bronza davri va uning o'rganilishi

DOCX 7 pages 60.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

bronza davri va uning o’rganilishi. reja: 1. bronza davri va uning o’ziga xos xususiyatlari. 2. bronza davri xo’jaligida yuz bergan o’zgarishlar 3. bronza davri yodgorliklari adabiyotlar: 1. асқаров а. жўрақулов м. энеолит ва бронза даврида ўрта осиё. самарқанд 1984.102-106 б 2. аскаров а.а, ширинов т.ш. ранняя городская культура эпохи бронзы юга средней азии. – самарканд: - 1993; 100-105б 3. асқаров.а ўзбекистон ҳудудидаги энг қадимий шаҳар. // “мозийдан садо”. №1 2001.102-108б 4. worlds together,worlds apart. w.w. norton.& company.new york. london. 2011.p.96 mehnat qurollarini yasashda bronzadan foydalanish ibtidoiy jamoa xo’jaligida buyuk o’zgarishlarga olib keldi. bu insoniyatning iqtisodiy hayotigagina emas, balki siyosiy, iqtisodiy, ma’naviy hayotida ham tub o’zgarishlar yasadi. bronzaning tarkibi mis va qalay qotishmasidan iborat bo’lgan.eng yaxshi bronzaning tarkibida 90 % mis va 10 % qalay bo’lgan. u dastlab miloddan avvalgi iii ming yillik oxirlarida mesopotamiyada (ikki daryo oralig’ida) kashf etilgan . bronza misga nisbatan o’z xususiyati jihatdan ustun bo’lganligi sababli ham …

2 / 7

hlanadi. bu davrda qadimgi misr , mesoptamiya, kichik osiyo va eronning janubi-g’arbi, shimoliy-g‘arbiy hindiston, shimoliy va markaziy xitoy davlatlar shakllanib, quldorlik jamiyati keng ravnaq topgan edi. dastlabki shahar-davlat mil.avv. 4 ming va 2 ming yilliklar atrofida shakllangan. dunyoda shakllangan ilk shahar bu uruk hisoblanadi[footnoteref:1]. [1: worlds together,worlds apart. w.w. norton.& company.new york. london. 2011,p.96. ] uruk was the first city of its kind in world history, marking a new phase in human development. earlier humans had settled in small communities scattered over the landscape; gradually, however, some communities became focal points for trade. then a few hubs grew into cities—concentrations with large populations and institutions of economic, religious, and political power. most inhabitants no longer produced their own food, working instead in specialized professions. between 4000 and 2000 bce, a handful of remarkable societies clustered in a few river basins on the afro-eurasian landmass. these regions, located on the shores …

3 / 7

izlari so’nggi bronza bosqichiga kelganda vujudga keldi. ilk va o’rta bosqichlarida bu hududlarda ko’chmanchi chorvadorlar madaniyati, ya’ni dasht qabilalari madaniyati–tozabog’yob madaniyati izlarini ko’ramiz. o’zbekistonning shimoliy hududlarida cho’l va dasht chorvachilik xo’jaligi yetakchi o’rinni egallagan. zarafshon, sirdaryo va amudaryo etaklarida so’nggi bronza davrida chorvador qabilalar o’troqlashib, sug’orma dehqonchilik bilan shug’ullanadilar va uning bazasida qishloqlarni tashkil etadilar bronza davri xo’jaligining eng katta yutug’i bu dehqonchilik madaniyatining keng yoyilishi va uning chorvachilikdan ajralib chiqishidir. bu jarayon fanda birinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti deb nomlanib, miloddan avvalgi ii ming yillikning 2 chi yarmida sodir bo’lgan. ijtimoiy mehnat taqsimoti birinchi navbatda tabiiy sharoit muhitidan kelib chiqib ixtisoslashdi, ya’ni cho’l va dasht zonalarida chorvachilar, dehqonchilik uchun qulay bo’lgan janubiy-sharqiy, markaziy hududlar va daryo bo’yida dehqonchilik madaniyati yetakchi o’rinni egalladi. ikkinchidan bronza davrida qo’lga kiritilgan yutuqlar, ishlab chiqaruvchi kuchlarni rivojlantirdi, natijada dehqonchilik yoki chorvachilikni rivojlantirish uchun alohida keng hududlar va ma’sul odamlar zarur bo’lib qoldi. dehqonchilikdan chorvachilikning alohida …

4 / 7

hladi va ilk davlatchilik elementlari shakllandi. qo’shni mamlakatlar, ayniqsa chorvadorlar bilan dehqonlar o’rtasida tovar ayirboshlash jonlandi. qabilalararo munosabatlarda bir – biri bilan aralashib, yangi yuqoriroq rivojlanish darajasidagi madaniyatlar vujudga kela boshladi. masalan, hozirgi qirg’iziston va undan naridagi cho’llarda yashagan andronova madaniyati chorvadorlari miloddan avvalgi ii ming yillik o’rtalarida o’zbekistonning shimoliy va janubiy hududlariga kirib borib, mahalliy aholi bilan aralashib ketgan va tozabog’yob, qayroqqum kabi madaniyatlar shakllangan. o’zbekiston hududidagi bronza davri yodgorliklarini o’rganishda s.p. tolstov, ya. g’ulomov, a. asqarov, m.a. itina, t.shirinov, a.sagdullaev, m.shaydullaev, yu.a. zadneprovskiy, v.i.sprishevskiy, a.i.terenojkin, b.matboboev, b.abdullaev, u.raxmonov va boshqalar olib borgan tadqiqotlari diqqatga sazovordir. yuqorida ta’kidlab o’tilganidek, o’zbekistonning janubiy hududlarida, ya’ni surxondaryo viloyati hududlarida ilk bronza davridayoq qadimgi dehqonchilik madaniyati shakllangan. u sopollitepa va jarqo’ton yodgorliklari asosida o’rganilgan. sopollitepa manzilgohi surxondaryo viloyatidagi sherobod cho’lida amudaryodan 2,5-3 km sharqda ko’ngitong daralaridan biri bo’lgan qaynarbuloq asosida vujudga kelgan ulanbuloqsoyning yoqasida joylashgan. u termiz shahridan 70 km shimoliy—g’arbdadir. bu manzilgoh …

5 / 7

mida shakllangan. sopollitepa manzilgohi mustahkamlangan yirik qishloq bo’lib, umumiy maydoni 4 ga ga yaqin bo’lgan. lekin uning ancha hududi paxta maydoni hisobiga o’zlashtirib yuborilgan. faqatgina, uning markaziy qismigina saqlanib qolgan. u 82 x82 metr bo’lgan istehkom bo’lib, uning atrofi 3 qator mudofaa devori bilan o’rab olingan. devorlar qalinligi 2 metrdan bo’lib,u somon qo’shilgan xom g’ishtdan ishlangan. mudofaa devorlari juda murakkab me’moriy reja asosida qurilgan. u to’lg’ama tuzoq usulida ishlanib, aniq o’lchamli koridorsimon bloklarga bo’lingan. tashqi bloklar dahliz tipidagi xonalar orqali ichkaridagi uy-joylar bilan birlashtirilgan. ichki bloklar mudofaa tizimida qopqon rolini o’ynagan. tashqaridan qaraganda go’yo ular qal’a ichiga olib kiruvchi darvozalarni eslatadi. aslida xuddi shu tipda ishlangan yagona darvoza qal’aning janubiy tomonida joylashgan. keyinroq bu mudofaa inshoatiga zaruriyat qolmagan. mudofaa tizimidagi ichki va tashqi bloklar sopollitepaning keyingi bosqichlarida urug’ xilxonasi, uy-joy, kulolchilik xumdoni kabi maqsadlarda foydalanilgan. mazkur istehkom ichida turar joylar, xo’jalik xonalari, xunarmandchilik ustaxonalari topildi. sopollitepadan 3 ta madaniy qurilish …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bronza davri va uning o'rganilishi"

bronza davri va uning o’rganilishi. reja: 1. bronza davri va uning o’ziga xos xususiyatlari. 2. bronza davri xo’jaligida yuz bergan o’zgarishlar 3. bronza davri yodgorliklari adabiyotlar: 1. асқаров а. жўрақулов м. энеолит ва бронза даврида ўрта осиё. самарқанд 1984.102-106 б 2. аскаров а.а, ширинов т.ш. ранняя городская культура эпохи бронзы юга средней азии. – самарканд: - 1993; 100-105б 3. асқаров.а ўзбекистон ҳудудидаги энг қадимий шаҳар. // “мозийдан садо”. №1 2001.102-108б 4. worlds together,worlds apart. w.w. norton.& company.new york. london. 2011.p.96 mehnat qurollarini yasashda bronzadan foydalanish ibtidoiy jamoa xo’jaligida buyuk o’zgarishlarga olib keldi. bu insoniyatning iqtisodiy hayotigagina emas, balki siyosiy, iqtisodiy, ma’naviy hayotida ham tub o’zgarishlar yasadi. bron...

This file contains 7 pages in DOCX format (60.3 KB). To download "bronza davri va uning o'rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bronza davri va uning o'rganili… DOCX 7 pages Free download Telegram