legirlangan maxsus po’latlar

DOC 9 стр. 196,0 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 196,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

12-ma'ruza 12-ma'ruza. legirlangan maxsus po’latlar reja: 12.1. legirlangan po‘latlar. 12.2. olovga bardosh po‘latlar. 12.3. nikel asosidagi zanglamas qotishmalar. 12.4. konstruksion issiqqa bardosh po‘lat va qotishmalar. 12.5.issiqqa bardoshlik tavsifi. 12.6. perlit, martensit va martensit – ferrit toifasidagi po‘latlarning qo‘llanilish jarayoni. 12.1. legirlangan po‘latlar tasnifi. legirlovchi elementlar po‘latga atayin kiritilib, uning xossalariga va qurilishiga ta’sir qiladi. shunaqa elementlar kiritilgan po‘latlar legirlangan po‘latlar deyiladi. po‘latni o'zida kremniy va marganes bo'ladi, lekin kremniy miqdori 0,4% dan oshsa, marganes 0,8% dan oshsa bunday po‘latlar ham legirlangan hisoblanadi. bazi legirlovchi elementlarning miqdori juda kam bo'lishi mumkin: ti miqdori 0,1% dan oshmaydi; в ham 0,005% dan oshmaydi. legirlangan po‘latlar texnika taraqqiyoti talablari natijasida paydo bo'lgan. legirlash mexanik xossalarni (mustahkamlik, plastiklik, uyushqoqlik), fizik xosssalarni (elektro`tkazuvchanlik, magnit harakteristikalari, radiasiyaga chidamliligi), kimyoviy xossalari (zanglamaslik) o'zgartirish maqsadida qullaniladi. legirlangan po‘latlar uglerodli po‘latlarga nisbatan qimmat. shuning uchun ularni yana termik ishlab qo`llash maqsadga muvofiq. asosiy legirlovchi elementlarga cr; ni; mn; si; w; …

2 / 9

ti lar esa α qismini kengaytirib, ferrit turg‘unligini ta’minlaydi. bu po‘latlar ferrit po‘latlar deyiladi. konstruksion po‘latlarda asosiy struktura tashkil etuvchi bu - ferritdir. u metall xajmining 90% dan ko'pini egalaydi. shuning uchun ferrit xossalaridan po‘lat xossalari butunlay bog‘liq. metalldagi temir atomlari o‘lchamlari bilan legirlovchi elementlar atomlari o‘lchamlari o‘rtasidagi farq qancha katta bo‘lsa, kristallik panjara buzilishi (qiyshayishi) shuncha katta bo'ladi. ma’lumki, buzilish (qiyshayish, nuqsonlar soni qancha katta va ko‘p bo‘lsa, shuncha ferritning mustahkamligi va qattiqligi ((в, нв) shuncha ortib, plastiklik va uyushqoqlik pasayadi. barcha elementlar ferrit qattiqligini oshiradi. ayniqsa, ni, cr ning ta’siri kuchli va ular konstruksion po‘latlarning (в, нв, plastikligini va toblash chuqurligini oshiradi. element uglerodga qancha yaqin bo‘lsa, shuncha karbid hosil imkoniyati yuqori bo‘ladi. bu qator aktivligi ortishi bo‘yicha quyidagi qator tartibida bo‘ladi. fe-mn-cr-mo-w-hb-v-zr-ti barcha karbidlar yuqori qattiqlikka ega. ular 2 guruhga bo‘linadi: 1) fe3c; mn3c; cr7c3; cr23c6; 2) mo2c; wc; vc; tic. ikkinchi guruhning qattiqligi ancha yuqori. legirlovchi …

3 / 9

m ва marganes bilan harorat ta’sirida defformatsiyalanmaslik qobiliyatini oshiradi. shuning uchun legirlangan хвг po‘latidan uzun o‘lchamli keskichlar yasaladi, masalan protyajkalar. w – o‘tga bardoshliligini. ayniqsa volfram bilan birga masalan bu po‘lat – р18 ( tez kesar po‘lati. har xil kesgichlar yasaladi. ni – qattiqlikni, zanglamaslikni va h.k. xossalarini oshiradi. ayniqsa, nikel xrom bilan birgalikda: cr-ni – tizimidagi po‘latlar. quyidagi 9.1-jadvalda legirlovchi elementlarning belgilanishi keltirilgan. 12.1-jadval legirlovchi elementlarning belgilanishi. a – azot б – niobiy в – volfram г – marganes д – mis k – kobolt m –molibden н – nikel o - qalay п –fosfor р – bor с – kremniy t – titan ф – vanadiy x – xrom ц – sirkoniy e - selen ю – alyuminiy ч– siyrak-yer metallari masalan: 18х2н4в - uglerod-0,18%; xrom-2%; nikel-4%; volfram-1%. qurilishda ishlatiladigan kam legirlangan po‘latlar. bularda uglerod 0,1-0,25% bo‘ladi. bu po‘latlardan fermalar, kema korpuslari armaturalar va b. lar quriladi. kam …

4 / 9

past bo'shatiladi. bunda sirtqi qatlamlari yetarlicha qattiq bo‘ladi – hrc=60 (o‘zagi qattiqligi esa – hrc = 20-40). agar legirlangan po‘latlar sementitlanib, toblansa, o‘zagi ko‘shimcha puxtalanadi. qancha ko‘p legirlangan bo‘lsa, shuncha ko‘p puxtalanadi. o‘zagining puxtalanish darajasiga qarab bu po‘latlar 3 guruhga bo‘linadi. birinchi guruhga uglerodli po‘latlar (08; 10; 15; 20) kiradi. bulardan faqat yeyilishga ishlaydigan detallar, o‘zagining puxtaligi katta ahamiyatga ega bo‘lmagan detallar yasaladi. mayda detallar uchun. ikkinchi guruhga kam legirlangan xromli po‘latlar kiradi: 15x; 20x. bulardan ishqalanishga ishlaydigan va o‘zagi puxtaligi yuqori bo‘lishi talab qilinadigan detallar yasaladi. agar ozgina vanadiy qo‘shilsa (15хф), zarrachalar maydalashib, plastikligi va uyushqoqligi ortadi. uchinchi guruhga bunday po‘latlar tarkibiga nikel qo‘shiladi. bunday po‘latlardan zarbiy kuchlarga ishlaydigan va ko‘ndalang kesimi katta xamda murakkab shaklda bo‘lgan yoki qarama-qarshi kuchlanishda (+; -) ishlaydigan detallar yasaladi: 20хн; 12хн3а; 12х2н4а. nikel o‘rniga titan qo‘shilsa ham bo‘ladi: 18хгт. agar volfram yoki molibden qo‘shilsa (12х2н4ва; 18х2н4в4) toblanish qalinligini oshiradi. 1. yaxshilanadigan konstruksion po‘latlar. …

5 / 9

attiq, yeyilishga chidamli va nuqtaviy charchamasligi kerak. bularga шх4; шх15; шх15сг; шх20сг lar kiradi. 12.2. olovga bardosh po‘latlar. metall konstruksion materiallarni ishlatish va ulardan foydalanish (eksplutatsiya) davrida yuqori haroratlarda qizdirilganda agressiv muhitda kimyoviy reaksiyaga kirishadi va yemiriladi. yuqori haroratlarda uzoq vaqt qizdirilganda uncha oksidlanmaydigan – ya’ni kuyundi hosil qilmaydigan metallar (po‘latlar) olovbardosh metallar (po‘latlar) deb ataladi. olovbardoshlik bu yuqori haroratlarda zanglamaslik desa ham bo‘ladi. temir va po‘latni olovbardoshligini ularni xrom, alyuminiy va kremniy bilan legirlash bilan oshiriladi. temir va po‘latni butun hajm va yuzasini legirlashda eng ko‘p qo‘llaniladigani xrom va uning miqdori 30% gacha yetadi. po‘lat tarkibida xrom miqdorini ortishi bilan, hamda haroratning ko‘tarilashi va unda ushlab turish vaqtini ortishi bilan oksidda xrom miqdorini ko‘paytiradi. temirni legirlangan oksidi xrom oksidi bilan almashadi, bu olovbardoshlikni oshiradi. po‘latda qancha xrom ko‘p bo‘lsa shuncha yuqori haroratda ishlatsa bo‘ladi,undan foydalanish vaqti ham uzoq bo‘ladi. olovbardoshlik po‘latning kimyoviy tarkibi bilan (asosan xrom miqdori bilan) aniqlanadi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "legirlangan maxsus po’latlar"

12-ma'ruza 12-ma'ruza. legirlangan maxsus po’latlar reja: 12.1. legirlangan po‘latlar. 12.2. olovga bardosh po‘latlar. 12.3. nikel asosidagi zanglamas qotishmalar. 12.4. konstruksion issiqqa bardosh po‘lat va qotishmalar. 12.5.issiqqa bardoshlik tavsifi. 12.6. perlit, martensit va martensit – ferrit toifasidagi po‘latlarning qo‘llanilish jarayoni. 12.1. legirlangan po‘latlar tasnifi. legirlovchi elementlar po‘latga atayin kiritilib, uning xossalariga va qurilishiga ta’sir qiladi. shunaqa elementlar kiritilgan po‘latlar legirlangan po‘latlar deyiladi. po‘latni o'zida kremniy va marganes bo'ladi, lekin kremniy miqdori 0,4% dan oshsa, marganes 0,8% dan oshsa bunday po‘latlar ham legirlangan hisoblanadi. bazi legirlovchi elementlarning miqdori juda kam bo'lishi mumkin: ti miqdori 0,1% dan oshm...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOC (196,0 КБ). Чтобы скачать "legirlangan maxsus po’latlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: legirlangan maxsus po’latlar DOC 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram