o‘zbek tilining orfoepiya qoidalari

DOCX 11 pages 30.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.3 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2-ma’ruza: o‘zbek tilining orfoepiya qoidalari talabalarga talaffuz va imlo asoslari fanining ahamiyati, oʻzbek tili fonetikasi, fonologiyasi, grafika, orfografiyasi va orfoepiyasining nazariy asoslariga oid bilim va tushunchalar berish, adabiy tilning shevalarga munosabati, oʻzlashtirilgan nazariy bilimlarini amaliyotda qoʻllay olishga oʻrgatish va natijada talabalarda oʻzbek adabiy tilining asoslari va ogʻzaki adabiy tilning yozma adabiy nutq me’yorlariga munosabati kabilarni bilish, grammatik qoidalarga tayanib, oʻz fikrini hayotiy misollar orqali asoslash, oʻrganganlarini amalda qoʻllay olishga oʻrgatishdir.talaffuz va imlo asoslari oʻquv fanini oʻzlashtirish jarayonida talaba – oʻzbek tilining orfoepik qoidalari haqidagi; – talaffuz va ohang haqidagi; – urgʻu va uning turlari haqidagi; – oʻquvchilarni mustaqil tahsil olishga yoʻllash haqidagi; – imlo qoidalari va tamoyillarning o`ziga xos xususiyatlari haqidagi bilimlarga va o`rganilgan talaffuz va imlo asoslariga doir bilimni amaliyotda qo`llay olish koʻnikmalariga ega bo’lishi talab qilinadi. buning uchun talaba, eng avvalo o’zbek tilining orfoepiya qoidalarini bilishi lozim. (qoidalar quyida berilgan) o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori o‘zbek tilining asosiy …

2 / 11

blar uchun qo‘llanma sifatida o‘zbek tilining imlo lug‘atini, kishi ismlari va joy nomlari lug‘atlarini tayyorlasinlar va nashr etish choralarini ko‘rsinlar. 4. mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish vazirlar mahkamasining ta’lim va fan hamda ijtimoiy masalalar va madaniyat bo‘limlariga yuklansin. vazirlar mahkamasining raisi i. karimov toshkent sh., 1995-yil 24-avgust, 339-son vazirlar mahkamasining 1995-yil 24-avgustdagi 339-son qaroriga ilova o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari harflar imlosi unlilar imlosi 1. a a harfi: 1) aka, alanga, aloqa, og‘a; sentabr, noyabr kabi so‘zlarda old qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) bahor, zamon; savol, gavda; vasvasa kabi so‘zlarning oldingi bo‘g‘inida, vaqt, vahm kabi so‘zlarda a aytiladi va yoziladi 2. o o harfi: 1) ona, omon, quyosh, fido, baho, xola, lotin; mukofot, mahorat kabi so‘zlarda orqa qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi. 2) boks, poyezd, tonna, talon; agronom, mikrofon; direktor, termos kabi o‘zlashma so‘zlardagi unlini ifodalash uchun yoziladi. 3. i i harfi: 1) ish, iz, qil; xirmon, …

3 / 11

kabi so‘zlarda old qator o‘rta-keng unlini ifodalash uchun yoziladi. 7. yonma-yon keladigan unlilar imlosi: 1) unlilar orasiga ba’zan u undoshi qo‘shib aytilsa ham, yozilmaydi. a) ia: material, milliard, radiator; tabiat, shariat kabi; b) io: biologiya, million, stadion, radio kabi; v) ai: mozaika, ukrain, said, maishat kabi; g) oi: alkoloid, ellipsoid, doim, shoir, oila kabi; d) ea: teatr, okean, laureat kabi; 2) ae, oe unlilari so‘z ichida kelganda ikkinchi unli u aytilsa ham, asliga muvofiq e yoziladi: aerostat, poema kabi. boshqa hollarda yonma-yon kelgan unlilar odatda aynan aytiladi va yoziladi: manfaat, kauchuk, aorta, saodat, burjua, shuaro, inshoot, sanoat, vakuum, muammo, matbuot, tabiiy, rioya va boshqalar. undoshlar imlosi 8. v b harfi: 1) bobo, bahor, bir, majbur, zarb kabi so‘zlarda jarangli portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) kitob, yuzlab, kelib kabi so‘zlar oxirida r aytilsa ham, b yoziladi. 3) qibla, tobla kabi so‘zlarda ba’zan v aytilsa ham, b yoziladi; 9. r …

4 / 11

bi so‘zlarda til oldi jarangsiz portlovchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 15. z z harfi: 1) zar, zamon, toza, o‘zbek, yoz, g‘oz kabi so‘zlarda til oldi jarangli sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi; 2) iztirob, izquvar, bo‘zchi, tuzsiz kabi so‘zlarda jarangsiz undoshdan oldin s aytilsa ham, z yoziladi. 16. s s harfi sog‘, somon, oson, asos, olmos kabi so‘zlarda til oldi jarangsiz sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 17. sh sh harflar birikmasi shahar, shisha, shodlik; ishq, pishiq; bosh, tosh kabi so‘zlarda til oldi jarangsiz sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. sh harflari ikki tovushni ifodalasa, ular orasiga ’ tutuq belgisi qo‘yiladi: is’hoq, as’hob kabi. 18. j j harfi: 1) jon, jahon, jiyda, tijorat; rivoj, vaj kabi so‘zlarda til oldi jarangli qorishiq undoshni ifodalash uchun yoziladi; 2) jurnal, projektor; gijda, ajdar; garaj, tiraj kabi o‘zlashma so‘zlarda til oldi jarangli sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 19. ch ch harflar birikmasi choy, chevar, chiroyli, chaman; achchiq, …

5 / 11

a til o‘rta sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 26. ng ng harflar birikmasi yangi, ko‘ngil, dengiz, singil, keling, bordingiz; tong, ming, teng kabi so‘zlarda til orqa ovozdor burun tovushini ifodalash uchun yoziladi. 27. q q harfi qizil, qimiz, qirq, haqiqiy, aql kabi so‘zlarda chuqur til orqa jarangsiz portlovchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 28. g‘ g‘ harfi g‘oz, bag‘ir, tog‘ kabi so‘zlarda chuqur til orqa jarangli sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 29. x x harfi xabar, xo‘roz, xohish, xushnud, baxt, axborot, mix kabi so‘zlarda chuqur til orqa jarangsiz sirg‘aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 30. h h harfi hosil, hamma, bahor; isloh, nikoh kabi so‘zlarda jarangsiz sirg‘aluvchi bo‘g‘iz undoshini ifodalash uchun yoziladi. 31. yonma-yon keladigan undoshlarning imlosi: 1) baland, samarqand, poyezd; do‘st, past, artist, g‘isht kabi so‘zlarda d, t tovushi ba’zan aytilmasa ham, yoziladi; 2) metall, kilogramm, kilovatt, kongress kabi o‘zlashma so‘zlar oxirida bir undosh aytilsa ham, ikki harf yoziladi. lekin bunday …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilining orfoepiya qoidalari"

2-ma’ruza: o‘zbek tilining orfoepiya qoidalari talabalarga talaffuz va imlo asoslari fanining ahamiyati, oʻzbek tili fonetikasi, fonologiyasi, grafika, orfografiyasi va orfoepiyasining nazariy asoslariga oid bilim va tushunchalar berish, adabiy tilning shevalarga munosabati, oʻzlashtirilgan nazariy bilimlarini amaliyotda qoʻllay olishga oʻrgatish va natijada talabalarda oʻzbek adabiy tilining asoslari va ogʻzaki adabiy tilning yozma adabiy nutq me’yorlariga munosabati kabilarni bilish, grammatik qoidalarga tayanib, oʻz fikrini hayotiy misollar orqali asoslash, oʻrganganlarini amalda qoʻllay olishga oʻrgatishdir.talaffuz va imlo asoslari oʻquv fanini oʻzlashtirish jarayonida talaba – oʻzbek tilining orfoepik qoidalari haqidagi; – talaffuz va ohang haqidagi; – urgʻu va uning turlari haqidagi...

This file contains 11 pages in DOCX format (30.3 KB). To download "o‘zbek tilining orfoepiya qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilining orfoepiya qoida… DOCX 11 pages Free download Telegram