madaniyatmasalalarining nazariy jixatlari

PPTX 27 pages 3.9 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

презентация powerpoint ma’ruza:madaniyat masalalarining nazariy jixatlari reja: madaniyat nazariyasi va tarixiy rivojlanish bosqichlari madaniyat masalalarining tarixiy talqini va ilmiy o‘rganilishi madaniyat va tarixiy taraqqiyot o‘rtasidagi bog‘liqlik xviii asrning mashxur nemis faylasufi i.g.gerder uzining "insoniyat falsafasiga doir g'oyalar" nomli fundamental asarini yozishga kirishayotganda "madaniyat" iborasidan ko'ra noaniqroq so'z bo'lmasa kerak, deb aytgan edi. xaqiqatan ham qayd etilgan fikrlar mutafakkirning ―madaniyat tushunchasini aniqlashdagi asosiy qiyinchiliklarni, uning murakkab, qarama-qarshi va ko'p qirrali moxiyatini to'g'ri tushunganligidan dalolat beradi. har bir inson bu iborani o'z dunyoqarashidan kelib chiqib tushunadi. shuning uchun ham "madaniyat" tushunchasi haqida aniq bir yagona to'xtamli izoh yaratilmagan. yoxann gotfrid gerder (1744-1803) - nemis faylasufi, tanqidchisi, estetikasi. marhum ma'rifatning etakchi arbobi, tabiat va insoniyat madaniyatining tabiiy tarixiy rivojlanishining birinchi versiyalaridan birini yaratgan. 1764-1769 yillarda u rigada pastor, 1776 yildan - veymarda "bo'ron va hujum" nazariyotchisi, yoxann volfgang gyote do'sti. u san'atning milliy o'ziga xosligini targ'ib qildi, tarixiy o'ziga xoslik va madaniyat va …

2 / 27

tlarining taxminicha, ushbu raqam 600 ga qarab yaqinlashmoqda. dunyo olimlarining madaniyatga bu qadar qiziqishi uning tushuncha sifatida o'ziga xos murakkabligi va doimiy taraqqiyotda bo'lgan ko'p qirrali ko'rinish ekanligini isbotlaydi. darhaqiqat, madaniyat shu qadar cheksizlikka ega bir tushunchaki, uning chegarasini aniqlash va ma‘lum me‘yorga solib qo'yish to'g'ri emas. shuning uchun ham uning turlari, mazmun-moxiyati, imkoniyatlari doirasi juda keng va doimiy rivojlanishda ekanligini e‘tirof etish lozim. insonlar madaniyatni xis qilishi va tushunishi bevosita ularning hayot tarzi, o’zaro muloqotga kirishuvi, ijtimoiy munosabatlarning xarakteri va boshqa bir qancha omillar bilan chambarchas bog’liq o’zbekiston respublikasi milliy ensiklopediyasida: ―madaniyat - jamiyat, inson ijodiy kuch va qobiliyatlari tarixiy taraqqiyotining muayyan darajasi. kishilar xayoti va faoliyatining turli ko’rinishlarida, shuningdek, ular yaratadigan moddiy va ma‘naviy boyliklarda ifodalanadi. madaniyat tushunchasi muayyan tarixiy davr, konkret jamiyat, elat va millat, shuningdek inson faoliyati va turmushining o’ziga xos soxalarini izoxlash uchun qo’llaniladi. tor ma‘noda "madaniyat" atamasi kishilarning faqat ma‘naviy xayoti sohasiga nisbatan ishlatiladi‖, …

3 / 27

ustuvorlik qiladi. markaziy osiyoda yashab ijod etgan buyuk mutafakkirlarning ilmiy merosida ham "madaniyat” tushunchasi, uning moxiyatini ochishga intilish kuchli bo”lganligini kuzatamiz. shuningdek, insonlarning madaniylik darajasini belgilash bevosita va bilvosita ijtimoiy xayot, ular yashayotgan jamiyatning ichki va tashqi xolati, siyosiy jarayonlar bilan bog’liqlikda talqin etish ustuvorlik qiladi. o’rta asr sharq madaniyatining buyuk namoyondasi abu nasr forobiyning fikricha, xar bir inson o’z tabiatiga ko’ra, "oliy darajadagi yetuklikka erishish uchun intiladi", bunday yetuklikka faqat shahar jamoasi orqaligina erishiladi. ma‘lumki, forobiy qarashlari aflotun, arastu nazariyalari ostida shakllangan bo’lib, allomaning ezgulik va yaxshilik kategoriyalari xususidagi falsafiy qarashlarida yaqqol namoyon bo’ladi va bu tasavvurlarni umumiy xolda "fozillik” iborasida qo’llaydi. sharq tarix falsafasining asoschilaridan biri ibn xaldun o’zining "muqaddima" asarida jamiyat va insonlar xayotini "umron" sivilizatsiyaga taqqoslaydi. uning barcha ko’rinishlarini umumlashtirilgan xolda, uch bosqichga yoki turga taqsimlaydi. ya‘ni ―vaxshiylik - insonlarni o’troq hayyot kechirgungacha bo’lgan davri, "badaviya" – ko’chmanchi xayot kechiruvchi, yarim madaniyatli, "shahariy" yuqori darajadagi xo’jalik …

4 / 27

di: ko‘chmanchi (badaviy) bosqich – jamiyat hali oddiy va mustahkam davlat tizimiga ega emas. shahar (madaniy) bosqich – iqtisod va ilm rivojlanib, davlat barqarorlikka erishadi. tanazzul bosqichi – davlat haddan tashqari boyib, zaiflashib boradi va oxir-oqibat parchalanadi. asabiyya (ijtimoiy birdamlik) tushunchasi ibn xaldunning eng mashhur nazariyasi asabiyya – ya’ni ijtimoiy birdamlik va qavmiy jipslik tushunchasidir. kuchli davlat va jamiyatlar aynan mustahkam birdamlikka asoslangan bo‘ladi, biroq vaqt o‘tishi bilan asabiyya zaiflashadi va natijada davlat tanazzulga yuz tutadi. ma‘lumki, yevropada "ma‘rifatparvarlik" g’oyalari xviii asrda keng tarqaldi. aynan shu davrdan boshlab madaniyat zamirida sivilizatsiyalar paydo bo’lganligi xususidagi fikrlar rivojlanib, ularning falsafiy talqinida bu ikki ibora teng ma‘noda o’rganila boshladi. shu bilan birga bu davrda madaniyat va sivilizatsiyalarning "tanqidi" ham vujudga keldi. masalan, j.j.russo "madaniy millatlarning" buzilganligi va axloqan tubanlashganligini taraqqiyotning ilk davrlarida bo’lgan xalqlar axloqining soddaligi va sofligiga qarshi qo’ydi. nemis faylasuflari bu ziddayatli holatdan chiqishning yo’lini axloqiy (i.kant), estetik (shiller) yoki falsafiy …

5 / 27

zatsion tuzilmasiga e‘tibor qaratdilar. ular ijtimoiy xayotning asosini turli darajadagi bir-biridan aloxida bo’lgan siklli "madaniy - tarixiy tiplar" yoki "sivilizatsiyalar" o’z taraqqiyoti bosqichida tug’ilish, rivojlanish, keksalik va qulash davrlaridan o’taydi, degan fikrga urg’u berganlar. lokal sivilizatsiya – bu muayyan hudud yoki mintaqaga xos bo'lgan madaniyat, ijtimoiy tuzum, iqtisodiy tizim va texnologik taraqqiyotning umumiy yig‘indisidir. boshqacha qilib aytganda, bu biror geografik hududda shakllangan va rivojlangan sivilizatsiya bo‘lib, u o‘ziga xos qadriyatlar, urf-odatlar, til, san’at va boshqalar bilan ajralib turadi. lokal sivilizatsiyaning asosiy xususiyatlari: geografik chegaralanganligi – faqat ma’lum bir hududda shakllanadi. mahalliy madaniyat va qadriyatlar – mintaqaviy an’ana va urf-odatlarga asoslangan. muayyan tarixiy jarayonlar natijasida shakllanganligi – vaqt o‘tishi bilan mustahkamlanadi va rivojlanadi. boshqa sivilizatsiyalar bilan aloqada bo‘lishi – ta’sir o‘zaro bo‘lishi mumkin, lekin o‘ziga xosligi saqlanib qoladi. xx asr birinchi yarmida jahonda sodir bo’lgan tub o’zgarishlar ko’plab jahon mutafakkirlarini madaniyat masalalariga yangicha konsepsiyalar nuqtainazaridan yondashishlariga olib keldi. madaniyatga oid bu …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "madaniyatmasalalarining nazariy jixatlari"

презентация powerpoint ma’ruza:madaniyat masalalarining nazariy jixatlari reja: madaniyat nazariyasi va tarixiy rivojlanish bosqichlari madaniyat masalalarining tarixiy talqini va ilmiy o‘rganilishi madaniyat va tarixiy taraqqiyot o‘rtasidagi bog‘liqlik xviii asrning mashxur nemis faylasufi i.g.gerder uzining "insoniyat falsafasiga doir g'oyalar" nomli fundamental asarini yozishga kirishayotganda "madaniyat" iborasidan ko'ra noaniqroq so'z bo'lmasa kerak, deb aytgan edi. xaqiqatan ham qayd etilgan fikrlar mutafakkirning ―madaniyat tushunchasini aniqlashdagi asosiy qiyinchiliklarni, uning murakkab, qarama-qarshi va ko'p qirrali moxiyatini to'g'ri tushunganligidan dalolat beradi. har bir inson bu iborani o'z dunyoqarashidan kelib chiqib tushunadi. shuning uchun ham "madaniyat" tushunchasi ha...

This file contains 27 pages in PPTX format (3.9 MB). To download "madaniyatmasalalarining nazariy jixatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: madaniyatmasalalarining nazariy… PPTX 27 pages Free download Telegram