mikro iqtisodiyotning asosiy kategoriyalari: talab va taklif

DOCX 14 pages 654.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 654.8 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

2-mavzu. mikroiqtisodiyotning asosiy kategoriyalari: talab va taklif [footnoteref:1]. [1: ushbu bob g. menkyuning “mikroiqtisodiyot tamoyillari” (n. gregory mankiw “principles of microeconomics” 7 e.) kitobining iv bobi asosida tayyorlangan. 65-88 bet] reja 1. bozorlar va raqobat 2. talab 3. taklif 4. talab va taklif birgalikda tаyanch so‘z va iboralar: bozor, raqobatdosh bozor, talab miqdori, talab qonuni, talab jadvali, talab egri chizig‘i, normal tovar, past tovar, o‘rin bosuvchi, to‘ldiruvchi, taklif hajmi, taklif qonuni, taklif jadvali, taklif egri chizig‘i, muvozanat, muvozanatli narx, muvozanatli hajm, ortiqchalik, taqchillik, talab va taklif qonuni 1.bozorlar va raqobat bozor – bu muayyan tovar yoki xizmatlarni xarid qiluvchilar va sotuvchilar guruhidir. bir guruh xaridorlar tovarga talab miqdorini belgilaydi va bir guruh sotuvchilar tovar taklifini belgilab beradi. bozor ko‘p shaklga egadir. ayrim hollarda ular, masalan, ko‘plab qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bozorlarida yuqori darajada tashkil etilgan bo‘ladi. bunday bozorlarda sotuvchi va xaridor muayyan vaqt va muayyan joyda uchrashadilar va kim-oshdi savdosida narxlar …

2 / 14

ga o‘xshab, yuqori raqobat qobiliyatiga ega. har bir xaridor bir necha sotuvchilar ichidan tanlash mumkinligini biladi va har bir sotuvchi uning mahsuloti boshqa sotuvchilarning mahsulotlari bilan bir xilligini anglaydi. natijada, har bir muzqaymoq narxi va soni birgina xaridor yoki sotuvchi bilan aniqlanmaydi. aksincha, har bir muzqaymoq narxi va soni barcha sotuvchilar va xaridorlarning o‘zaro ta’siri bilan aniqlanadi. iqtisodchilar raqobatdosh bozor iborasini o‘zida ko‘plab sotuvchi va xaridorlarni jamlagan bozorni tavsif etish uchun ishlatadilar. har bir sotuvchining narx bilan nazorat qilishi cheklangan, chunki boshqa sotuvchilar ham shunga o‘xshash bo‘lgan mahsulot bilan savdo qilishadi. sotuvchida narxni pasaytirishga asosli sabab yo‘q, ammo u kishi narxni birdan ko‘tarsa, xaridorlar mahsulotni boshqa joyda xarid qiladilar. taqqoslab aytganda, biron bir xaridor narxga o‘z ta’sirini ko‘rsata olmaydi, chunki ulardan har biri arzimas sonda mahsulotni xarid qiladi. bu bobda biz shartli ravishda barcha bozorlarni raqobatdosh deb hisoblaymiz. bu yuqori shaklga erishish uchun bozor ikkita xususiyatga ega bo‘lishi kerak: 1) …

3 / 14

maydi. ba’zi bozorlarda faqat bitta sotuvchi mavjud va u narxni aniqlaydi. bunday sotuvchi monopolist deb nomlanadi. misol uchun, sizning mahalliy kabel telekompaniyangiz monopolist bo‘lishi mumkin. shahringizda aholisi shu xizmatni taqdim qiladigan faqat bitta kabel telekompaniyasi mavjud bo‘lgani uchun uni tanlashlari mumkin. lekin boshqa bozorlar mutlaqo raqobatdosh bozor va monopoliya orasida joylashgan. dunyo bozorlari ko‘p ko‘rinishga ega bo‘lganiga qaramay, barcha bozorlarni mutlaqo raqobatdosh bozor deb hisoblash qulay soddalashtirishdir. mutlaqo raqobatdosh bozorni tahlil qilish osondir, chunki uning har bir ishtirokchisi bozor sharoitida narxni qanday shakllashtirsa, shunday qabul qiladi. shuni aytib o‘tish lozimki, har bir bozorni qaysidir ma’noda raqobatdosh deb hisoblasa bo‘ladi, shu yo‘lda biz mutlaqo raqobat sharoitida talab va taklifni o‘rganishdan kelib chiqqan xulosalarni murakkabroq bozorlarga ham qo‘llashimiz mumkin. 2.talab biz bozorlarni o‘rganishni xaridorlarning o‘zini tutishini o‘rganib chiqishdan boshlaymiz. diqqatimizni muzqaymoq savdosiga qaratamiz. talab egri chizig‘i: narx va talab miqdorining o‘zaro bog‘liqligi har bir tovarning talab miqdori – bu xaridorlar xohlagan va …

4 / 14

orning ortishi narxning tushishi muzqaymoq miqdori talab grafigi va talab egri chizig‘i muzqaymoq miqdori muzqaymoq narxi talab grafigi – bu har bir narxda bo’lgan talabning hajmini ko’rsatuvchi jadval. talab egri chizig‘i narxning o’zgarishidagi talabning hajmi o’zgarishini ko’rsatadi. past narx talab hajmining ko’payishiga olib keladi, demak talab egri chizig‘i pastga qarab ketadi. talab egri chizig‘i muzqaymoq narxi rasm birinchi rasmda katerina har oyda nechta muzqaymoq va qanday narxda sotib olishi ko‘rsatilgan. agar muzqaymoq tekin bo‘lsa, katerina oyiga 12 ta muzqaymoq yeydi. muzqaymoqning narxi 0.50$ bo‘lsa, katerina oyiga 10ta muzqaymoq iste’mol qiladi. narxni ko‘tarilishiga qaragan holda u borgan sari kam muzqaymoq sotib oladi. narx 3.00$ yetgan zahoti katerina muzqaymoqni xarid qilishni to‘xtatadi. bu rasm talab grafigini, ya’ni boshqa omillar ta’sirida bo‘lmagan tovarning narxi va talab miqdori o‘zaro munosabatini ko‘rsatadi. birinchi rasmda talab qonunini namoyon qilish uchun jadvaldan olingan sonlar ishlatiladi. shartli ravishda, muzqaymoq narxi vertikal, talab miqdori esa gorizontal o‘qida ko‘rsatiladi. pastga …

5 / 14

a – 3 tani tashkil etadi. bozorda bu narxda talab hajmi 7 ta muzqaymoqqa teng bo’ladi. muzqaymoq narxi muzqaymoq miqdori muzqaymoq miqdori muzqay moq narxi rasm ikkinchi rasmdagi jadvalda shu bozorning ikkita sub’ekti; katerina va nikolasning muzqaymoqqa bo‘lgan talabi ko‘rsatilgan. katerinaning talab grafigi u aniq bir narxdagi muzqaymoqni qaysi miqdorda xarid qilishini ko‘rsatadi. nikolasning talab grafigi esa u qancha muzqaymoqni sotib olishini ko‘rsatadi. har bir narxdagi bozor talabi ikkita subyektning talabining yig‘indisini ifodalaydi. ikkinchi rasmdagi grafikda shu ikkita talab grafigiga tegishli egri chiziq ko‘rsatilgan. shunga e’tibor beringi, bozor talabi egri chizig‘ini olish uchun biz gorizontal holatda individual talabni ja’mini olamiz. ya’ni, har bir narxda bo‘lgan umumiy talab miqdorini olish uchun biz har bir individual talab egri chizig‘ining gorizontal o‘qida joylashgan yakka ko‘rsatkichlarni jamlaymiz. bizni bozorning ishlashini tahlil qilish qiziqtirgani uchun, biz ko‘pincha bozor talabining egri chizig‘i bilan ishlaymiz. bozor talabining egri chizig‘i tovarga bo‘lgan umumiy talab miqdori narxlar o‘zgarishi va …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikro iqtisodiyotning asosiy kategoriyalari: talab va taklif"

2-mavzu. mikroiqtisodiyotning asosiy kategoriyalari: talab va taklif [footnoteref:1]. [1: ushbu bob g. menkyuning “mikroiqtisodiyot tamoyillari” (n. gregory mankiw “principles of microeconomics” 7 e.) kitobining iv bobi asosida tayyorlangan. 65-88 bet] reja 1. bozorlar va raqobat 2. talab 3. taklif 4. talab va taklif birgalikda tаyanch so‘z va iboralar: bozor, raqobatdosh bozor, talab miqdori, talab qonuni, talab jadvali, talab egri chizig‘i, normal tovar, past tovar, o‘rin bosuvchi, to‘ldiruvchi, taklif hajmi, taklif qonuni, taklif jadvali, taklif egri chizig‘i, muvozanat, muvozanatli narx, muvozanatli hajm, ortiqchalik, taqchillik, talab va taklif qonuni 1.bozorlar va raqobat bozor – bu muayyan tovar yoki xizmatlarni xarid qiluvchilar va sotuvchilar guruhidir. bir guruh xaridorlar tovarg...

This file contains 14 pages in DOCX format (654.8 KB). To download "mikro iqtisodiyotning asosiy kategoriyalari: talab va taklif", click the Telegram button on the left.

Tags: mikro iqtisodiyotning asosiy ka… DOCX 14 pages Free download Telegram