ялпи талаб ва ялпи таклиф

PDF 19 pages 541.2 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 541.2 KB

File type PDF

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

xiv-мавзу 321 15-боб. ялпи талаб ва ялпи таклиф мазкур дарсликнинг 7-бобида талаб ва таклиф тушунчалари, уларнинг миқдорига таъсир этувчи омиллар, шунингдек, талаб ва таклиф қонунлари ҳамда улар ўртасидаги мувозанатлик масалалари баѐн этилиб, унда талаба ва ўқувчиларнинг тушунишини осонлаштириш мақсадида ушбу масалалар товар ва хизматларнинг алоҳида олинган турлари бўйича кўриб чиқилган эди. миллий иқтисодиѐт яхлит ҳолда, яъни макроиқтисодиѐт даражасида ўрганилаѐтган жараѐнда мамлакат барча фуқаролари, тадбиркорлар, давлат ва чет эл истеъмолчиларининг жами товарлар ва хизматлар турлари бўйича талаби ва таклифини ўрганиш иқтисодиѐтни самарали ва мувозанатли юритишда муҳим аҳамиятга эгадир. шунинг учун бу бобда макроиқтисодий таҳлил давом эттирилиб, энг аввало яхлит олинган кўриб чиқилади ва унинг макродаражадаги асосий кўрсаткичлари бўлган ялпи талаб ва ялпи таклиф тушунчаларининг иқтисодий мазмуни тавсифланади. таҳлил давомида ялпи талаб ва ялпи таклифга таъсир этувчи омиллар, улар таъсирида нархлар даражасининг ўзгариши ҳамда ишлаб чиқаришнинг мувозанатли ҳажми қандай ўрнатилиши баѐн этилади. 15.1. ялпи талаб тушунчаси ва унинг ҳажмига таъсир қилувчи омиллар …

2 / 19

арни ўз ичига олади. шунингдек, турли кўринишдаги (масалан, давлат, хусусий, жамоа, корпоратив) тадбиркорларнинг ишлаб чиқариш омилларига бўлган талаби ҳам турли-тумандир (масалан, турли машиналар, станоклар, асбоб-ускуналар, иншоотлар, транспорт воситалари, ѐнилғи, хомашѐ, материаллар, ишчи кучи ва ҳ.к.). талабнинг умумий миқдори сотиб олишга мўлжалланган товарларнинг турлари, миқдори, сифати ҳамда нархига боғлиқ бўлади. уни қуйидаги чизма орқали осонроқ тушуниш мумкин (15.1- чизма). 322 15.1-чизма ялпи талаб миқдорининг товарлар турлари, миқдори, сифати ҳамда нархига боғлиқлиги ялпи талабни фақатгина пул миқдори билан белгилаш бизнингча, унга бир томонлама ѐндашув бўлади. масалан, инвестиция товарлари миқдори, сифати, тури ўзгармаган ҳолда нарх икки баробар ошса, белгиланган пул миқдори ўзгармаган ҳолда икки баробар кам инвестиция товарларини сотиб олиш мумкин бўлади холос. ялпи талаб миқдор жиҳатидан аниқланади ва унинг умумий миқдори турли омиллар таъсирида ўзгариб туради. турли ўқув қўлланмалари ва дарсликларда ялпи талаб миқдорини аниқлаш усуллари ва унга таъсир этувчи омилларни баѐн этишда турли жиҳатдан ѐндашилади. жумладан, академик в.видяпин ва бошқалар умумий …

3 / 19

ати) қиймати (миқдор×нархи) ижтимоий нафлилиги (турлари, сифати ва миқдори) жиҳатидан қиймат жиҳатидан 323 бўлишини ҳамда уни пулнинг миқдорий назариясига мувофиқ қуйидаги кўринишда ифодаланишини таъкидлайди: pvmad / , бу ерда: ad – ялпи талаб; m – пул миқдори; v – пулнинг айланиш тезлиги; p – нарх даражаси 1 . бундан кўринадики, в.камаевнинг фикрича ялпи талаб пулнинг миқдори ва нарх даражасига бевосита боғлиқдир. бу ўринда у сотиб олинадиган товарлар тури, миқдори ва сифатини эътибордан четда қолдиради. биз юқорида таъкидлаганимиздек, бошқа шароитлар ўзгармай қолганда, нарх даражаси қанча паст бўлса, истеъмолчилар (мамлакат ичидаги ҳамда чет элдаги) ишлаб чиқарилган товарлар реал ҳажмининг шунча катта ҳажмини ва аксинча, нарх даражаси қанча юқори бўлса, шунча кам қисмини сотиб олади. шундай қилиб, бошқа шароитлар ўзгармас деб фараз қилган тақдирда ҳам биргина нарх даражасининг ошиши ишлаб чиқаришнинг реал ҳажмига бўлган ялпи талаб ҳажмининг кескин камайишига, яъни ишлаб чиқарилган товарлар массасининг бир қисми сотилмай қолишига сабаб бўлади. аксинча, нарх даражасининг …

4 / 19

ифодаласа, ялпи талаб эгри чизиғи мамлакатдаги нархларнинг турли даражаси ҳамда ишлаб чиқаришнинг реал ҳажми ўртасидаги боғлиқликни ифодалайди. агар якка талаб эгри чизиғининг пасаювчанлиги даромад ва алмашув самараларининг амал қилиши билан изоҳланса, ялпи талаб эгри чизиғининг пасаювчан кўринишда бўлиши нархлар умумий даражасининг ўзгариши натижасида рўй берувчи фоиз ставкаси самараси, бойлик самараси ва импорт товарлар хариди самараси орқали изоҳланади. фоиз ставкаси самараси. мазкур самаранинг моҳияти шундан иборатки, нарх даражасининг ўсиши билан пулга бўлган талаб ҳам ортади. бу эса муомаладаги пул миқдорининг ўзгармаган ҳажми шароитида фоиз ставкасининг ўсишига олиб келади. ўз навбатида фоиз ставкасининг ўсиши истеъмол ва инвестиция сарфлари ҳажмини пасайтиради. чунки фоиз ставкаларининг ошиб кетиши аҳоли томонидан уй ва уй жиҳозлари, автомобиль каби узоқ муддатли истеъмол товарларини сотиб олиш учун кредит олишни самарасиз қилиб қўяди. шунингдек, тадбиркорлар ҳам фоизнинг юқори даражасида ўзларининг нисбатан паст даромад келтирувчи инвестиция лойиҳаларини амалга оширишдан воз кечадилар. нарх ўзгариши билан фоиз ставкаларининг ҳамда ялпи талаб умумий миқдорининг …

5 / 19

ва облигациялар) реал қийматининг пасайишини англатади. бунинг натижасида аҳоли даромадлари ҳам пасайиб, улар томонидан сотиб олинувчи товар ва хизматлар миқдори камаяди. импорт товарлар хариди самараси. бу самара нарх даражаси ўзгаришининг у ѐки бу мамлакатдаги ички ва жаҳон нархлари нисбатига таъсири орқали намоѐн бўлади. мамлакатдаги нархлар умумий даражасининг ошиши, чет эл товарлари нархи ўзгармаган ѐки секинроқ ўсган ҳолатда, миллий истеъмолчи учун четдан хорижий товарларни олиб келишни фойдали қилиб қўяди. ўз навбатида, мазкур мамлакат товар ва хизматларини хорижий истеъмолчилар томонидан харид қилиш ҳажми ҳам қисқаради. натижада бу мамлакатнинг экспорт ҳажми камаяди. экспорт ҳажмининг камайиши ва импорт ҳажмининг ошиши соф экспортнинг ва пировардида, ялпи талаб умумий ҳажмининг қисқаришига олиб келади. ташқи ва ички талабнинг ортиши ва хўжалик юритиш шароитларининг яхшиланиши саноатнинг барқарор ривожланишга ижобий таъсир кўрсатиб келмоқда. жумладан, саноат маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳажми 2007 йилда олдинги йилга нисбатан 12,1%га ортди ва 18314,7 млрд. сўмни ташкил этди. 2008 йилда эса бу кўрсаткич 12,7%га ошди. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ялпи талаб ва ялпи таклиф"

xiv-мавзу 321 15-боб. ялпи талаб ва ялпи таклиф мазкур дарсликнинг 7-бобида талаб ва таклиф тушунчалари, уларнинг миқдорига таъсир этувчи омиллар, шунингдек, талаб ва таклиф қонунлари ҳамда улар ўртасидаги мувозанатлик масалалари баѐн этилиб, унда талаба ва ўқувчиларнинг тушунишини осонлаштириш мақсадида ушбу масалалар товар ва хизматларнинг алоҳида олинган турлари бўйича кўриб чиқилган эди. миллий иқтисодиѐт яхлит ҳолда, яъни макроиқтисодиѐт даражасида ўрганилаѐтган жараѐнда мамлакат барча фуқаролари, тадбиркорлар, давлат ва чет эл истеъмолчиларининг жами товарлар ва хизматлар турлари бўйича талаби ва таклифини ўрганиш иқтисодиѐтни самарали ва мувозанатли юритишда муҳим аҳамиятга эгадир. шунинг учун бу бобда макроиқтисодий таҳлил давом эттирилиб, энг аввало яхлит олинган кўриб чиқилади ва...

This file contains 19 pages in PDF format (541.2 KB). To download "ялпи талаб ва ялпи таклиф", click the Telegram button on the left.

Tags: ялпи талаб ва ялпи таклиф PDF 19 pages Free download Telegram