ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxi

PDF 21 pages 1.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

10- mavzusi: ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxi. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va ularning turkumlanishi o‘zgaruvchan va doimiy xarajatlar o‘rtacha va chekli xarajatlar mahsulot tannarxini hisoblash usullari. reja 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va ularning turkumlanishi  ishlab chiqarish xarajatlari - deganda tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga yetkazib berishga qilinadigan barcha sarflar tushuniladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yonilg’i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizatsiyasi, ish haqi, foiz to’lovlari va boshqa xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishga qilingan barcha sarf- xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot tannarxini tashkil qiladi.  bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday korxonani asosiy maqsadi foyda olishdir. ammo ushbu maqsadni amalga oshirish, unga erishish, ishlab chiqarish xarajatlarini miqdori va korxona ishlab chiqaradigan mahsulotga bo`lgan talab bilan chegaralan- gandir.  ishlab chiqarish xarajatlari foydani asosiy chegaralovchisi va shu vaqtni ichida taklif hajmiga ta’sir etuvchi asosiy omil hisoblanadi. firma xarajatlarining turkumlanishi xarajatlar klassifikatsiyasi (mikroiqtisodiy) …

2 / 21

tlardan, ishlab chiqarish uskunalaridan foydalanish bilan bog`liq xarajatlar, ijara haqi, kapital ta′mirlash, ma′muriy xarajatlar kiradi. o`zgaruvchan xarajatlar(varaible cost =tvc) — bevosita ishlab chiqarish hajmi bilan bog’liq harajatlardir, ya’ni xom ashyo, materiallar, yoqilg`i, elektr energiya, ish haqi va shunga o`xshashlardan iboratdir.  *o`zgaruvchan xarajatlarning grafik ko’rinishi: umumiy xarajatlar (tc - total cost) - qisqa muddatli orliqda ma’lum miqdorda mahsulot ishlab chiqarish uchun sarflangan o‘zgarmas va o‘zgaruvchan xarajatlarning yig‘indisiga teng: tc=tfc+tvc bu yerda: tfc - o‘zgarmas xarajat, tvc - o‘zgaruvchan xarajat. umumiy xarajatlar egri chizig‘i o‘rtacha umumiy xarajatlarni umumiy xarajatni ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga bo‘lish yo‘li bilan aniqlash mumkin: atc=tc/q yoki o‘rtacha o‘zgarmas (afc) va o‘rtacha o‘zgaruvchan (avc) xarajatlarni qo‘shish yo‘li bilan aniqlanadi: atc=afc+avc=(fc+vc)/q o’rtacha o’zgarmas harajatlar(afc)-bir birlik mahsulotga to’g’ri keladigan o’zgarmas xarajat bo’lib,u quyidagicha hisoblanadi;  afc=fc/q q tfc, afc tfc afc oʼrtacha oʼzgaruvchan xarajatlar (avc - average variable cost) - bir birlik ishlab chiqarilgan mahsulotga toʼgʼri keladigan oʼzgaruvchan xarajat boʼlib, …

3 / 21

imcha bir birlikka (q) oshirgandagi o`zgaruvchan xarajatning o`sgan qismi  tvc ga teng. bu yerda chekli o‘zgarmas xarajat fc/q=0 bo‘lgani uchun, chekli xarajat chekli o‘zgaruvchan xarajat mvc ga teng. (mc=mvc). qisqa muddatli davr oralig‘ida alohida firmaning umumiy va o‘rtacha xarajatlari dinamikasi umumiy xarajat ko‘rsatkichlari o‘rtacha xarajat ko‘rsatkichlari ishlab chiqarilgan mahsulot birlikda(q) doimiy xarajatlar summasi (fc) o‘zgaruvchan xarajatlar summasi (vc) umumiy xarajat summasi (тc) o‘rtacha doimiy xarajatlar (аfc) o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatlar (аvc) o‘rtacha umumjy xarajatlar (атс) pirovard xarajatlar (мc) тc o`zg.; мc=q ni o`zg. 1 2=4-3 3=4-2 4=2+3 5=2:1 6=3:1 7=4:1 8=4ни ўзг: лўзг. 0 100 0 100 - - - - 1 100 90 190 100,00 90,00 190.00 100-190=90 2 100 170 270 50.00 85,00 135,0 190-270=80 3 100 240 340 33,33 80,00 113,33 70 4 100 300 400 25,00 75,00 100,00 60 5 100 370 470 20,00 74,00 94,00 70 6 100 450 550 16,67 75.00 91,00 80 7 …

4 / 21

`m;  a - asоsiy vоsitalar amortizatsiyasi, so`m;  bix - bоshqa ishlab chiqarish xarajatlari, so`m;  m - mahsulоt miqdоri, sеntnеr, dоna, kg, tоnna va hakоzо. firmaning ishlab chiqarish, operatsion, moliyaviy va boshqa faoliyati natijasida yuzaga kеladigan хarajatlar o`zbеkiston rеspublikasi vazirlar mahkamasining 1999-yil 5-fеvraldagi 54-sonli qarori bilan tasdiqlangan ―mahsulotlar (ishlar, хizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish хarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to`g`risidagi nizom‖ga muvofiq quyidagicha turkumlanadi: 1. mahsulot ishlab chiqarish tannarхini hosil qiluvchi хarajatlar ularning iqtisodiy mazmuniga ko`ra quyidagi elеmеntlar bo`yicha ajratiladi: - ishlab chiqarishning moddiy хarajatlari; - ishlab chiqarish хususiyatiga ega bo`lgan mеhnatga haq to`lash хarajatlari; - ishlab chiqarishga tеgishli bo`lgan ijtimoiy sug`urtaga ajratmalar; - asosiy fondlar amortizatsiyasi; - ishlab chiqarish ahamiyatiga ega bo`lgan boshqa хarajatlar. 2. ishlab chiqarish tannarхiga kiritilmaydigan, biroq asosiy faoliyatdan olingan foydani aniqlashda hisobga olinadigan davr хarajatlari elеmеntlari: - boshqaruv хarajatlari; - mahsulotni sotish хarajatlari; - boshqa operatsion хarajatlar. 3. firmaning umumхo`jalik faoliyatidan …

5 / 21

ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxi - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxi"

10- mavzusi: ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxi. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va ularning turkumlanishi o‘zgaruvchan va doimiy xarajatlar o‘rtacha va chekli xarajatlar mahsulot tannarxini hisoblash usullari. reja 1. ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va ularning turkumlanishi  ishlab chiqarish xarajatlari - deganda tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish va iste’molchilarga yetkazib berishga qilinadigan barcha sarflar tushuniladi. ishlab chiqarish sarf-xarajatlari tarkibiga xom ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yonilg’i va energiya uchun qilingan xarajatlar, asosiy kapital amortizatsiyasi, ish haqi, foiz to’lovlari va boshqa xarajatlar kiradi. ishlab chiqarishga qilingan barcha sarf- xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot tannarxini tashkil qiladi.  ...

This file contains 21 pages in PDF format (1.3 MB). To download "ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish xarajatlari va… PDF 21 pages Free download Telegram