relatsion modeli

DOCX 13 pages 229.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 229.7 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

relyatsion modeli · 1970 yilda amerikalik matematik e.f.kodd birinchi marta relyatsion modelning asosiy tushunchalari va cheklanishlarini shakllantirdi. · modelning soddaligi va ko‘rgazmaliligi hamda kuchli nazariy asoslanishi ushbu modelning ommaviylashuviga olib keldi. · modeldagi ma'lumotlar strukturasi asosi munosabat hisoblanadi, shuning uchun model relatsion model nomini olgan (inglizcha relation - munosabat). relatsion model: aspektlar relatsion ma'lumotlar modelining uchta aspekti: - ma'lumotlar obyektlari (ma'lumotlar strukturasi) - ma'lumotlar yaxlitligi - ma'lumotlarni qayta ishlash (relational algebra) relatsion model: tushunchalar relyatsion ma'lumotlar bazalarining asosiy tushunchalari: - ma'lumotlar turi - domen - atribut - kortej - birlamchi kalit - munosabat - munosabat sxemasi - ma'lumotlar bazasi va mb sxemasi relatsion model: domen - domen - bu bir xil turdagi atomar qiymatlarining nomlangan to'plami - domenlar muayyan atribut qiymatlaridan olinadigan umumiy qiymatlar majmuasi hisoblanadi. - atribut - muayyan predmet soha uchun mantiqiy bo'lgan domen qiymatlarining qismiy to'plami - domenlar taqqoslashni cheklaydi: agar bitta domenda ikkita atribut aniqlangan bo'lsa, …

2 / 13

eb ataladi. munosabat ikki qismdan iborat: sarlavha va tana: sarlavha – bu ustun sarlavhalari satri. munosabatlar tanasi – bu ma'lumotlar satrlari to'plami. sarlavha (yoki munosabat sxemasi) fiksirlangan atributlar to‘plamini yoki aniqrog‘i, juftlarini o‘z ichiga oladi: { , , …, } , bu erda n - munosabat darajasi relatsion model: sxemalar - ikki munosabatning sxemalari ekvivalent munosanatlar deb ataladi, agar ular bir xil darajaga ega va sxemalardagi atribut nomlarini, solishtiriadigan (bir xil domenning) atributlari bir xil joylarda joylashtirish mumkin bo'lsa. mb sxemasi - bu munosabatlarning nomlangan sxemalari to'plami. relyatsion mb - bu mb sxemasidagi munosabat sxemalar nomlariga mos keladigan munosabatlar to'plami. relatsion model: munosabatlar - munosabatlar tanasi kortejlar to‘plamdan iborat - har bir kortejda quyidagi juftliklar to‘plamdan iborat - munosabat – bu bir xil munosabat sxemasiga mos keladigan kortejlar to'plami - kortejlar soni munosabatning kardinal soni yoki quvvati deyiladi relatsion model: kalitlar kalit - bu qiymati kortejlarni bir qiymatli identifikatsiyalaydigan atribut. …

3 / 13

enti (atributi) bitta ma'lumot elementidan iborat bo'ladi - jadvalning har bir ustuni bir jinsli, ya'ni ustunning barcha elementlari bir xil xususiyatga (bitta ma'lumotlar turiga) ega - ustunlar noyob nomlanadi - jadvalda ikkita bir xil satr mavjud emas - sart va ustunlarni ixtiyoriy tartibda qarab chiqish mumkin odatdagi jadval va munosabatlarning farqi: atribut qiymatlarining atomligi r1 – normallashmagan munosabat r2 – normallashgan munosabat ta’minotchikodi tovarkodi tovar ta’minotchikodi tovarkodi tovar p1 1 2 13 shakar tuz un p1 1 shakar p1 2 tuz p1 13 un p2 26 58 130 162 guruch grechka non yog‘ p2 26 guruch p2 58 grechka p2 130 non p2 162 yog‘ p3 474 891 sut qatiq p3 474 sut p3 891 qatiq relatsion model: misol sun’iy kalitlardan foydalanishga misol clients jadvali. adreslar name address city state country gerry farish 127 caesar chaver st. san francisco ca usa celia brock 246 3rd st. sonoma ca usa julio …

4 / 13

work 1009 celia brock 246 3rd st. sonoma ca usa 7079402092 home 1010 julio abregon 778 avenida tarragon patzcauro mich mex ma’lumotlar ortiqchaligi asosiy munosabat: birlamchi kalit clients jadvali id_num name address city state country 1007 gerry farish 127 caesar chaver st. san francisco ca usa 1008 celia brock 246 3rd st. sonoma ca usa 1010 julio abregon 778 avenida tarragon patzcauro mich mex tobe munosabat: tashqi kalit clients_phone jadvali id_num phone type 1007 4156479772 home 1008 7074568232 work 1008 7079402092 home relatsion model: aloqalar (tushunchalar) - relatsion model ma'lumotlar bazasini o'zaro aloqadagi munosabatlar to'plami sifatida ifodalaydi. - har bir aloqada bitta munosabat asosiy (ajdod), ikkinchisi esa tobe (avlod) vazifasini bajaradi - asosiy munosabatning bir korteji tobe munosabatning bir nechta korteji bilan bog‘lanishi mumkin aloqa uchun asosiy munosabatning birlamchi kaliti (asosiy- parent) ishlatiladi. "xodimlar" munosabatlarining primary key pasport atributi "karyera" munosabatlari uchun foreign key bo‘ladi. karyera sana ish joyi lavozimi …

5 / 13

$gishli barcha kortejlarni o'z ichiga olgan munosabatga aytiladi. turi bo‘yicha mos ikkita a va b munosabatlarning birlashmasi deb, ikkita belgilangan munosabatlardan biriga yoki ikkalasiga tegishli barcha kortejlarni o'z ichiga olgan munosabatga aytiladi. r1 = mahsulot1 mahsulot2 r1 mahsulotkodi mahsulot ta’minotchikodi 1 shakar p1 2 tuz p1 13 un p1 26 guruch p2 58 grechka p2 130 non p2 162 yog‘ p2 474 sut p3 891 qatiq p3 turi bo‘yicha mos ikkita a va b munosabatlarning kesishmasi deb, bir vaqtning o'zida ikkita berilangan munosabatlarga tegishli barcha kortejlarni o'z ichiga olgan munosabatga aytiladi. r2 = mahsulot1 ∩ mahsulot2 r2 mahsulotkodi mahsulot ta’minotchikodi 26 guruch p2 58 grechka p2 130 non p2 162 yog‘ p2 turi bo‘yicha mos ikkita a va b munosabatlarni ayirmasi deb, berilangan ikkita munosabatlarning birinchisiga tegishli bo'lgan va ikkinchisiga tegishli bo'lmagan barcha kortejlarni o'z ichiga olgan munosabatga aytiladi. r3 = mahsulot1 \ mahsulot2 r3 mahsulotkodi mahsulot ta’minotchikodi 1 shakar …$

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "relatsion modeli"

relyatsion modeli · 1970 yilda amerikalik matematik e.f.kodd birinchi marta relyatsion modelning asosiy tushunchalari va cheklanishlarini shakllantirdi. · modelning soddaligi va ko‘rgazmaliligi hamda kuchli nazariy asoslanishi ushbu modelning ommaviylashuviga olib keldi. · modeldagi ma'lumotlar strukturasi asosi munosabat hisoblanadi, shuning uchun model relatsion model nomini olgan (inglizcha relation - munosabat). relatsion model: aspektlar relatsion ma'lumotlar modelining uchta aspekti: - ma'lumotlar obyektlari (ma'lumotlar strukturasi) - ma'lumotlar yaxlitligi - ma'lumotlarni qayta ishlash (relational algebra) relatsion model: tushunchalar relyatsion ma'lumotlar bazalarining asosiy tushunchalari: - ma'lumotlar turi - domen - atribut - kortej - birlamchi kalit - munosabat - munosabat sx...

This file contains 13 pages in DOCX format (229.7 KB). To download "relatsion modeli", click the Telegram button on the left.

Tags: relatsion modeli DOCX 13 pages Free download Telegram

relatsion modeli

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "relatsion modeli"

Similar files