aleksandrning baqtriya va sug‘diyonaga yurishlari

PDF 9 pages 289.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 289.3 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

makedoniyalik aleksandrning baqtriya va sug‘diyonaga yurishlari (2) reja: 1. yunon-makedon bosqinchilariga qarshi kurashlar. spitaman. 2. yunon-makedon bosqini oqibatlari. 3. ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 4. tarixiy geografiya. mil. avv 328-yilda spitaman baqtriyada va quyi zarafshonda yunon-makedonlarga qarshi hujum uyushtiradi. ammo bu janglar qo‘zg‘olonchilar uchun muvaffaqiyatsiz yakunlanadi va spitaman saklar bilan cho‘lga qochishga majbur bo‘ladi. saklar aleksandrning ko‘chmanchilar yerlariga hujumga tayyorgarlik ko‘rayotganidan xabardor bo‘lib, spitamanni o‘ldiradilar. sug‘diyona xarobaga aylanib qoladi, juda ko‘p sug‘diylar tog‘larga qochib yashirinadilar. mil. avv. 327 yilda aleksandr hisor tizmasida joylashgan, sug‘d zodagoni oksiart egallab turgan «so‘g‘d qal’asi»ni qo‘lga kiritib, uning go‘zal qizi ravshana-ruxshanakka (roksana) uylanadi. yana bir qudratli qal’a (xorien yoki sizimitr qal’asi) sug‘diyona va baqtriya chegaralaridagi tog‘larda joylashgan. bu yerda xorienning oila a’zolari hamda yaqin qarindoshlari, tarafdorlari va xizmatkorlari yashiringan edi. xorien o‘z ixtiyori bilan aleksandrga bo‘ysunishga rozi bo‘lgan. albatta, oksiart va xorienga o‘xshagan shaxslar o‘z hayotini, tinchligini va mol-mulklarini himoya qilganlar. jasur spitaman ham o‘zini asrab saqlashi mumkin …

2 / 9

n uning ismini “spitaman” deb atash tarixiy haqiqatga javob beradi. adabiyotlarda bu ism an’naviy “spitamen” (yunon tilida) shaklida noto‘g‘ri yoritiladi. aleksandr baqtriya, sug‘diyona va ustrushonaning bir qismini istilo qilib, mil. avv. 327 yilda hindistonga hujum boshlaydi. o‘rta osiyoda xorazm, choch, farg‘ona va saklar yurti mustaqil bo‘lib qoladi. sug‘diyona, baqtriya, marg‘iyona va parfiya yangi davlatga qo‘shilib, keyinchalik ular salavkiylar davlati tarkibiga kiradi. aleksandrning yurishlari tarixi jahon adabiyotlarida juda ham mashhurdir. uning hayoti faoliyati va yurishlari haqida yunonlar, rumiylar, forslar va arablar qadimgi zamonlarda hamda o‘rta asrlarda ko‘p asarlar yozganlar. bu asarlarning mualliflari aleksandrni tarixiy shaxs sifatida turlicha baholaganlar (jahon xalqlarini va davlatlarni birlashtiruvchi podsho, adolatli dunyo davlatiga asos solishni maqsad qilgan shaxs yoki aksincha bosqinchi, xalqlarni zabt etuvchi, o‘lim va zulm keltiruvchi podsho kabi fikr - xulosalardir). plutarxning aytishicha, “aleksandr osiyoga qaroqchi bo‘lib o‘tmadi, uning orzusi kutilmagan omad bergan o‘lja- boyliklarni qo‘lga kiritish maqsadidan tashqari bu dunyoda hammani bir qonunga tobe …

3 / 9

rqda paydo bo‘lib, ko‘pdan-ko‘p mamlakatlarga, shaharlarga, xalqlarga azob va o‘lim keltirdi. bu voqealarga vaqt o‘zi to‘g‘ri baho bergan. aleksandrning harbiy yurishlari sharq va g‘arb o‘rtasidagi keng savdo-sotiq hamda madaniy aloqalarning rivojlanishiga olib keldi. aleksandr va uning yaqin lashkarboshilarining vafotidan so‘ng mahalliy hamda yunon madaniyatining qo‘shilish jarayoni boshlanadi. bu jarayonning ta’sirini moddiy madaniyatning rivojlanishida, qurilish va me’morchilikda, kulolchilik va tasviriy san’atda, yangi alifbo va yozuvlarning tarqalishida, tangashunoslikda hamda diniy e’tiqodlarda ko‘rish mumkin. yunonlar qadimgi sharqning juda ko‘p madaniy yutuqlarini qabul qiladilar va o‘zlarining madaniy ta’sirlarini ham mahalliy aholining madaniyatiga joriy etadilar. makedoniyalik aleksandrning yurishlari yozma manbalarda qadimgi sharq va o‘rta osiyo tarixiy-geografiyasiga oid ma’lumotlarning ko‘payishiga asos soldi. o‘z harbiy yurishlaridan oldin aleksandr qadimgi sharq aholisining joylashuvi va mamlakatlarning hududiy chegaralari bilan tanishib olishda skilak, gekatey, gerodot va ktesiylarning xabarlariga asoslanishi mumkin edi. o‘rta osiyo va hindistonga yetib kelgandan so‘ng yunon- makedonlarning geografik bilimlari ancha kengayib, ularga dunyo chegaralari («oykumena») yaksart va …

4 / 9

diga qo‘ygan shuhratparast hokimlar uchun bu xushxabar edi. ular aleksandrga nisbatan qo‘rquvni yo‘qotib juda xursand bo‘ladilar, aksincha ko‘pdan-ko‘p oddiy yunonlar va makedonlar esa qayg‘ulanadilar. afina shahrida motamga tayyorgarlik boshlangan paytda bir so‘zlovchi paydo bo‘lib, bunday deydi: «afinaliklar, aleksandr halok bo‘lmadi, bo‘lmasa uning jasadini butun dunyo birdaniga his qilar edi». aleksandrning ulug‘vorligi va shon-sharafligi e’tirof qilindi. makedoniyalik aleksandr davlatining qulashi va o‘rta osiyoda yangi davlatlarning tashkil topishi. aleksandr davlati mil.avv.323 yil makedoniya davlati misr davlati suriya (salavkiylar davlati) o‘rta osiyo harbiy o‘lkasi antiox, mil.avv.293-260 yy. satraplar sug‘diyona baqtriya marg‘iyona parfiya parfiya davlati yunon-baqtriya davlati mil.avv.250 yil i-iii asrlar kushon podsholigi parfiya surxon vohasi, janubiy tojikiston, afg‘oniston, shimoliy hindiston, sharqiy turkiston shu davrda uzoq hindistonda yunon-makedoniyalik askarlar harbiy yurishlarni davom ettirishga rozi bo‘lmaydilar. to‘xtovsiz janglar va shaharlarni qamal qilish, notanish xavfli yurtlar va jiddiy sinovlar, yangi va yangi tog‘lar bilan bepoyon ketma-ket cho‘llar hamda keng chuqur daryolar ularning joniga tegib, endi boshqa …

5 / 9

ilar. agar podsho bunga rozi bo‘lmasa, u barcha sodda jangchilarni qirib tashlab, gang daryosiga sharqiy otasi - misrlik xudo amon bilan birgalikda o‘zi yurish mumkin deb o‘ylaganlar makedonlar. osiyoda aleksandrning boshqaruv faoliyati asoslari aleksandr sharqiy yurishlar to‘xtatilishini e’lon qilib, yana bir yuksak g‘alabani qo‘lga kiritadi - jangchilar behad xursandchilikka sazovor bo‘ladilar. mil. avv. 325 yilda yunon- makedonlar kemalardan foydalanib, hind daryosi orqali okeanga yetib boradilar. shundan so‘ng nearx boshchiligida harbiylarning bir qismi kemalarda fors qo‘ltig‘iga qarab suzadilar. aleksandr va jangchilarning boshqa bir qismi gedrosiyo sahrolar ichkarisiga kirib, eronga yo‘l oladilar. mil. avv. 324 yilda ularning hammasi dengiz va sahro yo‘llarida juda qattiq azob tortib, erondagi suza shahrida uchrashadilar. podsho eteriya zabt etilgan hududlarda mahalliy hokimlar – artaboz – baqtriya, oksiart harbiy tayanch istehkomlar, yunon- makedon otliq va piyoda qo‘shinlari yunon-makedon sarkardalaridan podsho hamrohlari, do‘stlari makedonlar yarog‘-aslahalari bilan qurollangan mahalliy aholi qo‘shinlari gefestion, salavk, ptolomey, klit, krater, nearx harbiy yo‘lboshchilar kengashi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aleksandrning baqtriya va sug‘diyonaga yurishlari"

makedoniyalik aleksandrning baqtriya va sug‘diyonaga yurishlari (2) reja: 1. yunon-makedon bosqinchilariga qarshi kurashlar. spitaman. 2. yunon-makedon bosqini oqibatlari. 3. ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 4. tarixiy geografiya. mil. avv 328-yilda spitaman baqtriyada va quyi zarafshonda yunon-makedonlarga qarshi hujum uyushtiradi. ammo bu janglar qo‘zg‘olonchilar uchun muvaffaqiyatsiz yakunlanadi va spitaman saklar bilan cho‘lga qochishga majbur bo‘ladi. saklar aleksandrning ko‘chmanchilar yerlariga hujumga tayyorgarlik ko‘rayotganidan xabardor bo‘lib, spitamanni o‘ldiradilar. sug‘diyona xarobaga aylanib qoladi, juda ko‘p sug‘diylar tog‘larga qochib yashirinadilar. mil. avv. 327 yilda aleksandr hisor tizmasida joylashgan, sug‘d zodagoni oksiart egallab turgan «so‘g‘d qal’asi»ni qo‘lga kiritib, ...

This file contains 9 pages in PDF format (289.3 KB). To download "aleksandrning baqtriya va sug‘diyonaga yurishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: aleksandrning baqtriya va sug‘d… PDF 9 pages Free download Telegram