hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi

PPTX 9 стр. 87,5 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 87,5 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

o’zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti huquqshunoslik fakulteti hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi reja: 1. hozirgi zamon falsafasidagi: vorislik va yangilanish,uning xix asrdagi ildizlari. 2. pozitivizm, neopozitivizm,neotomizm, empiriokritisizm falsafasi. 3. ekzistensializm falsafasi.kyerkekor – inson falsafasining asoschisi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o’z davrining dolzarb muammolarini hal etish yo’llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti sohasida ulkan yutuqlarni qo’lga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inkiroz, og’ir yo’qotishlar davri ham bo’ldi. bu esa falsafiy fikrning taraqqiyotida o’z aksini topdi, uning turli yo’nalish va oqimlari shug’ullangan muammolarning salmog’i, maqsad-muddaosini aniq belgiladi. buning natijasi sifatida, hozirgi davr falsafasida nihoyatda xilma — xil oqim va yo’nalishlar mavjud. o’z navbatida bu ilm-fan va amaliyotning hamda xix asrning ikkinchi yarmi va hozirgacha …

2 / 9

lgan bo’lsa, endi rasionalizmga qarshi insonning mavjudligi (ekzistensializm) muammolari, hamda uning norasional mohiyati ilgari surila boshladi. ya’ni ilgari ma’rifatparvarlik g’oyasi ustuvor bo’lsa, endilikda ko’proq inson huquqlariga e’tibor kuchayib ketdi. falsafa go’yoki, mavhumlikdan aniqlik tomon bordi, umumiy emas, aniq-ravshan masalalarni hal qilish boshlandi. an’anaviy falsafada hodisalar mexanika qonunlari asosida tushuntirishga harakat qilingan bo’lsa, endi bunday tahlil doirasidan chetda qolgan muammolar o’rganila boshlandi. bugungi kunga kelib ko’pgina falsafiy oqimlar o’zlarining an’anaviy falsafaga aloqador ekanliklarini hamda ulardan farq qilishlarini ta’kidlash maqsadida, nomlariga «neo», ya’ni yangi, zamonaviylashgan degan ma’noni anglatuvchi qushimchani qo’shganlar. masalan, neopozitivizm, neotomizm va boshqalar shular jumlasiga kiradi. hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi fanning jamiyat hayotidagi o’rnini belgilash va unga nisbatan munosabatga qarab, zamonaviy falsafiy ta’limotlarni asosan ikki yo’nalishga ajratish mumkin. ulardan biri — ssiyentizm (lot scientia — fan) ya’ni fan mavjud barcha ijtimoiy muammolarni hal etishi mumkinligini ilm-fan taraqqiyotining doimiy ijobiyligini asoslovchi falsafiy dunyoqarash. ssiyentizm g’oyalari, neopozitivizm, …

3 / 9

ir-biriga muqobil bo’lgan yo’nalishlar rasionalizm va irrasionalizm, antropolokizm va naturalizm, ssiyentizm va antissiyentizm, materializm va idealizm o’z o’rniga ega bo’lmoqda. hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi yangicha falsafiy tafakkurga asos solgan olimlar orasida ko’pchilik nemis olimi artur shopenkauer (1788 — 1860) qarashlarini tilga oladi. shopenkauer olamdagi barcha mavjud narsalarni irodaning namoyon bo’lishi, irodani esa ongsiz ko’r-ko’rona intilish tarzida tushunadi. mahluqotlarning instinktlari, xatti-harakatlari — irodaning namoyon bo’lishidir. inson faoliyati ham aqldan begona bo’lgan irodaning natijasidir. shuning uchun inson mohiyati irrosional asosga ega. aql esa tasodifiydir. inson hayoti doimo aylanib turgan iroda qildiragiga bog’liqdir. shopenkauer ta’limotini davom ettirgan nemis faylasufi fridrix nisshe (1844-1900) fikricha, «borliqning eng chuqur mohiyati hjokimiyatga erishish uchun bo’lgan irodadir.» nisshe inson borlikida mahluqlik va xoliqlikni birlashib ketganini asoslab berishga harakat qildi. uning diyorimizda bundan ikki yarim ming yil muqaddam shakllangan zardushtiylik ta’limotini o’rganib yaratgan «zardusht tavallosi» asarida kuchli shaxslarni tarbiyalash g’oyasi ilgari surilgan. u o’z …

4 / 9

neatomizm shu bugunga qadar ham o’z mavqeyini yo’qotmagan bo’lib, katolik cherkovi tomonidan qo’llab-quvvatlanadi. bunda ayniqsa rim papasi rahbarlik qiladigan vatiganning faoliyati muhim o’rin tutadi. neotomizm — xx asrdagi eng yirik diniy-falsafiy oqim bo’lib, u o’rta asrlardagi (xiii asr) foma akvinskiyning ta’limotini qaytadan tikladi. u (neo — yangi, tomizm — «foma», transkripsiyada «toma» bo’lib o’zgargan) foma akvinskiyning yangi, zamonaviy ta’limoti demakdir. bu ta’limotga ko’ra, ilm va e’tiqod o’rtasida to’la muvofiqlik, uyg’unlik bor. ular bir-birini to’ldirib turadi, har ikkisi ham xudo tomonidan berilgan haqiqat. neotomizm vakillari fikricha, ilm yetmagan joyda e’tiqod kqo’llanishi kerak. lekin bu e’tiqod ko’r-ko’rona, shunchaki ishonch bo’lmay, balki mantiqan teran anglangan e’tiqod bo’lishi kerak. xudoning mavjudligini falsafa turli mantiqiy usullar orqali isbot qilishi lozim. shunday qilib, falsafaning vazifasi dinga xizmat qilishdan iboratdir. neotomistlar dunyoni, jamiyatni xudo yaratgan, jamiyat taraqqiyoti xudoning rejasi asosida boradi, deydilar. diniy teologiya oqimi bo’lganligidan neotomizm albatta, ilohiy qadriyatlarni ustuvor qo’yadi. ammo u din va uning …

5 / 9

arida rivojlangan edi. uning vakillari i. kant o’z davrida qo’ygan ilmiy bilishning umumiyligi va zaruriyati haqidagi hamda tajribaviy aql haqidagi muammolarni tahlil etadilar. bu ta’limotga ko’ra, inson dunyoga bir marta keladi, shuning uchun har bir insonning hayoti o’zi uchun eng oliy maqsaddir. shunday ekan, inson hayotidan kimdir o’z maqsadlarini amalga oshirish uchun vosita sifatida foydalanishi mumkin emas. erkin mavjudot deganida, kant izdoshlari o’zi xohlagan ishlarni qiluvchi kishini emas, balki jamotchilik manfaatiga qarshi yurmaydigan, unga zid ish qilmaydigan, ammo o’z haq-huquqlarini yaxshi biladigan insonni nazarda tutadilar. xx asrga kelib, fan va texnika taraqqiyoti bilan ilmiy tafakkur va til muammolarini falsafiy tahlil qilishga qiziqish nihoyatda ortdi. bu yo’nalishda ishlayotgan eng yirik oqimlarga neopozitivizm, strukturalizm va kermenevtika kabi falsafiy qarash namoyondalari misol bo’ladi. neopozitivizm oqimining yirik namoyandalari karnap, ayer, rassel, vitkenshteyn va boshqalardir. neo — yangi; pozitiv — ijobiy degan ma’noni anglatadi. nepozitivizm garbda x1x asrning 20 — yillarida paydo bo’lgan, asoschisi xix …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti huquqshunoslik fakulteti hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi reja: 1. hozirgi zamon falsafasidagi: vorislik va yangilanish,uning xix asrdagi ildizlari. 2. pozitivizm, neopozitivizm,neotomizm, empiriokritisizm falsafasi. 3. ekzistensializm falsafasi.kyerkekor – inson falsafasining asoschisi. ma’lumki, hamma zamonlarda ham falsafa o’z davrining dolzarb muammolarini hal etish yo’llarini topishga harakat qilgan. xx asrga kelib insoniyat fan va texnika taraqqiyoti sohasida ulkan yutuqlarni qo’lga kiritdi. lekin shu bilan birga, aynan ushbu asr ijtimoiy silsilalar, ikkita jahon urushi, ekologik inkiroz, og’ir yo’q...

Этот файл содержит 9 стр. в формате PPTX (87,5 КБ). Чтобы скачать "hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hozirgi zamon falsafasi xx asr … PPTX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram

hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "hozirgi zamon falsafasi xx asr oxiri xxi asr boshi"

Похожие файлы