jamoyat va inson falsafasi

DOCX 23 стр. 66,8 КБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 66,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

5 – мавзу: жамият ва инсон фалсафаси. мавзу режаси : 1. жамият тушунчасининг моҳияти ва ривожланиш босқичлари. тарихнинг мазмуни, йўналишлари ва концепциялари. ижтимоий ҳаёт сфералари: иқтисодий, маънавий, ижтимоий ва сиёсий кичик тизимлар. жамиятнинг сиёсий ҳаётида давлатнинг ўрни ва роли. 2. цивилизация тушунчаси ва унинг типлари. техноген цивилизациянинг устувор йўналишлари. маданият ва цивилизация мутаносиблиги. 3. инсон борлиғининг ўзига хос хусусиятлари. жамият ривожида тил, онг ва тафаккур имкониятлари. онгнинг табиати, структураси ва функциялари. онглилик ва онгсизлик диалектикаси. 4. фалсафий антропология ва элитологиянинг уйғунлиги. ҳаётнинг маъноси ва унда инсоннинг вазифаси. ҳаётни тарк этиш босқичлари. суицид, парасуицид, эвтаназия ва унинг шакллари, эсхаталогиянинг моҳияти. мавзуга оид таянч тушунча ва атамалар: ижтимоий фалсафа, жамият, иқтисодий кичик тизим, ижтимоий ишлаб чиқариш, моддий ишлаб чиқариш, маънавий ишлаб чиқариш, ишлаб чиқариш кучлари, ижтимоий-иқтисодий муносабатлар, мулк ва мулкчилик, маънавий соҳа, ижтимоий онг, ижтимоий психология, мафкура, ижтимоий соҳа, ижтимоий жамоа ва гуруҳлар, этник гуруҳ, табақа, синф, ижтимоий институтлар, сиёсий тизим, давлат, …

2 / 23

ёти ва ривожланишининг энг умумий қонунлари тўғрисидаги фалсафий фан соҳаси ижтимоий фалсафадир. жамият – кишилар уюшмасининг махсус шакли, кишилар ўртасида амал қиладиган жуда кўплаб муносабатлар йиғиндиси; табиатнинг бир қисми; ижтимоий борлиқ. кишилик жамиятини ўрганадиган фан соҳалари кўп. жамиятнинг иқтисодий ҳаёти иқтисодиёт назарияси, унда кечадиган тарихий жараёнлар тарих, жамиятни бошқариш соҳаси «давлат ва ҳуқуқ назарияси»нинг тадқиқот объекти бўлиб ҳисобланади. ижтимоий фалсафа бошқа фанлардан фарқли ўлароқ жамиятни ўз-ўзини ташкилловчи ва бошқарувчи яхлит бир тизим сифатида ўрганади ва бу тизимга хос бўлган қонунларни очишни ўз олдига мақсад қилиб қўяди. фалсафа фанида жамиятни англашнинг асосий тамойиллари қуйидагилар: · жамият моддий оламнинг, хусусан табиатнинг ўзига хос бир қисми, табиат ва унинг қонунлари ижтимоий ҳаётнинг мавжудлигини таъмин этади, яъни табиат – жамият ҳаётининг зарур шарти, деб ўрганилади; · жамият – бир бутун, яхлит ижтимоий организм, яхлит тизим сифатида таҳлил қилинади; · жамият – уни ташкил этувчи кишилар фаолиятининг мажмуидир, жамият ҳаётининг барча томонлари ва уларнинг ривожланиши …

3 / 23

да бир тур сифатида вужудга келган. одам мия тузилишининг ҳайвонларникидан сифат жиҳатидан фарқ қилиши ва онгли меҳнат туфайли аста-секин физиологик ва интеллектуал (ақлий) жиҳатдан такомиллашиб бориб, бундан қариийб 50-40 минг йиллар бурун кроманьон типидаги одам жамият бўлиб яшашга ўтган. одамзотнинг жамият бўлиб яшаши учун маънавий маданият керак эди. ана шу эҳтиёжлар сабабли илгариги одам типлари (австралопитек, питекантроп, синантроп, неандерталь)даги инстинктлар ўрнини аҳлоқ нормалари эгаллаб борди. натижада дунёнинг турли минтақаларида вужудга келган одамлар жамоасида рухсат ва таъқиқ тизими шаклланди. ибтидоий жамият одамлари мифологик дунёқараш асосида шаклланган. дастлаб улар сеҳрли кучлар борлигига ишонганлар, улардан нажот тилаб яшаш тарзига ўтганлар. диний дунёқарашнинг шаклланиши туфайли рухсат ва таъқиқлар ўрнига савоб ва гуноҳ ҳақидаги тушунчалар таркиб топди; одамзотнинг кейинги уч минг йиллик маънавий маданияти ана шу қарашлар доирасида такомиллашиб борди. давлатнинг демократик шакллари юзага келгач, жамият маънавияти қонун устиворлиги руҳида шаклланиб борди. жамият тўғрисидаги қарашлар тарихи: жамият ғоят мураккаб ва кўпқиррали ҳодиса бўлиб, муттасил равишда …

4 / 23

аги ўта содда диний-мифологик қарашларга нисбатан анча мураккаб ва ишончли илмий-фалсафий қарашлар вужудга келган. жамият муаммоси қадимги юнон файласуфлари қарашларида марказий ўрин тутади. платон ва аристотель таълимотида жамият, давлат масалалари муҳим ўрин тутади. платон жамиятга тизим сифатида ёндошиб, унинг таркиби, давлат бошқаруви ҳақида қимматли фикрлар билдирган. аристотель жамиятни ўрганувчи фанлар орасида сиёсатга алоҳида ўрин берган. унинг фикрича, жамият сиёсий мавжудотлардан ташкил топган. жамият тўғрисидаги изчил илмий-фалсафий қарашларнинг ривожланишига марказий осиё мутафаккирлари, қомусий билим эгалари: фаробий, абу райҳон беруний, ибн сино сингари улуғ мутафаккирлар салмоқли ҳисса қўшганлар. уларнинг илғор қарашлари кўп асрлар давомида ижтимоий муносабатларни такомиллаштириш, комил инсон шахсини шакллантиришда муҳим аҳамиятга эга бўлди ва ҳозиргача ўз аҳамиятини сақлаб келмоқда. абу наср форобий асарларида жамият муаммоси фалсафий таҳлил қилинган. у платон ва аристотель асарларига таяниб, жамиятнинг келиб чиқиши асосида табиий эҳтиёжларни қондириш ётади, деган назарияни илгари сурган. табиий эҳтиёж кишиларни бирлашишга, жамоага уюшувига, ўзаро ёрдамга олиб келган. ўзаро ёрдам туфайли эҳтиёжлар …

5 / 23

ият қандай пайдо бўлган, деган саволга илмий асосда жавоб беришга ҳаракат қилганлар. инсоният жамиятининг пайдо бўлиш сабабларини одамларда ақл ва тафаккурнинг ривожланиши, кишиларнинг бирдамликка бўлган табиий эҳтиёжи билан боғлаганлар. ибн сино жамиятдаги ижтимоий тенгсизликни нормал-табиий ҳолат эканлигини таъкидлаган. меҳнатнинг ижтимоий тақсимланиши жамият тараққиётида муҳим аҳамиятга эга эканлигини асослашга ҳаракат қилган. абу али ибн сино «ишорат ва танбиҳот» асарида инсон ўз шахсий талаблари жиҳатидан бошқалардан ажралган ҳолда яшай олмайди, чунки у инсониятнинг бошқа вакиллари билан муносабатда бўлибгина, ўз эҳтиёжларини қондириши мумкин»[footnoteref:2]2 деб ҳисоблайди. у инсонларнинг жамиятдаги ўрнига кўра 3 гуруҳга бўлади: [2: 2 ўша ерда 68 – бет. 3 жаҳон фалсафаси тарихидан мавҳулар. i қисм. – т., ўзбекистон файласуфлари миллий жамияти нашриёти, 2004 йил, 122-бет.] а) давлат идораларида хизмат қилувчи ва жамиятни бошқариш иши билан шуғулланувчилар; б) хом-ашё ва зарурий маҳсулотларни ишлаб чиқарувчилар; в) давлатни қўриқлаш, уни турли ташқи хужумлардан сақлашни таъминлайдиган харбийлар. абу райҳон беруний биринчилардан бўлиб цивилизацияларнинг пайдо бўлишида …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jamoyat va inson falsafasi"

5 – мавзу: жамият ва инсон фалсафаси. мавзу режаси : 1. жамият тушунчасининг моҳияти ва ривожланиш босқичлари. тарихнинг мазмуни, йўналишлари ва концепциялари. ижтимоий ҳаёт сфералари: иқтисодий, маънавий, ижтимоий ва сиёсий кичик тизимлар. жамиятнинг сиёсий ҳаётида давлатнинг ўрни ва роли. 2. цивилизация тушунчаси ва унинг типлари. техноген цивилизациянинг устувор йўналишлари. маданият ва цивилизация мутаносиблиги. 3. инсон борлиғининг ўзига хос хусусиятлари. жамият ривожида тил, онг ва тафаккур имкониятлари. онгнинг табиати, структураси ва функциялари. онглилик ва онгсизлик диалектикаси. 4. фалсафий антропология ва элитологиянинг уйғунлиги. ҳаётнинг маъноси ва унда инсоннинг вазифаси. ҳаётни тарк этиш босқичлари. суицид, парасуицид, эвтаназия ва унинг шакллари, эсхаталогиянинг моҳияти. м...

Этот файл содержит 23 стр. в формате DOCX (66,8 КБ). Чтобы скачать "jamoyat va inson falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jamoyat va inson falsafasi DOCX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram