banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi vazifalari

PDF 11 pages 459.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 459.4 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

173 13-bob. monetar siyosat va markaziy bank 13.1. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi vazifalari moliya bozoridagi operatsiyalar moliya muassasalari vositasida amalga oshiriladi. bunday mussasalarga turli xil banklar, birjalar, depozitariylar, sug‘urta kompaniyalari, investitsiya fondlari, agentliklar va h.k.lar kiradi. «bank» tushunchasi qadimiy fransuzcha bang va banca so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, «sarrof kursisi, do‘koni» degan ma’noni anglatadi. bunday tushuncha tarixchilarning taxminan 2000- yil muqaddam faoliyat ko‘rsatgan bankirlar haqidagi ma’lumotlarida ham mavjud. pul munosabatlarining rivojlanishi banklarni yuzaga keltirgan. bank iqtisodiyot ishtirokchilarining pul yuzasidan bo‘lgan aloqalariga xizmat qiluvchi institut (muassasa)dir. pul bilan bog‘liq xizmatlarni ko‘rsatuvchi tashkilotlar ko‘p, ammo ularning markazida banklar turadi. o‘zbekiston respublikasining «banklar va bank faoliyati to‘g‘risida»gi qonunida, bank nima, degan savolga quyidagicha javob topish mumkin: bank – tijorat tashkiloti bo‘lib, bank faoliyati deb hisoblanadigan faoliyat turlari majmuini amalga oshiradigan yuridik shaxsdir. o‘zbekistondagi bank tizimi o‘zbekiston respublikasi markaziy banki, aksiyadorlik-tijorat banklari va xususiy banklardan iboratdir. 2019- yil 1-iyul holatiga ko‘ra, o‘zbekiston respublikasi bank …

2 / 11

- biznes yuzasidan maslahat beradi va hokazo. bank ishi pul olamida bo‘ladigan biznesdir. bank biznesi foyda topish maqsadida yuritiladi. markaziy bankning monopollik mavqei uning mamlakatdagi pul va 174 pirovard natijada iqtisodiy barqarorlik uchun alohida javobgar ekanligi bilan chambarchas bog‘liq. o‘zbekiston respublikasi markaziy bankining bosh maqsadi va asosiy vazifalari quyidagilar: “markaziy banning bosh maqsadi milliy valutaning barqarorligini ta’minlashdan iborat. asosiy vazifalari: monetar siyosatni hamda valutani tartibga solish sohasidagi siyosatni shakllantirish, qabul qilish va amalga oshirish; qzbekiston respublikasida hisob-kitoblarning samarali tizimini tashkil etish va ta’minlash; banklar, kredit uyushmalari va garovxonalar faoliyatini litsenziyalash hamda tartibga solish,banklar, kredituyushmalari, garovxonalarni nazorat qilish, qimmatbaho qog‘ozlar blankalari ishlab chiqarishni litsenziyalash; o‘zbekiston respublikasining rasmiy oltin valuta rezervlarini, shu jumladan kelishuv bo‘yicha hukumat rezervlarini saqlash va tasarruf etish; davlat budjeti kassa ijrosini moliya vazirligi bilan birgalikda tashkil etishdan iboratdir”83 . tijorat banklari markaziy bankda o‘z qisqa muddatli va o‘rta muddatli majburiyatlaridan muayyan foiz hajmida eng kam zaxira deb yuritiladigan …

3 / 11

ikki bosqichli tizimda banklar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar bo‘yiga (vertikal) va eniga (gorizontal) yo‘nalishlarida tuzilishiga asoslanadi. vertikal 83 o‘zbekiston respublikasining “o‘zbekiston respublikasi markaziy banki to‘g‘risida” gi qonuni, 1995- yil, 21- dekabr /www.lex.uz 175 – rahbarlik qiluvchi, boshqaruvchi markaz hisoblangan markaziy bank bilan quyi bo‘g‘inlar – tijorat va ixtisoslashgan banklar o‘rtasidagi bo‘ysunish munosabatlari, gorizontal-turli quyi bo‘g‘inlar o‘rtasidagi teng huquqli sheriklik munosabatlari tushuniladi. 13.2. pul-kredit siyosatining maqsadlari, vositalari va ko‘rinishlari. depozitlarni majburiy zaxiralash normasi pul-kredit siyosati deganda, to‘liq bandlik sharoitida yalpi milliy mahsulotni ishlab chiqarishga inflatsiyaning ta’sirini kamaytirish yoki bartaraf etish maqsadida muomaladagi pul miqdorini o‘zgartirishga qaratilgan chora-tadbirlar tushuniladi. pul kredit siyosati davlat tomonidan belgilanadi va uni markaziy bank amalga oshiradi.uning yordamida har qanday davlat mamlakatda iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash vazifasini hayotga tadbiq etadi. pul kredit siyosatini amalga oshirishning pirovard maqsadlari iqtisodiy o‘sish, to‘liq bandlikni, baholarning hamda to‘lov balansining barqarorligini ta’minlashdan iborat. bu maqsadlarga erishish uchun milliy valutani muomaladagi pul massasi, foiz stavkasi va …

4 / 11

siyosatidir. majburiy zaxiralar – bu, kredit maqsadlari uchun ishlatilmaydigan bank omonatlarining bir qismidir. zaxira normasi ikki asosiy funksiyani bajaradi: bank likvidligini joriy tartibga solish uchun sharoit yaratadi va kredit emissiyasini cheklaydi. markaziy bank tijorat banklari markaziy bankda ushlab turishga majbur bo‘lgan zaxiralarning eng quyi normasini o‘rnatadi va shu vosita yordamida ular kreditlash qobiliyatiga, 176 imkoniyatiga ta’sir etadi. bu me’yor qanchalik yuqori bo‘lsa, ortiqcha zaxiralar shunchalik kam va tijorat banklarining kredit berish yo‘li bilan «pullarni barpo etish» qobiliyati past bo‘ladi. ilk majburiy zaxira normalari aqsh da 1865 yilda joriy qilingan edi. agar markaziy bank majburiy bank zaxirasini kamaytirsa, ortiqcha bank zaxiralari ortadi, bu esa pul taklifining multiplikatsion ortishiga olib keladi. masalan, ushbu me’yor 25 foiz bo‘lsa, unda bankka qo‘yilgan 800 so‘mdan 200 so‘m majburiy bank me’yorini tashkil etadi. bunda bank faqat 600 so‘mni qarzga berishi mumkin bo‘ladi. endi faraz qilaylik, me’yor 10 foiz ga tushiriladi, unda bank 720 so‘mni qarzga berish …

5 / 11

1.2009 y. dan 1 yilgacha bo‘lgan dep.u-n.15 foiz, 1 yildan 3 yilgacha bo‘lgan depozitlar uchun 12foiz 10,5foiz miliiy valuta singari 84 o‘zbekiston respublikasi markaziy banki ma’lumotlari 177 turli mamlakatlarda qo‘llanilayotgan majburiy zaxira normalari turlichadir. yuqori inflatsiya darajasi sharoitida janubiy koreyada bu norma – 100 foiz bo‘lgan bo‘lsa, italiyada – 25 foizni, yaponiyada bor yo‘g‘i – 2.5 foizni tashkil etadi. o‘zbekiston respublikasida majburiy zaxiralash normasi keyingi o‘n yil davomida sezilarli darajada kamaydi (13.1-jadval). bunday pasayish pul multiplikator miqdorining kattalashishiga va albatta iqtisodiyotda pul taklifining ko‘payishiga olib keladi.tijorat banklari ortiqcha rezervlarining ko‘payishi ularning aktiv operatsiyalarini ko‘paytiriadi va bu iqtisodiyotning real sektori rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. pul-kredit siyosati instrumentlarini takomillashtirish va samaradorligini oshirish bo‘yicha bosqichma-bosqich amalga oshirilayotgan choralar doirasida 2018- yilning 1 oktabridan kiritilgan o‘zgartirishlarga muvofiq: - majburiy rezervlarni tijorat banklar tomonidan jalb qilingan majburiyatlarning valyutasidan qat’iy nazar faqat milliy valyutada shakllantirish bo‘yicha tartib o‘rnatildi; - yuridik va jismoniy shaxslarning depozitlari bo‘yicha me’yorlari …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi vazifalari"

173 13-bob. monetar siyosat va markaziy bank 13.1. banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi vazifalari moliya bozoridagi operatsiyalar moliya muassasalari vositasida amalga oshiriladi. bunday mussasalarga turli xil banklar, birjalar, depozitariylar, sug‘urta kompaniyalari, investitsiya fondlari, agentliklar va h.k.lar kiradi. «bank» tushunchasi qadimiy fransuzcha bang va banca so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, «sarrof kursisi, do‘koni» degan ma’noni anglatadi. bunday tushuncha tarixchilarning taxminan 2000- yil muqaddam faoliyat ko‘rsatgan bankirlar haqidagi ma’lumotlarida ham mavjud. pul munosabatlarining rivojlanishi banklarni yuzaga keltirgan. bank iqtisodiyot ishtirokchilarining pul yuzasidan bo‘lgan aloqalariga xizmat qiluvchi institut (muassasa)dir. pul bilan bog‘liq xizmatlarni ko...

This file contains 11 pages in PDF format (459.4 KB). To download "banklar va ularning bozor iqtisodiyotidagi vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: banklar va ularning bozor iqtis… PDF 11 pages Free download Telegram