kabi turlarga bo`lingan. lekin majma` ul-arqom asarida mansablarning bu turlarga ajratilishini uchratmaymiz. asarda “shariat” asosida buxoro hokimlari hisoblangan diniy olimlar – sayidlar birinchi o`ringa qo`yilgan. undan so`ng davlat mansablari(mansab-i hukkam)78 keltirilgan. shu bilan birga asarda boshqa daraja vakillari: axl-i kalom(qalam ahli)79dan to saroyga faqat piyoda kirishi mumkin bo`lgan mansablargacha …

2 / 15

rahimxon va amir doniyolbiylar otaliq mansabida bo`lganlar. ular davlatni amalda boshqarib, soxta xonni rasmiy hukmdor qilib qo`yishgan. buxoro xonligining ohirgi hukmdori-said abdullaxon. mansab va unvonlardagi o’zgarishlar. amir shohmurod davrida “otaliq” mansabiga o`zgartirishlar kiritilgan. “otaliq” va “amir ul-umaro” mansablari bir-biridan ajratilgan. amir shohmurod o`zini “amir ul-umaro” nomi bilan atagan. “otaliq” mansabiga o`zgartirganiga sabab, shohmurod davrida hech qanday soxta xon bo`lmagan va u hech kimga hisob va maslahat ham bermagan.81 bu narsani biz “majma ul-arqom” asari orqali ham bilishimiz mumkin. unda “otaliq” mansabi vazifasiga buxorodagi daryo(zarafshon) ustidan nazorat qilish, samarqanddan – qorako`lgacha bo`lgan hududda suv taqsimotini to`gri ta`minlash vazifalari kirgan. shu bilan birga shaharning bosh kanali hisoblangan “shoxrud” kanali ustidan nazoratni amalga oshirish va “dorug`a”(militsiya boshlig`i) vazifalarini ham bajargan.82 bundan ko`rinib turibdiki bu vaqtga kelib, “otaliq” mansabiga oldin mavjud bo`lgan yuqori martabali harbiy va fuqarolik vazifalari qolmagan. demak, shohmurod davridan boshlab “otaliq” mansabi endi faqat faxriy nom bo`lib qoldi. buxoroning oxirgi ikkita …

3 / 15

oh, “begi”-rahbari,egasi ma`nosini anglatadi. “tarixi nofeiy ”da keltirilishicha buxoro amirligidagi eng yuqori vazir qo`shbegi bo`lgan. uni “vazoratpanoh”, “vazorati oliy” deb aytishgan davlatning hamma ishlari uning qo`lida bo`lgan. u davlatning eski, tajribali, ishbilarmon, siyosiy ahvoldan xabardor odamlaridan tasdiqlangan. nomzod, avval, devonbegi mansabiga erishishi lozim bo`lib, shunda qo`shbegi bo`lishga loyiq sanalgan. agarda hokim bo`lsa ham u qo`shbegi bo`lishi mumkin bo`lgan. qo`shbegi mansabi ham ikkita bo`lgan. birinchisi “qo`shbegi kalon” va ikkinchisi “qo`shbegi poyon”. bunday atalishiga sabab “qo`shbegi kalon” doim arkda yashagan va har qanday vaziyatda arkni tashlab chiqishi mumkin bo`lmagan. “qo`shbegi kalon”ning huquqi boshqa vazirlarnikidan ortiq bo`lgan, u hibsga olish, jazo berish, qatl qilish, gunohkor molini musodara etish huquqlariga ega bo`lgan. uning bir necha umumiy devonbegilari bo`lib, ular minglab kishilarga taom va sarpo berishlari mumkin bo`lgan. qo`shbegining hashamati podshohning hashamatiga yaqin bo`lgan.86 “qo`shbegi poyon” esa ark oldida mahkamasi bo`lgan. “qo`shbegi poyon”ni – zakotchi deb ham ataganlar. chunki u mol zakoti, daryo, chegara, yo`l …

4 / 15

nni yana “qozi sha`ri sharif” deb ham ataganlar. bu ikki mansab egalari jazo berish, molini musodara qilish, shariat bo`yich sud qilish, hibsga tashlashga huquqlariga bo`lgan.88 shu martabalarning keyingi ikkinchi pog`onasida muftilar. uning yuqori darajasi a`lam mansabi bo`lib, sohibi yurish va lashkar tortishlar vaqtida fatvo bergan. muhtasib uchunchi darajada turgan. sayidlar avlodidan bo`lishi lozim bo`lgan. viloyatlarda esa sayid bo`lmagan olimni ham muhtasiblikka tayinlangan. to`rtinchi mudarris. bir umrga berilib, ta`lim bilan mashg`ul bo`lmasa ham xazidan maosh olgan. yuqoridagilardan keyingi martabada jo`ybor xo`jalari, naqib, o`roqi kalon(katta o`roq), naqshbandiya tariqatining xalifasi turardilar. jo`ybor xo`jasi sayidlarga berilib, jo`ybor hukumati (xo`jalar mozori bilan) uning qo`lida bo`lgan.89 uchinchi darajali unvonlar olimlar, sayidlar, o`zbek va mahalliy zodagonlarga loyiq deb topilgan amaldorlarga berilgan. birinchisi “mir asad”. ulamolardan yoki sayidlardan bo`lgan. buxoro rabotining ichki muhtasibligi bir farsah90gacha uning zimmasida bo`lgan. ikkinchi “fayzi” mansabi, olim yoki sayid bo`lgan kishiga berilgan. buxoro rabotining tashqi muhtasibligi bir farsah masofada uning zimmasida bo`lgan. uchinchi …

5 / 15

rlarga muvofiq xarajatlarni bergan. qorako`l mirobligi ham devonbegi qo`lida bo`lgan. iii.”parvonachi”. amir farmoniga binoan uning yorliqlarini ulamolar va zodagonlarga yetkazgan. arabxona jamoasining rahbarligi ham uning zimmasida bo`lgan.95 iv. “dodxoh” – mazlumlar arz-dodlarini podshohga yetkazib, javobini qaytargan. amir ijozati bilan ba`zan o`zi ham arizalarni ko`rib chiqgan. eng katta saroy unvon va mansablar. amirning yaqinlariga beriladigan mansablar. amirning yaqinlariga beradigan amal va mansablar quyidagicha bo`lgan;96 i.“ko`kaldosh”. amirning eng yaqin kishilaridan bo`lib, uning dushmanlari, do`stlari va xayri-xohlaridan xabardor bo`lib turgan. ii.”qo`shbegi kalon” – katta qo`shbegi. ovchilar, ovchilik asboblari, qushlar va itlardan xabardor bo`lib turadigan amaldor.97 iii.”inoqi kalon” – katta inoq. umaro, shogirdpeshalar va boshqa-larga amir suhbatiga musharraf bo`lgan yoki bo`lmaganlari to`g`risida xabar bergan. iv. “xo`jai kalon” – katta xo`ja. saroy mahramlarining kattasi. amir harami eshigining posboni. haramga lozim bo`lgan oziq-ovqat va kiyim-kechaklarni yetkazib bergan. yuqorida zikr etilgan amallarning amir atrofida maxsus o`rinlari bo`lgan. bular ahli qalamdan alohida turgan. amir ijozati bilan “devonbegi kalon” …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"amirlik va unvonlar va ularning vazifalari buxoro davri manbalari asosida" haqida

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 203-guruh talabasi bozorov shahriyorning o’zbekiston madaniyati va san’ati fanidan tayyorlagan mustaqil ishi fan o’qituvchisi:jalilov doston termiz davlat universiteti tarix fakulteti 203-guruh talabasi jovliyev muzaffarning o’zbekiston tarixi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi fan o’qituvchisi:fayziyev abdusamad buxorodagi mansab va unvonlar. amirlikdagi mansablar va ularning vazifalari buxoro amirligidagi mang`itlar hukmronligi davridagi manbalarda katta mansablar tilga olingan va ularning aniq vazifalari to`liq berilmagan. vaqt o`tishi bilan bu mansablarning vazifalari o`zgarib turgan. buxoro amirligidagi mansab va lavozimlar to`g`risida mirzo badi` devonning “majma` ul-arqom”, muhammad ali baljuvoniyning “tarixi nofeiy ”, a.a.semyonov va b.a. v...

Bu fayl PPTX formatida 15 sahifadan iborat (1,3 MB). "amirlik va unvonlar va ularning vazifalari buxoro davri manbalari asosida"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: amirlik va unvonlar va ularning… PPTX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram