badiiylik belgilari va mezonlari

DOCX 6 pages 26.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3-mavzu. badiiylik belgilari va mezonlari reja: 1. badiiy adabiyot spetsifikasi. 1. badiiylik belgilari. adabiyot – so‘z san’ati. 1. so‘z san’atining vazifalari, xususiyatlari. 1. badiiylik mezonlari. tayanch tusunchalar: badiiy adabiyot, spetsifika, badiiylik belgilari, adabiyot, so‘z san’ati, badiiylik mezonlari. badiiy adabiyot “go‘zal, nafis” so‘zalaridan olingan sifat bo‘lib, badiiyatga, san`atga aloqador degan ma’noni bildiradi. badiiylik istilohi ancha keng qamrovli tushuncha bo‘lib, uning zamirida yangilikni anglatish, go‘zallikni his etish, ijodiy muloqot singari ma’nolar umumlashgan. adabiyotda badiiylik deganda, adabiy asarning o‘ziga xos xususiyati badiiy timsollarining mahorat bilan ishlanishi nazarda tutiladi. badiiylik alohida asarga nisbatan qo ‘llanilganda undagi badiiy niyat va ifoda uyg‘unligi, janr talabalari ijodkor iste’dodi, tabiati va umuman olganda, shakl va mazmun munosabati nazarda tutiladi. abdurauf fitrat san’atni ikkiga bo‘ladi: 1. tasviriy tur – rassomlik, haykaltaroshlik, me’morchilik 2. ifodaviy tur – raqs, musiqa, badiiy adabiyot. san’at boshqa hodisalar qatorida dunyoni o‘rganish vositasidir. agar unga sho‘rolar davrida shakllangan ijtimoiy ong shakllari sifatida qarasak, san’at, fan, …

2 / 6

tning turi sifatidagi holati, adabiyotshunoslikka oid faol istilohlarning mohiyati o‘rganiladi. cho‘lponning “adabiyot nadur” maqolasida tuyg‘ularga ta‘sir etib tuyg‘u uyg‘otish badiiy asarning vazifasidir. badiiylik orqali tuyg‘ular tarbiyalanadi. badiiy adabiyotdagi go‘zallik, san’atdagi go‘zallikka nisbatan turg‘unroqdir. yunonlarda nima foyda keltirsa o‘sha go‘zal. g‘. g‘ulomning “ go‘zallik nima?” she’rida “go‘zallik qora qosh, shirin so‘zlarda emas, peshonadan oqqan ter, mehnat qilib topilgan rizqlarda”, - deydi. o‘zining badiiy xususiyati bilan ijodiy faoliyat, boshqa ilmiy va ruhoniy turlardan farq qiladi, ko‘pincha badiiylik tushunchasi san’at asarini baholovchi o‘lchov sifatida qaraladi. badiiy ijod faoliyatining yuqoridagi turlardan farqi shundaki, u shaxsning ruhiy ehtiyojini qondiradi, insonlararo estetik munosabatni tuyg‘ular asosida shakllanishiga xizmat qiladi. badiiylik hamon mezon o‘lchovi ekan, uning butunligini ta’minlovchi qonunlar, qoidalar nimalarda ko‘rinadi? badiiylik talablari quyidagilarda aks etadi: 1. badiiy butunlik va uni ta‘minlovchi jihatlar (shakl va mazmun birligi) 1. badiiy shartlilik tamoyillari 1. maxsus kitobxon (adresat) ga yo‘naltirishligi 1. individuallashtirish yoki ijodiy o‘ziga xoslik 1. ijodiy umumlashtirish qonuniyati …

3 / 6

bo‘lmaydi. lekin adabiy istiloh sifatida ular bir-birdan farqlanadi. badiiy (ijodiy) niyat, mavzu, g‘oya, muommo, tendensiya, badiiy mazmunning jihatlari hisoblansa, obraz, syujet, kompozitsiya, badiiy nutq, konflikt, detal va boshqalar badiiylik unsurlari hisoblanadi. ularning o‘zaro aloqadorligi va jonli harakati asosida badiiy asar vujudga keladi. adabiyot (arabcha: ادب – axloq) – san’at ommaviy turlaridan biri, so‘z san’ati (rus t.da slovesnoe iskusstvo). amaliyotda qo‘llanishiga ko‘ra badiiy adabiyot, nafis adabiyot deb ham yuritiladi. san’atning boshqa turlaridan borliqni va ruhiyatni idrok etish usuli va ifoda etish quroliga ko‘ra farqlanadi. san’atning barcha turlarida obrazli tafakkur mavjud bo‘lsa ham, ular bir-biridan yuqorida-gicha ifoda quroliga ko‘ra farqlanadi. badiiy adabiyotda obraz (timsol) yaratuvchi asosiy va yagona vosita so‘zdir. adabiyot muloqot vositasi bo‘lgan oddiy so‘z (leksema)dan farq qilgan holda kishilar o‘y-kechinmalari, his-tuyg‘u, holat va harakatni o‘quvchi qalbiga etadigan, unga ta’sir etib, fikr va tuyg‘u uyg‘otuvchi so‘z orqali ifodalaydi. adabiyot ham san’atning boshqa turlari kabi mafkuraviy hodisadir. adabiyotning mezoni uning g‘oyaviy-badiiy jihatdan …

4 / 6

hayotni o‘z shaklida emas, balki badiiy vositalar orqali uning mohiyatini o‘rgatishga qaratilgandir. adabiyot davomiy-lik xarakterida bo‘lib, tarixiy jarayonning muayyan davr va ko‘rinishidagi holatini emas, balki jamiyat taraqqiyotidagi harakatini ko‘rsatadi. obraz va poetik vositalar ana o‘sha ko‘rsatish, anglatishga qaratilgan bo‘lishi kerak. shu ma’noda adabiyot aql o‘rgatmaydi, ayrim axloqsizliklarni man qilmaydi, balki shunday tuyg‘u va tasavvur uyg‘otadiki, nima qilish, qanday yashash kerakligini o‘quvchining o‘zi uqib, xulosalay olishi lozim. adabiyotning borliqqa chiqish shakli bu badiiy asardir. asar matniy ko‘rinishda bo‘ladimi, og‘zaki tarzda tarqaladimi yoki audiovizual yo‘llar b-n kishilar ongi va tuyg‘ulariga ta’sir ko‘rsatadimi u, avvalo, estetik hodisa sifatida go‘zallik tashuvchidir. go‘zal timsol va ezgu niyat qorishig‘ida yaratilmagan asar har qancha “aqlli" va ta’sirchan bo‘lsin u ezgulikka xizmat qila olmaydi. shuningdek, badiiy asarning yaratilishi ruhiy-amaliy jarayon bo‘lib, u o‘zgarishdagi dunyo va insonni anglashga yordam beradi. ijod jaryoni qonuniyatlarini umumlashtirgan holda a. ning bir necha vazifasi yuzaga chiqadi. adabiyotning vazifalari – adabiyot shakli, hajmi va …

5 / 6

t – dunyoni bilish, ijodiy o‘zlashtirish vositasi. bu vazifa ad-tning evristik yumushidan kelib chiqib, biror voqea, hodisa, holat, jarayon v.b. haqida ilk ma’lumot keltiradi. evristika yuzaki qaraganda asarning mavzusi, sarlavhasi va mundarijada akslanayotganday tuyulsa ham, ijodiy diskurs jarayonida badiiy asarning barcha uzv (komponent)lari ishtirok etadi. mas., balzak romanlari xix asr fransuz hayotini o‘rganishda tarixiy asarlardan ham muhimroq vazifani bajarganini mutaxassislar e’tirof etishgan. shu kabi a.qodiriy romanlari yaqin o‘tmishimizni, xonlik zamonlarini o‘rganishda muhim adabiy manba sanaladi. shundan badiiy ad-tni “hayot darsligi” deb ataydilar. 1. konseptuallik vazifasi. adabiyot – hayotni badiiy tadqiq etish vositasidir. a. kitobxonni bilishdan idrok etishga, undan anglashga va yanada chuqurroq qaraganda hayot hodisalarini tadqiq etishga qarab yo‘naltiradi. adabiyot hayotda va badiiy asarlarida insonlarning qadrini ko‘taradi va mana shu ma’noda har bir inson jamiyat uchun qadrli ekanligini anglash orqali jamiyatni taraqqiy ettirish ishiga hissa qo‘shadi. adib hayotning yangi modelini yaratar ekan, u o‘z asariga muallif konsepsiyasini singdiradi, dunyoni tadqiq …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiylik belgilari va mezonlari"

3-mavzu. badiiylik belgilari va mezonlari reja: 1. badiiy adabiyot spetsifikasi. 1. badiiylik belgilari. adabiyot – so‘z san’ati. 1. so‘z san’atining vazifalari, xususiyatlari. 1. badiiylik mezonlari. tayanch tusunchalar: badiiy adabiyot, spetsifika, badiiylik belgilari, adabiyot, so‘z san’ati, badiiylik mezonlari. badiiy adabiyot “go‘zal, nafis” so‘zalaridan olingan sifat bo‘lib, badiiyatga, san`atga aloqador degan ma’noni bildiradi. badiiylik istilohi ancha keng qamrovli tushuncha bo‘lib, uning zamirida yangilikni anglatish, go‘zallikni his etish, ijodiy muloqot singari ma’nolar umumlashgan. adabiyotda badiiylik deganda, adabiy asarning o‘ziga xos xususiyati badiiy timsollarining mahorat bilan ishlanishi nazarda tutiladi. badiiylik alohida asarga nisbatan qo ‘llanilganda undagi badiiy ni...

This file contains 6 pages in DOCX format (26.3 KB). To download "badiiylik belgilari va mezonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiylik belgilari va mezonlari DOCX 6 pages Free download Telegram