ялпи талаб ва ялпи таклиф

DOC 19 pages 269.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.5 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

15-bob 15-mavzu: ялпи талаб ва ялпи таклиф 15.1. ялпи талаб тушунчаси ва унинг ҳажмига таoсир қилувчи омиллар иқтисодиётни мувозанатли ривожлантириб, унинг барқарор ўсишини таoминлашда энг аввало ялпи талабнинг мазмунини билиш зарур. ялпи талаб (аггрегате деманд, ад) – барча истеoмолчилар, яoни аҳоли, корхоналар ва давлат томонидан нархларнинг муайян даражасида сотиб олиниши мумкин бўлган турли товарлар ва хизматларга бўлган талабнинг умумий ҳажмидир. шунингдек, ялпи талабни миллий иқтисодиётдаги реал пул даромадлари ҳажми сифатида ифодалаш ҳам мумкин. ялпи талаб барча истеoмолчиларнинг турли хил товарларга ва хизматларга бўлган талаблари йиғиндисидан ташкил топади. биламизки, товар ва хизматлар икки хил бўлади: шахсий истеoмол товарлари ва тадбиркорлар ишлаб чиқариш жараёнида унумли истеoмол қиладиган ишлаб чиқариш омиллари – ер, капитал ва ишчи кучи. истеoмол товарлари турли-туман моддий, маoнавий товарлар ва хизматларни ўз ичига олади. шунингдек, турли кўринишдаги (масалан, давлат, хусусий, жамоа, корпоратив) тадбиркорларнинг ишлаб чиқариш омилларига бўлган талаби ҳам турли-тумандир (масалан, турли машиналар, станоклар, асбоб-ускуналар, иншоотлар, транспорт воситалари, ёнилғи, …

2 / 19

нга таoсир этувчи омилларни баён этишда турли жиҳатдан ёндашилади. жумладан, академик в.видяпин ва бошқалар умумий таҳрири остида чоп этилган «иқтисодиёт назарияси» дарслигида ялпи талаб иқтисодиёт алоҳида соҳалари сарфларининг йиғиндиси сифатида ифодаланади, яoни: , бу ерда: йд – ялпи талаб; c – уй хўжаликларининг истеoмол сарфлари; и – хусусий секторнинг инвестиция сарфлари; г – давлат хариди; нх – соф экспорт. профессор в.камаев эса ялпи талабни реал ялпи миллий маҳсулот таркибий қисмларига бўлган умумий пул миқдори сифатида намоён бўлишини ҳамда уни пулнинг миқдорий назариясига мувофиқ қуйидаги кўринишда ифодаланишини таoкидлайди: , бу ерда: ад – ялпи талаб; м – пул миқдори; в – пулнинг айланиш тезлиги; п – нарх даражаси . бундан кўринадики, в.камаевнинг фикрича ялпи талаб пулнинг миқдори ва нарх даражасига бевосита боғлиқдир. бу ўринда у сотиб олинадиган товарлар тури, миқдори ва сифатини эoтибордан четда қолдиради. биз юқорида таoкидлаганимиздек, бошқа шароитлар ўзгармай қолганда, нарх даражаси қанча паст бўлса, истеoмолчилар (мамлакат ичидаги ҳамда …

3 / 19

талаб эгри чизиғи якка талаб эгри чизиғига ўхшайди, бироқ ўзаро боғлиқ кўрсаткичлар бир-биридан фарқланади. агар якка талаб эгри чизиғи турли нарх кўрсаткичларида алоҳида истеoмолчининг муайян товарга бўлган талаби миқдори ўртасидаги боғлиқликни ифодаласа, ялпи талаб эгри чизиғи мамлакатдаги нархларнинг турли даражаси ҳамда ишлаб чиқаришнинг реал ҳажми ўртасидаги боғлиқликни ифодалайди. агар якка талаб эгри чизиғининг пасаювчанлиги даромад ва алмашув самараларининг амал қилиши билан изоҳланса, ялпи талаб эгри чизиғининг пасаювчан кўринишда бўлиши нархлар умумий даражасининг ўзгариши натижасида рўй берувчи фоиз ставкаси самараси, бойлик самараси ва импорт товарлар хариди самараси орқали изоҳланади. фоиз ставкаси самараси. мазкур самаранинг моҳияти шундан иборатки, нарх даражасининг ўсиши билан пулга бўлган талаб ҳам ортади. бу эса муомаладаги пул миқдорининг ўзгармаган ҳажми шароитида фоиз ставкасининг ўсишига олиб келади. ўз навбатида фоиз ставкасининг ўсиши истеoмол ва инвестиция сарфлари ҳажмини пасайтиради. чунки фоиз ставкаларининг ошиб кетиши аҳоли томонидан уй ва уй жиҳозлари, автомобил каби узоқ муддатли истеoмол товарларини сотиб олиш учун кредит …

4 / 19

акция ва облигациялар) реал қийматининг пасайишини англатади. бунинг натижасида аҳоли даромадлари ҳам пасайиб, улар томонидан сотиб олинувчи товар ва хизматлар миқдори камаяди. импорт товарлар хариди самараси. бу самара нарх даражаси ўзгаришининг у ёки бу мамлакатдаги ички ва жаҳон нархлари нисбатига таoсири орқали намоён бўлади. мамлакатдаги нархлар умумий даражасининг ошиши, чет эл товарлари нархи ўзгармаган ёки секинроқ ўсган ҳолатда, миллий истеoмолчи учун четдан хорижий товарларни олиб келишни фойдали қилиб қўяди. ўз навбатида, мазкур мамлакат товар ва хизматларини хорижий истеoмолчилар томонидан харид қилиш ҳажми ҳам қисқаради. натижада бу мамлакатнинг экспорт ҳажми камаяди. экспорт ҳажмининг камайиши ва импорт ҳажмининг ошиши соф экспортнинг ва, пировардида, ялпи талаб умумий ҳажмининг қисқаришига олиб келади. ташқи ва ички талабнинг ортиши ва хўжалик юритиш шароитларининг яхшиланиши саноатнинг барқарор ривожланишга ижобий таoсир кўрсатиб келмоқда. жумладан, саноат маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳажми 2007 йилда олдинги йилга нисбатан 12,1%га ортди ва 18314,7 млрд. сўмни ташкил этди. 2008 йилда эса бу кўрсаткич 12,7%га …

5 / 19

олчининг фаровонлиги унинг молиявий активларга (акция ва облигация) ҳамда уй ва ер каби кўчмас мулкларга эгалигига боғлиқ бўлади. улар реал қийматининг кескин камайиши товар харид қилиш ҳажмининг камайишига олиб келади. истеoмол сарфларининг қисқариши натижасида ялпи талаб камаяди. аксинча, моддий ва молиявий бойликлар реал қийматининг ошиши натижасида, нархларнинг мавжуд даражасида истеoмол сарфлари ўсади. бунга акция курсининг кескин ошиши, ҳатто нархлар даражаси ўзгармай қолганда истеoмолчи фаровонлигининг ўсишига олиб келишини мисол қилиб келтириш мумкин. уй ва ер реал қийматининг кескин камайиши нарх умумий даражасининг ўзгаришига боғлиқ бўлмаган ҳолда истеoмолчи фаровонлигининг пасайишига олиб келади. истеoмолчининг кутиши. истеoмол сарфлари ҳажмидаги ўзгариш, истеoмолчининг нархлар ва даромадлар даражасидаги келажакдаги ўзгаришларни олдиндан билишига боғлиқ. масалан, агар истеoмолчи келажакда ўзининг реал даромади кўпаяди, деб ҳисобласа, у жорий даромадларининг кўпроқ қисмини сарфлашга тайёр бўлади. натижада бу даврда истеoмол сарфлари кўпаяди, жамғариш эса камаяди ва ялпи талаб ортади. аксинча, агар истеoмолчи келажакда ўзининг реал даромадлари камаяди деб ҳисобласа, уларнинг истеoмол сарфлари …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ялпи талаб ва ялпи таклиф"

15-bob 15-mavzu: ялпи талаб ва ялпи таклиф 15.1. ялпи талаб тушунчаси ва унинг ҳажмига таoсир қилувчи омиллар иқтисодиётни мувозанатли ривожлантириб, унинг барқарор ўсишини таoминлашда энг аввало ялпи талабнинг мазмунини билиш зарур. ялпи талаб (аггрегате деманд, ад) – барча истеoмолчилар, яoни аҳоли, корхоналар ва давлат томонидан нархларнинг муайян даражасида сотиб олиниши мумкин бўлган турли товарлар ва хизматларга бўлган талабнинг умумий ҳажмидир. шунингдек, ялпи талабни миллий иқтисодиётдаги реал пул даромадлари ҳажми сифатида ифодалаш ҳам мумкин. ялпи талаб барча истеoмолчиларнинг турли хил товарларга ва хизматларга бўлган талаблари йиғиндисидан ташкил топади. биламизки, товар ва хизматлар икки хил бўлади: шахсий истеoмол товарлари ва тадбиркорлар ишлаб чиқариш жараёнида унумли истеo...

This file contains 19 pages in DOC format (269.5 KB). To download "ялпи талаб ва ялпи таклиф", click the Telegram button on the left.

Tags: ялпи талаб ва ялпи таклиф DOC 19 pages Free download Telegram