individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi

PDF 8 pages 305.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 305.0 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

17-dars. mavzu: individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi. reja: 1.shaxs iqtidori va qobiliyatlar diagnostikasi. 2.qobiliyatlardagi tug’ma va orttirilgan sifatlar. 3.qobiliyatlarning psixologik strukturasi. 4.qobiliyatlar va qiziqishlar diagnostikasi. individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi yuqorida ta’kidlaganimizdek, har bir shaxs o’ziga xos qaytarilmas dunyo. dunyoda bir-biriga aynan o’xshash bo’lgan ikki kishini topish juda mushkul. odam tashqi qiyofasi, bo’yi-basti bilan boshqa biror kimsaga o’xshashi mumkin, lekin fe’li, mijozi va shaxs sifatidagi xususiyatlari nuqtai nazaridan aynan bir xil insonlar bo’lmaydi. hattoki, olimlar bitta tuxumda rivojlangan egizaklarda ham juda ko’p jihatdan aynan o’xshashlikni qayd qilishgan, shaxsiy sifatlaridagi korrelyatsiyada esa ba’zi tafovutlar aniqlangan. shaxs - qaytarilmas, u o’z sifatlari va borligi bilan noyobdir. ana shu qaytarilmaslik va noyoblikning asosida uning individual-psixologik xususiyatlari majmui yotadi. shu o’rinda biz yuqorida ta’rif bergan shaxs tushunchasi bilan yonma-yon ishlatiladigan yana ikki tushunchaga izox berish o’rinli deb hisoblaymiz. bu - «individ» va «individuallik» tushunchalaridir. «individ» tushunchasi umuman «odam» degan tushunchani to’ldirib, uning ijtimoiy va …

2 / 8

ivatsiya va ijtimoiy ustanovkalari kiradi. aynan shu qayd etib o’tilgan kategoriyalar shaxsdagi individuallilikni ta’minlovchi kategoriyalardir. uning ma’nosi shundaki, bo’yi, eni, yoshi, sochining rangi, ko’z qarashlari, barmoq harakatlari va shunga o’xshash sifatlari bir xil bo’lgan insonlarni topish mumkin, lekin xarakteri, qobiliyatlari, temperamenti, faoliyat motivatsiyasi va boshqalarga aloqador sifatlari majmui bir xil bo’lgan odamni topib bo’lmaydi. ular - individualdir. qobiliyatlar- shaxsdagi shunday individual, turg’un sifatlarki, ular odamning turli xil faoliyatdagi ko’rsatgichlari, yutuqlari va qiyinchiliklari sabablarini tushuntirib beradi. temperament - insonning turli vaziyatlarda narsa, hodisa, holatlar va insonlarning hatti-harakatlariga nisbatan reaktsiyasini tushuntirib beruvchi xususiyatlari majmuidir. xarakter - shaxsning alohida insonlar va insonlar guruhi, o’z-o’ziga, vaziyatlar, narsalar va hodisalarga nisbatan munosabatlaridan orttiradigan sifatlarini o’z ichiga oladi. irodaviy sifatlar - har birimizning o’z oldimizga maqsad qo’yib, unga erishish yo’lidagi qiyinchiliklarni yengishimizni ta’minlovchi ma’lum sifatlarimiz majmuini o’z ichiga oladi. emotsiyalar va motivatsiya esa atrofimizda sodir bo’layotgan hodisalar, bizni o’rab turgan odamlar va ularning hatti-harakatlarini ruhan qanday …

3 / 8

aydi. kim bilan qaerda uchrashmaylik, o’sha insonning bugungi holati, kayfiyati, bizga va biz bildirayotgan fikrlarga munosabati, hamkorlikda ishlash tilak-istaklariga doimo e’tibor beramiz va bu masala biz uchun muhim bo’ladi. xuddi shunday suhbatdosh ham suhbatning boshidanoq, bizni o’rgana boshlaydi. chunki agar suhbatdoshlar bir - birlarini bilsalar birgalikdagi faoliyatni samarali tashkil etish va undan foyda olish imkoniyati ko’proq bo’ladi. shuning uchun ham ishda ham, dam olishga otlangan chog’da ham, qaerda bo’lsa ham o’zimizga «qo’shni» tanlaganda uning inson sifatida qanday ekanligiga qiziqamiz. agar suhbatdosh yoki sherik bizga tanish bo’lmasa, uni taniganlardan oldindan so’rab ham olamiz va bunda aynan uning nimaga qobilligi, fe’li, ishga, odamlarga munosabatini so’raymiz va xohlaymizki, u to’g’risida «juda xushfe’l, odamgir...» kabi tasniflarni eshitgimiz keladi. biror yerga ishga kirayotgan paytda ham rahbar albatta o’ziga yaqin odamlardan yangi xodimning xarakterini, qobiliyatini va muhim narsalarga munosabatini albatta so’raydi va shu asosda suhbatga tayyorlanadi. demak, individual sifatlar bizning ongli hayotimizning ajralmas kismi, idrokimiz, xotiramiz …

4 / 8

alasiga murojaat qiladi. chunki qobiliyatli odamdan avvalo jamiyat manfaatdor, qolaversa, o’sha insonning o’zi ham qilgan har bir harakatidan o’zi uchun naf ko’radi. qobiliyatlar muammosi eng avvalo inson aqlu-zakovatining sifati, undagi malaka, ko’nikma va bilimlarning borligi masalasi bilan bog’liq. ayniqsa, biror kasbning egasi bo’lish istagidagi har bir yoshning aqli va intellektual salohiyati uning malakali mutaxassis bo’lib yetishishini kafolatlagani uchun ham psixologiyada ko’proq qobiliyat tushunchasi aql zakovat tushunchasi bilan bog’lab o’rganiladi. har bir normal odam o’zining aqlli bo’lishini xohlaydi, «men aqlliman» demasa-da, qilgan barcha ishlari, gapirgan gapi, yuritgan mulohazasi bilan aynan shu sifat bilan odamlar uni maqtashlarini xohlaydi. «aqlsiz, nodon» degan sifat esa har qanday odamni, hattoki, yosh bolani ham hafa qiladi. yana shu narsa xarakterliki, ayniqsa, bizning sharq halqlarida biror kimsaga nisbatan «o’ta aqlli» yoki «o’ta nodon» iboralari ham ishlatilmaydi, biz bu xususiyatlarni o’rtacha tasniflar doirasida ishlatamiz: «falonchining o’g’li anchagina aqlli bo’libdi, narigining farzandi esa biroz nodon bo’lib, ota-onasini ko’ydirayotgan emish» …

5 / 8

rtasida bog’liqlik borligini isbot qilib, aqlning haqiqatan ham murakkab tuzilmaga ega bo’lgan psixik xususiyat ekanligini ko’rsatdi. boshqa bir olim dj. gilford esa aqlni bir qator aqliy operatsiyalar (analiz, sintez, taqqoslash, mavxumlashtirish, umumlashtirish, sistemaga solish, klassifikatsiya qilish) natijasida namoyon bo’ladigan xususiyat sifatida o’rganishni taklif etgan. bu olimlar aql so’zidan ko’ra intellekt so’zini ko’proq ishlatib, bu so’zning o’ziga xos talqini borligiga e’tiborni qaratganlar. chunki ularning fikricha, intellektual potentsialga ega bo’lgan shaxsnigina qobiliyatli, deb atash mumkin. intellektual potentsial esa bir tomondan hayotdagi barcha jarayonlarga, boshqa tomondan - shaxsga bevosita aloqador tushuncha sifatida qaralgan va uning ahamiyati shundaki, u borliqni va bo’ladigan hodisalarni oldindan bashorat qilishga imkon beradi. shu o’rinda «intellekt» so’zining lug’aviy ma’nosini tushunib olaylik. intellekt - lotincha so’z - intellectus - tushunish, bilish va intellectum - aql so’zlari negizidan paydo bo’lgan tushuncha bo’lib, u aqlidrokning shunday bo’lagiki, uni o’lchab, o’zgartirib, rivojlantirib bo’ladi. bu - intellekt va u bilan bog’liq qobiliyatlar ijtimoiy xarakterga …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi"

17-dars. mavzu: individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi. reja: 1.shaxs iqtidori va qobiliyatlar diagnostikasi. 2.qobiliyatlardagi tug’ma va orttirilgan sifatlar. 3.qobiliyatlarning psixologik strukturasi. 4.qobiliyatlar va qiziqishlar diagnostikasi. individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi yuqorida ta’kidlaganimizdek, har bir shaxs o’ziga xos qaytarilmas dunyo. dunyoda bir-biriga aynan o’xshash bo’lgan ikki kishini topish juda mushkul. odam tashqi qiyofasi, bo’yi-basti bilan boshqa biror kimsaga o’xshashi mumkin, lekin fe’li, mijozi va shaxs sifatidagi xususiyatlari nuqtai nazaridan aynan bir xil insonlar bo’lmaydi. hattoki, olimlar bitta tuxumda rivojlangan egizaklarda ham juda ko’p jihatdan aynan o’xshashlikni qayd qilishgan, shaxsiy sifatlaridagi korrelyatsiya...

This file contains 8 pages in PDF format (305.0 KB). To download "individual - tipologik xususiyatlar klassifikatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: individual - tipologik xususiya… PDF 8 pages Free download Telegram