neolit davri va uning o’rganilishi

DOCX 8 pages 64.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.5 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

neolit davri va uning o’rganilishi reja. 1.neolit davrining o’ziga xos xususiyatlari. 2. neolit davri yodgorliklari adabiyotlar: 1. палеоэкология и проблемы первобытной археологии центральной азии. - самарканд, 1992. с.60-68 2. ташкенбаев н.х., сулейманов р.х. культура каменного века долине зерафшана. ташкент. 1980 г.с.60-65 3. илюшечкин в.п. теория стадийного развития общества. - м.,1996 с.60-6 4. 4 5. worlds together,worlds apart. w.w. norton.& company. new york. london. 2011.p.75 kishilar jamiyati taraqqiyotidagi keyingi davr neolit deb nom olgan. u yunoncha “neo”—yangi, “metos”—tosh, ya’ni yangi tosh davri degan ma’noni beradi. bu davr uzoq davom etgan tosh davrining yakunlovchi bosqichi bo’lganligi uchun shu nom bilan atalgan. bu tuchunchani fanga ingliz arxeologi lebbok kiritgan. neolit davri xronologik jihatdan miloddan avvalgi vi—iv ming yilliklarni o’z ichiga oladi va ilk, o’rta, so’nggi bosqichlarga bo’linadi. bu davr barcha mintaqalarda bir vaqtda sodir bo’lmagan va u davrda jamiyatlar har xil taraqqiyot darajalariga ega bo’lganlar. ba’zi mintaqalarda neolit davri quldorlik davriga kelsa, ba’zilarida …

2 / 8

ing shakllanishi bilan ajratiladi. ikkinchisi kaltaminor madaniyati – baliqchilik, ovchilik bilan shug’ullanuvchi qabilalar madaniyati bo’lib, daryo va ko’l bo’ylarida iste’komat qilganlar. uchinchisi xisor madaniyati bo’lib, ovchilik bilan shug’ullanganlar. ular tog’li xududlarda yashagan jamoalar bo’lib, mehnat qurollarining aksariyat qismi qayroqtoshlardan yasalganligi bilan ham ajralib turadi. ularning har biri alohida geografik muxitga ega bo’lgan yerlarda joylashgan. neolit davri iqlimi hozirgi iqlim sharoitiga yaqin bo’lgan. o’rta osiyoning janubiy—g’arbiy hududining iqlimi issiq , dehqonchilik uchun qulay bo’lgan. markaziy va shimoliy viloyatlarida ham iqlimning isishi yaylov va cho’l zonalarini vujudga keltirgan. bu esa neolit davri jamoalarining hudud bo’ylab keng tarqalishiga olib kelgan. shuningdek, ular mezolit davridagidek daydi hayot kechirmay, o’troq turmush tarziga o’tadilar. doimiy yerto’la, kulba va loy, guvaladan qurilgan uylarda yashay boshlaydilar. o’troq turmush tarzi janubiy hududlarda dehqonchilikning kelib chiqishiga, cho’l mintaqalarda esa o’troq ovchilik xo’jaligining qaror topishiga olib keldi. keyinchalik uning zamirida chorvachilik paydo bo’ldi. yirik shohli hayvonlarni qo‘lga o‘rgatish mil.avv. 5500 yillarga …

3 / 8

toshni ishlash texnikasida yangi usullar—silliqlash, pardozlash, arralash va parmalash usullari ixtiro etiladi. bu esa ibtidoiiy ishlab chiqaruvchi kuchlarni yanada tezroq rivojlanishiga olib keldi. lekin bu usullar hamma qurollarga nisbatan qo’llanilavermas edi. o’tkir tig’ beruvchi qurollar yasashda hali kertma va yorma uslubidan foydalanilar edi. ilk neolit davrida makrolit qulollar keng tarqalgan. ular og’ir katta hajmdagi chaqmoqtoshdan ishlangan qurollar bo’lgan. qurollarni silliqlash keyingi neolit davriga to’g’ri keladi. qurollar maxsus tosh ustidagi qumtosh taxtada silliqlangan. tosh taxta tayanch vazifasini o’tagan. qurollar ko’l kvarts qumi bilan uzoq vaqt ishqash jarayonida silliqlangan. silliqlangan tosh qurollar neolit oxiriga kelib parmalangan. unda suyak parma vazifasini bajargan. suyak parmani qalqon ipiga o’rab aylantirganlar, unda suyakning uchiga nam qum sepib turilgan. parmalangan qurolga dasta o’rnatish mumkin bo’lgan. neolit davrida qurollarning turi ko’paygan, bunga toshni ishlash texnikasidagi ixtirolar sabab bo’lgan. tosh boltalar, ponalar, tosh teshalar, iskanalar, og’ir cho’qmorlar paydo bo’lgan. tosh boltalar neolit davrida barcha og’ir yumushlarni bajargan. uning xo’jalikdagi …

4 / 8

, idishlarda tarnovsimon yoki trubasimon jo’mraklar paydo bo’ladi. idishlar bir yarusli xumdonlarda pishirilgan. lekin idishlar qo’pol, mo’rt bo’lgan. to’qimachilik, hunarmanchilikning vujudga kelishi ham neolit davrining buyuk kashfiyoti hisoblanadi. neolit davri odamlari hayvon yungi va o’simlik tolasidan mato to’qishni o’rganganlar. shuningdek, yigirilgan ipdan baliq to’ri ham to’qilgan. bu esa baliq ovlash ahamiyatini keskin ravishda oshirib yuborgan. bunga suvda suzuvchi qayiqlar yaratilishi ham imkon berdi. neolit davri yutuqlaridan yana biri bu juft oilaning vujudga kelishi bo’lib, u urug’ ichida oilaviy munosabatlarning izga tushishi olib keldi va jamiyat taraqqiyotini yanada olg’a siljitdi. o’rta osiyoning janubiy—g’arbiy hududida ilk dehqonchilik va chorvachilik bilan shug’ullangan qabilalar yodgorligi bugungi kunda jaytun madaniyati deb tarixda qolgan. jaytun madaniyati izlari faqat turkmanistonning janubiy—g’arbiy hududlarida uchraydi. olimlar uni miloddan avvalgi vi ming yilliklar oxiri v ming yilliklar boshlari deb hisoblaydilar. xuddi shu davrda o’rta osiyoning shimoliy va markaziy hududlarida ovchilik, baliqchilik va termachilik bilan shug’ullangan neolit davri jamoalari istiqomat qilganlar. …

5 / 8

ning o’rta va quyi oqimlari, g’arbiy chegarasi kaspiy dengizigacha borib taqaladi. janubda qoraqum va qizilqum etaklarigacha, sharqda esa, orol dengizining shimoliy, sharqiy va janubiy tomonidagi quyi sirdaryogacha borib taqaladi. qizilqum va ustyurtning katta territoriyasida xam kaltaminor madaniyati ancha keng tarqalgan. kaltaminor madaniyatini o’rganish jarayonida olimlar uning rivojlanish bosqichlarini aniqlash imkoniyatiga ega bo’ldilar. s.p.tolstov ”saksovul” deb ataladigan joydan jonbos–4 mehnat qurollariga o’xshash tosh qurollarni topgan. olim ularni qiyosiy o’rganish natijasida kaltaminorliklar madaniyati shakllanishini ikki bosqichga – jonbos va saksovul (qamishli) bosqichlariga ajratdi. 70–yillarga kelib esa, uning shogirdi a.v.vinogradov zarafshon daryosining o’ng sohilidagi o’zani daryolisoy bo’ylaridan kaltaminorliklar madaniyatiga o’xshash buyumlarni topdi. ular geometrik shakldagi tosh qurollari bo’lib, kaltaminor madaniyatining ilk bosqichi deb asoslashga imkon yaratdi. shu tariqa kaltaminor madaniyatining 3 bosqichi aniqlandi – daryolisoy (mil.avv. vi–iv ming yilliklarga oid), jonbos (mil.avv. iv–iii ming yilliklarga oid) va saksovul (mil.avv. iii ming yillik oxiri –ii ming yillik boshlariga oid). daryolisoy yodgorliklari qadimgi zarafshon daryosining …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neolit davri va uning o’rganilishi"

neolit davri va uning o’rganilishi reja. 1.neolit davrining o’ziga xos xususiyatlari. 2. neolit davri yodgorliklari adabiyotlar: 1. палеоэкология и проблемы первобытной археологии центральной азии. - самарканд, 1992. с.60-68 2. ташкенбаев н.х., сулейманов р.х. культура каменного века долине зерафшана. ташкент. 1980 г.с.60-65 3. илюшечкин в.п. теория стадийного развития общества. - м.,1996 с.60-6 4. 4 5. worlds together,worlds apart. w.w. norton.& company. new york. london. 2011.p.75 kishilar jamiyati taraqqiyotidagi keyingi davr neolit deb nom olgan. u yunoncha “neo”—yangi, “metos”—tosh, ya’ni yangi tosh davri degan ma’noni beradi. bu davr uzoq davom etgan tosh davrining yakunlovchi bosqichi bo’lganligi uchun shu nom bilan atalgan. bu tuchunchani fanga ingliz arxeologi lebbok kiritgan. neo...

This file contains 8 pages in DOCX format (64.5 KB). To download "neolit davri va uning o’rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: neolit davri va uning o’rganili… DOCX 8 pages Free download Telegram