aktinoidlar

DOCX 5 pages 17.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

aktinoidlar adhamova shahzoda 📝annotatsiya aktinoidlar — period sistemaning 3-davrida joylashgan radioaktiv kimyoviy elementlar guruhi bo'lib, ularning atom raqamlari 89 dan 103 gacha. ularning xossalari o'xshash va ko'pincha lantanoidlarga o'xshaydi. aktinoidlar yadro yoqilg'isi va boshqa texnologiyalarda qo'llaniladi. 🔑kalit so'zlar. aktinoidlar, radioaktivlik, felektronlar, lantanoidlar, uranium, plutonium, torii, radioaktiv parchalanish, transuran elementlari, kimyoviy xossalar, aktinoidlarning olinishi va tozalash aktinoidlarning ajratish jarayoni ularning oksidlanish darajalari va murakkab birikmalar hosil qilish qobiliyatlariga asoslanadi, masalan, ekstraksiya usullari bilan 99,9% gacha tozalash mumkin. aktinoidlarning ko'pchiligi yadro reaksiyalari orqali, masalan, uran-238 ning neytronlar bilan bombardmani natijasida olinadi va keyinchalik ion almashinuvi xromatografiyasi yordamida tozalanadi. amersitsium va kyuriyum kabi aktinoidlarning tozalashda ion almashinuv xromatografiyasi va ekstraksiya bilan birgalikda, ko'pincha 10-6 darajasida ifloslanishlarni yo'q qilishga erishiladi. aktinoidlarning yadro kimyosi aktinoidlarning ko'pchiligi yuqori darajada radioaktiv bo'lib, ularning yadro yarimparchalanish davrlari soniyalar (masalan, 222ac) dan milliard yillar (232th) gacha o'zgaradi. aktinoidlarning yadro reaksiyalari, masalan, neytronni ushlash yoki alfa-parchalanish, yangi aktinoid yoki lantanoid …

2 / 5

iy xatti-harakatlariga kuchli ta'sir ko'rsatadi, masalan, ularning yarimparchalanish davrlari juda farq qiladi. aktinoidlarning oksidlanish darajalari +3 dan +7 gacha o'zgarib turadi, ammo +3 va +4 oksidlanish darajalari eng barqaror hisoblanadi. aktinoidlarning radioaktivligi aktinoidlarning radioaktivligi ularning yadroviy xususiyatlari bilan bog'liq bo'lib, masalan, ularning atom massasi va neytronlar soni radioaktivlik darajasini aniqlaydi. 92 dan yuqori atom raqamli barcha aktinoidlar radioaktivdir. aktinoidlarning ko'pchiligi yuqori darajada radioaktiv bo'lib, ularning yarmir umri millisekundlardan milliard yillarga qadar o'zgaradi, masalan, protaktiniy-234 ning yarmir umri 1,17 minut, uran-238 esa 4,5 milliard yilni tashkil etadi. aktinoidlarning radioaktiv parchalanishi alfa, beta va gamma nurlanishlarini chiqarishi mumkin bo'lib, bu nurlanishlar ionlashtiruvchi xususiyatga ega va tirik organizmlarga zarar yetkazishi mumkin. masalan, plutoniy-239 kuchli alfa-nurlanish manbai hisoblanadi. aktinoidlarning umumiy xususiyatlari aktinoidlarning 7 ta elementi radioaktiv bo'lib, ularning yarim yemirilish davrlari soniyalardan million yillarga qadar farq qiladi. aktinoidlarning elektron konfiguratsiyasi [rn] 5fn6d0-17s2 bilan ifodalanadi, bu ularning kimyoviy xossalarini belgilaydi. aktinoidlarning atomlar radiusi 5f orbitalining …

3 / 5

20% ga kamayishi mumkin, chunki yangi energiya manbalari rivojlanmoqda. aktinoidlarni qayta ishlash texnologiyalari takomillashib, 90% gacha bo'lgan samaradorlikka erishib, radioaktiv chiqindilar miqdorini sezilarli darajada kamaytirishga yordam beradi. ilmiy tadqiqotlar natijasida yangi aktinoidli qotishmalar yaratilishi, ularning sanoatda, masalan, yuqori mustahkamlikka ega materiallar ishlab chiqarishda qo'llanilishini kengaytiradi. aktinoidlarning ekologik muammolari aktinoidlarning uzoq yarmumkin davri (masalan, plutoniy-239 ning 24 110 yil) tufayli radioaktiv chiqindilarning xavfliligi asrlar davomida saqlanib qoladi va atrof-muhitga jiddiy tahdid soladi. uran va toriy konlarini qazib olish jarayonida 100 dan ortiq radioaktiv izotoplar, shu jumladan, radon kabi zararli gazlar atmosfera va yer osti suvlariga chiqishi mumkin. aktinoidlarning mobilligi tuproq va suv muhitida yuqori bo'lib, ularning biotaga kirib borishi oziq-ovqat zanjiri orqali inson salomatligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. aktinoidlarning biologik ta'siri aktinoidlarning eruvchan birikmalari qondagi kontsentratsiyasi 10-6 mol/l dan yuqori bo'lganda, gematopoetik tizimga salbiy ta'sir ko'rsatib, anemiyaga olib kelishi mumkin. aktinoidlarning yuqori radioaktivligi tufayli, ularning 0,1 µsv dan yuqori dozalarda ta'siri …

4 / 5

arib turadi, bu ularning elektron konfiguratsiyasining moslashuvchanligi va turli xil kimyoviy birikmalar hosil qilish qobiliyatini aks ettiradi. 📌xulosa актинидларнинг радиоактивлиги ва ўзига хос кимёвий хусусиятлари уларни ядро энергетикаси ва бошқа соҳаларда муҳим қилади. уларнинг электрон тузилиши ва реактивлиги ўрганишни давом эттиришни талаб қилади. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. sikkel, g. e. actinide va transaktinit elementlari kimyosi. 2. katz, j. j., seaborg, g. t., va morss, l. r. aktinoidlar kimyosi: aktinoidlar va transaktinoidlarning asosiy xususiyatlari. 3. cleveland, j. m. aktinoidlarning xususiyatlari va qo'llanilishi. 4. edelstein, n. m

5 / 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aktinoidlar"

aktinoidlar adhamova shahzoda 📝annotatsiya aktinoidlar — period sistemaning 3-davrida joylashgan radioaktiv kimyoviy elementlar guruhi bo'lib, ularning atom raqamlari 89 dan 103 gacha. ularning xossalari o'xshash va ko'pincha lantanoidlarga o'xshaydi. aktinoidlar yadro yoqilg'isi va boshqa texnologiyalarda qo'llaniladi. 🔑kalit so'zlar. aktinoidlar, radioaktivlik, felektronlar, lantanoidlar, uranium, plutonium, torii, radioaktiv parchalanish, transuran elementlari, kimyoviy xossalar, aktinoidlarning olinishi va tozalash aktinoidlarning ajratish jarayoni ularning oksidlanish darajalari va murakkab birikmalar hosil qilish qobiliyatlariga asoslanadi, masalan, ekstraksiya usullari bilan 99,9% gacha tozalash mumkin. aktinoidlarning ko'pchiligi yadro reaksiyalari orqali, masalan, uran-238 ning ne...

This file contains 5 pages in DOCX format (17.7 KB). To download "aktinoidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: aktinoidlar DOCX 5 pages Free download Telegram