aktinoidlar, radiokimyo.transuran elementlar.tabiiy va suniy radiofaollik

PPTX 20 pages 1.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation aktinoidlar.radiokimyo.transuran elementlar.tabiiy va suniy radiofaollik dilmurodova muhtaramoy 1. aktinoidlar 2. transuran elementlari 3. tabiiy va sunʼiy radioaktivlik reja: aktinoidlarning yadro reaksiyalari aktinoidlarning yadro reaksiyalari, masalan, 235uning neytron bilan yutilishi natijasida zanjir reaksiyasi hosil bo'ladi va juda katta miqdordagi energiya ajralib chiqadi, bu esa yadro qurollarida qo'llaniladi. aktinoidlarning alfa-parchalanishi, beta-parchalanishi va spontan parchalanishi kabi turli yadro reaksiyalari ularning yarmumrlarini va radioaktivlik darajasini aniqlaydi, bu esa ularning xavf darajasini belgilaydi. transuran elementlari kelib chiqishi transuran elementlari yadro reaksiyalari natijasida, masalan, uran-238 ning neytronlar bilan bombardimon qilinishi orqali, atom reaktori yoki tezlatgichlarda hosil bo'ladi, bu jarayon transmutatsiya deb ataladi va yangi elementlarning 92 dan yuqori atom raqamlarini hosil qiladi. transuran elementlarining sintezi odatda og'ir ionlarni tezlatish va ularni maqsadli yadro bilan to'qnashtirish orqali amalga oshiriladi, bu jarayon natijasida yangi, og'irroq yadrolar hosil bo'ladi. masalan, kaliforniy-252 ning sintezi shu tarzda amalga oshiriladi. transuran elementlari sintezi transuran elementlarining sintezi, asosan, og'ir ionlarni tezlatgichlarda …

2 / 20

y-239, yadro qurollari va yadro energetikasida ishlatiladi, ularning yadro parchalanishi natijasida 200 mev dan ortiq energiya ajralib chiqadi. radioaktivlikning qo'llanilishi radioaktiv izotoplar, masalan, kobalt-60 va iridiy-192, tibbiyotda saraton hujayralarini yo'q qilish uchun nur terapiyasida keng qo'llaniladi. atom elektr stansiyalarida yadro yoqilg'isi sifatida uran-235 dan foydalaniladi, bu esa ulkan miqdordagi energiya ishlab chiqarishga imkon beradi, lekin bu jarayon radioaktiv chiqindilar hosil bo'lish xavfini ham o'z ichiga oladi. radioaktiv parchalanish turlari beta parchalanishining ikki turi mavjud: beta-minus parchalanish (elektron emissiyasi) va beta-plyus parchalanish (pozitron emissiyasi), ular mos ravishda neytron protonga yoki proton neytronga aylanishi bilan bog'liq. gamma parchalanishida, qo'zg'algan holatdagi yadro energiya chiqarib, barqaror holatga o'tadi, bu energiya gamma-nur shaklida chiqariladi, atom massasi va soni o'zgarmaydi. radioaktivlik turlari alfa-partikulalar 2 proton va 2 neytrondan tashkil topgan geliy yadrolari bo'lib, ularning ionlashtiruvchi qobiliyati yuqori, lekin o'tish masofasi qisqa, taxminan bir necha santimetr. gamma-nurlar elektromagnit to'lqinlar bo'lib, ularning ionlashtiruvchi qobiliyati past, lekin o'tish masofasi …

3 / 20

i hosil boʻlishi, masalan, uran-235 ning neytron bilan yutilishi natijasida uran-236 ning hosil boʻlishi va keyinchalik boʻlinishi, yadro fizikasi va radiokimyoning asosiy qismidir. radioaktivlikning o'lchovlari radioaktivlikning o'lchov birliklari becquerel (bq) va curie (ci) hisoblanadi, bunda 1 ci 3,7 × 10¹⁰ bq ga teng keladi. bu o'lchovlar radioaktiv moddaning bir sekundda parchalanish sonini aks ettiradi. yarim parchalanish davri - radioaktiv moddaning yarmidan ko'pining parchalanishi uchun zarur bo'lgan vaqt. masalan, karbon-14 ning yarim parchalanish davri 5730 yilni tashkil etadi. aktinoidlarning xossalari aktinoidlarning elektron konfiguratsiyalari 5f va 7s orbitallarini qamrab oladi, bu ularning kimyoviy xossalarining murakkabligi va o'zgaruvchan oksidlanish darajalariga (masalan, +3 dan +7 gacha) ega bo'lishini belgilaydi. aktinoidlarning ko'pchiligi yuqori zichlikka ega bo'lib, ularning atom massalari yuqori va atom radiuslari nisbatan kichik. masalan, plutoniyning zichligi 19,8 g/sm³ ga etadi. transuran elementlarining xossalari ushbu elementlarning kimyoviy xossalari lantanoidlarnikiga o'xshaydi, ammo ularning 5f elektron qobig'ining to'ldirilishi tufayli elektron konfiguratsiyasi va oksidlanish darajasi ancha murakkab. …

4 / 20

kuzatiladi; masalan, 239pu yadrosining neytronni qoʻshib olish jarayoni 240pu izotopini hosil qiladi. transuran elementlarining yadro parchalanishi reaksiyalari ularning yarim yemirilish davrlarini aniqlashda muhim ahamiyatga ega boʻlib, masalan, 242cm izotopining alfa-parchalanish jarayoni orqali 238pu izotopiga aylanishini kuzatish mumkin. aktinoidlar: umumiy nuqtai aktinoidlar 7 dan 14 gacha bo'lgan f-elektron qobiqiga ega bo'lgan 15 ta radioaktiv elementni o'z ichiga oladi, ularning atom massalari 227 dan 262 gacha o'zgaradi. aktinoidlarning kimyoviy xossalari ularning elektron konfiguratsiyasi va +3 oksidlanish darajasi bilan belgilanadi, lekin boshqa oksidlanish darajalari ham kuzatiladi, masalan, uran va neptuniyda +6. tabiiy radioaktivlik tabiiy radioaktivlik yerning issiqlik balansiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi, chunki uran va toriyning radioaktiv parchalanishi natijasida ajralib chiqadigan energiya yerning ichki issiqligiga 20% dan ortiq hissa qo'shadi. tabiiy radioaktivlikning asosiy manbalari orasida uran-238 (yarim parchalanish davri 4,5 milliard yil) va toriy-232 (yarim parchalanish davri 14 milliard yil) kabi izotoplar mavjud bo'lib, ular yer qobig'ida keng tarqalgan. sun'iy radioaktivlik sun'iy radioaktiv izotoplar …

5 / 20

aktinoidlar, radiokimyo.transuran elementlar.tabiiy va suniy radiofaollik - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aktinoidlar, radiokimyo.transuran elementlar.tabiiy va suniy radiofaollik"

powerpoint presentation aktinoidlar.radiokimyo.transuran elementlar.tabiiy va suniy radiofaollik dilmurodova muhtaramoy 1. aktinoidlar 2. transuran elementlari 3. tabiiy va sunʼiy radioaktivlik reja: aktinoidlarning yadro reaksiyalari aktinoidlarning yadro reaksiyalari, masalan, 235uning neytron bilan yutilishi natijasida zanjir reaksiyasi hosil bo'ladi va juda katta miqdordagi energiya ajralib chiqadi, bu esa yadro qurollarida qo'llaniladi. aktinoidlarning alfa-parchalanishi, beta-parchalanishi va spontan parchalanishi kabi turli yadro reaksiyalari ularning yarmumrlarini va radioaktivlik darajasini aniqlaydi, bu esa ularning xavf darajasini belgilaydi. transuran elementlari kelib chiqishi transuran elementlari yadro reaksiyalari natijasida, masalan, uran-238 ning neytronlar bilan bombardi...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "aktinoidlar, radiokimyo.transuran elementlar.tabiiy va suniy radiofaollik", click the Telegram button on the left.

Tags: aktinoidlar, radiokimyo.transur… PPTX 20 pages Free download Telegram