fermentlar biokimyosi

PDF 7 стр. 256,4 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 256,4 КБ

Тип файла PDF

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

11-mavzu: fermentlar biokimyosi. fermentlarning ta’sir etish mexanizmi. 1. fermentlar haqidagi ta’limotni shakllanishi. 2. fermentlarni ajratib olish. 3. fermentlarni tuzilishi. bir va ikki komponentli fermentlar. 4.fermentlarni aktiv (faol) markazi, ularning aktivatorlari va ingibitorlari. 5. fermentlarni xususiyatlari: termolobilligi, spesifikligi (o‘ziga xosligi) 6. muhit ph ning ferment aktivligiga ta’siri. 7. fermentlarning ta’sir mexanizmi. 1. fermentlar haqidagi ta’limotni shakllanishi. tirik organizm to‘qima va hujayralarida boradigan turli xil kimyoviy reaksiyalarni tezlashtirish, ya’ni katalizlash-maxsus moddalar tomonidan amalga oshiriladi. bunday moddalar qisqa muddatda hujayra tarkibidagi yog’, oqsil, uglevod va boshqa moddalarni osonlik bilan parchalash bilan bir qatorda oddiy moddalardan murakkab moddalar hosil bo‘lishi ham osonlik bilan sodir bo‘ladi. oqsil tabiatiga ega bo‘lgan bu moddalar biokatalizatorlar yoki fermentlar deb ataladi. biokimyo fanining ushbu sohasini o‘rganuvchi bo‘limni esa-enzimologiya deyiladi. hozirgi vaqtda 2000 dan ortiq ferment o‘rganilgan bo‘lib, bular ichida boshqaruvchi fermentlar alohida o‘rinni to‘tadi. bu fermentlarni bunday xususiyati tufayli barcha fermentlar sistemasi bir-biriga mos ravishda hujayra metobolizmida ishtirok etadi. …

2 / 7

dan ilmiy asosda o‘rganila boshladi. 1814 yilda k.s kirxgof unayotgan arpa donidan ajratib olingan shira kraxmalni shakarga parchalash xususiyatiga ega ekanligini birinchi bo‘lib aniqlagan. a.paymen, x.perso kraxmalni shakarga aylantiruvchi moddani spirt yordamida cho‘kmaga tushirib, uni kukun holda ajratib olgan. ular bu moddani diastaza deb atadilar. 1897 yil edvard buxner achitqi zamburug‘ini ekstraksiya qilish yo‘li bilan qandni spirtga parchalovchi fermentni ajratib olishga muvaffaq bo‘ldi. shunday qilib, achitqi zamburug‘lari ferment emas, balki tarkibida ferment tutganligi uchun shakarni spirtgacha achitish xususiyatiga ega ekanligi aniqlandi. djeyms samner tomonidan 1926 yilda birinchi bo‘lib, kristalik holda ureaza fermentini ajratib oldi. bu ferment oqsil tabiatiga ega ekanligi aniqlandi. 1930 yillarda djon nortrop va uning o‘quvchilari tomonidan toza kristalik holda pepsin va tripsin fermentlari ajratib olindi. ajratib olingan bu fermentlar oqsil tabiatiga ega ekanligi yana bir bor isbotlanib berildi. fermentlarni nomlashda ta’sir qilish substaritiga «-aza» suffiks qo‘shish bilan aytiladi. masalan, argininni parchalovchi ferment argenoza, fosfotaza ureaza va xokazo. …

3 / 7

iladi. keyingi yillarda hujayra strukturalarini parchalashda detergent deb ataladigan maxsus moddalar ishlatiladi. triton-x100, dodesisulfat, dezoksixalat. 3. fermentlarni tuzilishi. bir va ikki komponentli fermentlar. fermentlarni sof holda ajratib olish ularni kimyoviy tabiatini aniqlash imkonini beradi. fermentlar ham oqsillar kabi amfoter elektrolitlar bo‘lib, rn qiymatining o‘zgarishi natijasida ularning kolloid zarrachalari elektr zaryadiga ega bo‘ladi. fermentlarning oqsillarga xos ekanligini isbotlovchi dalillardan biri, proteoletik fermentlar ta’sirida ular aktivligini kamayishidir. fermentlar tuzilishiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi. bir komponentli fermentlar hamda ikki komponentli fermentlar. gidrolizlanganda, ya’ni parchalanganda faqat aminokislota qoldig‘i qolsa, bunday fermentlar bir komponentli fermentlar deyiladi. parchalanganda aminokislotalar qoldig‘idan tashqari birikmalar uchrasa, ular ikki komponentli fermentlar deyiladi. ikki komponentli fermentlarning oqsil qismi apoferment, oqsil bo‘lmagan qismi koferment deb ataladi. fermentlarning molekulyar massasi turlicha bo‘lib, bir necha mingdan milliongacha etadi. aksariyat fermentlarning molekulyar massasi nihoyatda katta bo‘lib, odatda ular kichik birliklarning bir-biriga qo‘shilishidan tashkil topgan. kichik birikmalar ko‘pincha protomerlar deb ataladi. masalan: ureaza fermentining molekulyar massasi …

4 / 7

uhitda ishtirok etayotgan bir qator kimyoviy moddalar ham ta’sir ko‘rsatadi. bu moddalar ferment- substrat kompleksi hosil bo‘lishini tezlashtiradi. buning natijasida fermentativ reaksiya- ning aktivligi ortadi. bunday moddalar aktivatorlar deb ataladi. aktivatorlik vazifasini ko‘pincha kationlar bajaradi. spesifik aktivatorlarga na+, k+, rb+, cs+, mg++, ca++, zn++ kabi metall kationlari kiradi. ba’zi fermentlar aktivligiga bitta kation ta’sir etsa, boshqalari aktivligiga ikkita va undan ortiq kation ta’sir ko‘rsatadi. masalan, lipaza fermentining aktivligi sa++ yordamida oshirilsa, adenazintrifosfotaza fermentining aktivligi to‘liq namoyon bo‘lishi uchun bir vaqtning o‘zida na+, k+, mg++, ca++ kationlari bo‘lishi kerak. fermentativ jarayonlarning aktivligini pasaytiruvchi moddalar ingibitorlar deyiladi. fermentativ reaksiyalarning aktivligini pasaytirish ikki xil - konkurent (raqobat) va nokonkuret (raqobatsiz) yo‘l bilan amalga oshadi. 5. fermentlarning xususiyatlari va termolobilligi, spesifikligi (o‘ziga xosligi). fermentlar oqsil tabiatli birikmalar hisoblanadi. shu sababli oqsillarga xos bo‘lgan barcha xususiyatlarga ega. shu bilan bir qatorda ularning o‘ziga xos bo‘lgan bir qator xususiyatlari ham bor. 1. fermentlarning termolobilligi. 2. muhitning …

5 / 7

raturada fermentlarni aktivligi pasayadi, yoki o‘z ta’sirini butunlay yo‘qotadi. lekin ularda hech qanday kimyoviy o‘zgarishi bo‘lmaydi. harorat oshishi bilan fermentlar aktivligi ham oshadi. masalan: qish fasllarida temperatura 00sdan past bo‘lganda ham o‘simliklarni hayot faoliyati butunlay to‘xtamaydi, ammo keskin ravishda pasayib ketadi. bahorda esa kuchayadi va shu bilan birga ulardagi ferment sistemalarining aktivligi ortadi. fermentlar anorganik katalizatorlardan farq qilib, spesifik ta’sir qilish xususiyatiga ega. ularning bunday spesifikligi tirik organizmlarga xos bo‘lgan muhim xususiyatlardan biri hisoblanadi. har bir fermentning o‘z substrati bo‘lib, faqat shu substratni parchalaydi, ya’ni ferment substratga kalit qulfga tushgandek mos kelishi kerak. hozirgi vaqtda fermentlar spesifikligining quyidagi asosiy turlari mavjud. absolyut speksifiklik. agar ferment faqat bitta substratni parchalasa, bunda, u absalyut spesifiklikka ega bo‘ladi. bunga ureaza fermentini misol qilib ko‘rsatish mumkin. bu ferment bitta moddaning - karbamidning so2-nn3 parchalanish reaksiyasini katalizlaydi. absolyut guruhlangan spesifik. bu tipdagi fermentlarning mohiyati shundan iboratki, ular bir-biriga o‘xshash tuzilgan birikmalarga ta’sir etadi. maslan: alkogoldegidrogenaza, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fermentlar biokimyosi"

11-mavzu: fermentlar biokimyosi. fermentlarning ta’sir etish mexanizmi. 1. fermentlar haqidagi ta’limotni shakllanishi. 2. fermentlarni ajratib olish. 3. fermentlarni tuzilishi. bir va ikki komponentli fermentlar. 4.fermentlarni aktiv (faol) markazi, ularning aktivatorlari va ingibitorlari. 5. fermentlarni xususiyatlari: termolobilligi, spesifikligi (o‘ziga xosligi) 6. muhit ph ning ferment aktivligiga ta’siri. 7. fermentlarning ta’sir mexanizmi. 1. fermentlar haqidagi ta’limotni shakllanishi. tirik organizm to‘qima va hujayralarida boradigan turli xil kimyoviy reaksiyalarni tezlashtirish, ya’ni katalizlash-maxsus moddalar tomonidan amalga oshiriladi. bunday moddalar qisqa muddatda hujayra tarkibidagi yog’, oqsil, uglevod va boshqa moddalarni osonlik bilan parchalash bilan bir qatorda oddi...

Этот файл содержит 7 стр. в формате PDF (256,4 КБ). Чтобы скачать "fermentlar biokimyosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fermentlar biokimyosi PDF 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram