sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi

DOCX 33 pages 66.9 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.9 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

2 maruza mashg`uloti: sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. sharq uyg‘onish davrida ta’limiy-axloqiy fikrlar rivoji. xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 1. sharq uyg`onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. 2. xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 3. xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 4. xix asrning 2-yarmi – xx asrning 1-choragida turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar. tayanch tushunchalar: arab xalifaligi, saljuqiylar davrida renessansi – uyg`onish davri, abu ali ibn sino, madaniy hayot. xalifalik, arab tili, qur`on, hadis, maktab, madrasa, qorixona, daloilxona, haftiyak, qiroat, muhaddis.xonliklar,amirliklar,qizlar maktabi,asarlar tarixi,husnixat,axloq tushunchalari,ta`lim muassasalar,madrasalar faoliyati.chor rossiyasi ta`lim tizimi, rus tuzem maktablari, turkiston maktablari,jadid harakatlari,yangi usul makatablari, 1.sharq uyg`onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. 1.ix-xi asrlar – sharq uyg`onish davri. 2.abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. 3.abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar. abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik …

2 / 33

m sharq uyg`onish davri deb ataldi. bu uyg`onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom etdi. arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uyg`onish davri xalifalikning bag`dod, damashq, xalab shaharlarida boshlanib, barcha boshqa xalqlar madaniy hayotiga tarqalgan, bu esa u davlatlarning ham madaniy rivojlanishga zamin tayyorlagan. xalifalik emirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi edi. xalifa xorun ar-rashid davrida (786-833 y.y.) va uning o`g`li al-ma`mun davrida bag`dodda “bayt–ul-hikma” (“donishmandlik uyi”) (hozir akademiya ma`nosida) tashkil etiladi. mazkur akademiya barcha ilm sohiblarining ilmiy markaziga aylanadi. uning qoshida jahon kutubxonasi tashkil etilgan. akademiya 813-833 yillarda yanada rivojlangan. akademiya qoshida rasadxona ham bo`lgan, keyinchalik yangi kutubxona qurilgan. bog`doddagi mazkur ilm markazi, o`z navbatida sharq va g`arbda ilm-fanning taraqqiy etishiga, ma`naviy hayotning rivojlanishiga ta`sir etgan. bu o`rinda xalifa al-ma`munning ilm-fan ravnaqida ko`rsatgan homiyligini alohida ta`kidlash joiz. zero, xalifa al-ma`mun ilm fanni juda qadrlagan. u ix asr boshlaridan xalifalikning xurosondagi noibi …

3 / 33

d bo`lgan fan va madaniyat o`choqlarini yo`qotgan bo`lsalar, ko`p o`tmay qadimiy ilmiy an`ana asta-sekin tiklanib, natijada ilm-fanning etuk siymolari etishib chiqa boshlaydi. bularning barchasining bir-biriga qo`shiluvi natijasida sharqda bir butun madaniyat tarkib topadi va rivojlana boshlaydi. yaqin va o`rta sharqda, jumladan, eron, kavkazorti va movarounnahrda savdo aloqalarining rivojlanganligi, ilm-fan, hunarmandchilikning taraqqiy etishi moddiy va madaniy aloqalarning barchasi umumiy rivojlanishga ta`sir etdi. yaqin va o`rta sharq mamlakatlarida madaniy yuksalishga olib kelgan asosiy sabab-feodal munosabatlarning yangi bosqichi bo`ldi. bu davr madaniy taraqqiyotida arab xalifaligiga bo`ysungan mamlakatlarning xo`jalik-iqtisodiy aloqalarining kuchayishi va buning oqibatida turli madaniyatlar-hind, movarounnahr, eron, arab, misr, grek-yunon-rim madaniyatlarining yaqindan o`zaro aloqasi va bir-biriga ta`sir etib borishi katta rol o`ynadi. haqiqatdan ham bu davrda iqtisodiyot taraqqiy etdi, qishloq xo`jaligi, hunarmandchilik rivojlandi. bu davrda qishloq xo`jaligida foydalaniladigan er maydonlari kengaydi, ko`plab sug`oriladigan erlar ochildi, sug`orish inshootlari tiklandi, yangilari qurildi, paxta, zig`ir, kanop ekilib, ularning tolasidan mato to`qildi. movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg`ona, …

4 / 33

kkuri, xarakteri, hayot tarzini tarixiy jarayonni tubdan o`zgartirib yubordi. bu esa o`z navbatida matematika, falsafa, astronomiya, tabiiyot, tibbiyot, xulq-odob, turmush tarzi, ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga ta`sir etdi. x asrdan boshlab movarounnahr va xurosonda mustaqil feodal davlatlar–tohiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g`aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshohlar davlatlarining paydo bo`lishida xalifalikning emirilishi ham madaniy hayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi. bu davrda pul muomalasi rivojlandi. jamiyat siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayotidagi o`zgarishlar, albatta madaniy hayotga o`z ta`sirini o`tkazmasdan qolmaydi. somoniylar davlatida marv, buxoro, samarqand va urganch o`sha davrning madaniy markazlari sanalardi. bu davrda arab tili ilmiy va aloqa tili edi. maktablarda darslar arab tilida olib borilar edi. rasmiy hujjatlar, shariat qoidalari arab tilida yuritilar edi. ilmiy asarlar ham arab tilida yozilar edi. x asr o`rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. ammo hujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bo`lsa ham, arab imlosida yozilar edi. bu shaharlardagi maktablarga hatto tevarak-atrofdagi qishloqlardan oddiy xalq bolalari ham kelib o`qiganligi manbalarda keltiriladi. o`sha davrda buxoroda …

5 / 33

arbiy evropa olimlarining asarlari ham mavjud edi. bu davrda turkiy til shakllanib bordi. yusuf xos hojib, mahmud qoshg`ariy kabi olimlar jahon ahamiyatiga ega bo`lgan asarlarini yaratdilar. xi asr boshida g`aznaviylar davlati, keyinroq saljuqiylar, xorazmshohlar davlati tashkil topdi. g`aznaviylar davrida ham ilmiy, ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlandi. mahmud g`aznaviy o`z saroyiga juda katta madaniy boyliklarni to`playdi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi. jumladan, abu rayhon beruniyning mashhur “hindiston” asarini shu erda yaratgan edi. saljuqiylar davrida alp-arslon muhammad hokimiyatni boshqarganda uning vaziri nizom ul-mulk o`z davrining mashhur siyosiy arbobi va eng ma`rifatparvar kishilaridan bo`lgan. saljuqiylar hokimiyati harbiylashgan bo`lib, bu hokimyatning ichki va tashqi siyosatini nizom saljuqiylar davrida ul-mulk boshqarar edi. u g`aznaviylar ish uslubiga bir oz o`zgartirishlar kiritib, hokimiyatni boshqarish uslubini ishlab chiqadi va o`zining “siyosatnoma” asarini yaratadi (1091-1092 y.y.). bu asarda davlatni boshqarish tamoyillari-prinsiplari bayon etiladi. nizom ul-mulk maorifni rivojlantirishda katta xizmat qiladi. 1067 yilda bag`dodda o`zining shaxsiy jamg`armasiga o`sha davrning eng mashhur o`quv …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi"

2 maruza mashg`uloti: sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. sharq uyg‘onish davrida ta’limiy-axloqiy fikrlar rivoji. xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji reja: 1. sharq uyg`onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi. 2. xiv asrning ikkinchi yarmi va xvi asrda movaraunnahrda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 3. xvii asrdan xix asrning yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 4. xix asrning 2-yarmi – xx asrning 1-choragida turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar. tayanch tushunchalar: arab xalifaligi, saljuqiylar davrida renessansi – uyg`onish davri, abu ali ibn sino, madaniy hayot. xalifalik, arab tili, qur`on, hadis, maktab, madrasa, qorixona, daloilxona, h...

This file contains 33 pages in DOCX format (66.9 KB). To download "sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg‘onish davrida pedagog… DOCX 33 pages Free download Telegram