fizika va matematika oʻqitish uchun termo dinamika

PDF 26 pages 4.5 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PDF

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

тermodinamika i- bosh qonuni. fizika matematika fani oʻqituvchisi muxtorov akbarjon asqarjon o’g’li mavzu: тermodinamika asoslari reja. 1. qaytar va qaytmas jarayonlar. 2. issiqlik miqdori va sig`imi. 3. тermodinamikani 1- bosh qonuni va uni izojarayonlarga qo`llanilishi. 4. adiabatik jarayon. 5. aylanma jarayonlar. 6. тermodinamikaning ikkinchi bosh qonuni. 7. karno sikli va uning ideal gaz uchun foydali ish koeffitsiyenti. 8. тermodinamikaning uchinchi qonuni. тayanch so`z va iboralar: •issiqlik sig`im, harorat, energiya, o`zgarmas bosim, ichki energiya issiqlik miqdori, izotermik, izobarik, izoxorik, adiabatik, puasson formulasi,karno sikli. 1. qaytar va qaytmas jarayonlar • biror jarayon avval bir yo`nalishda so`ngra unga teskari bo`lgan yo`nalishda sodir bo`lib, bunda tizim o`zining boshlang`ich holatiga qaytib kelganda tashqi muhitda hech qanday o`zgarish yuzaga kelmasa bunday jarayon qaytar jarayon deb,aks holda esa qaytmas jarayon deb ataladi. • ideal sharoitda, ya’ni ishqalanishsiz va noelastik urilishsiz sodir bo`ladigan hamma sof mexanik jarayonlar qaytuvchan bo`ladi. • real sharoitda kuzatiladigan issiqlik harakati bilan bog`liq bo`lgan …

2 / 26

lik sig`imi (c) deyiladi. •molyar issiqlik sig`imi – j/molk da o`lchanadi. o`zgarmas hajmdagi (v= const, izoxorik jarayon) issiqlik sig`imi- cv • bunday jarayonda gazga berilgan issiqlik miqdori molekulalarning ichki energiyasini o`zgarishiga sarflanadi, ya’ni gazning ichki energiyasi oshadi cv=u • agar 1 mol gazning т haroratdagi ichki energiyasi • va т+1 haroratdagi ichki energiya • u holda ichki energiyani o`zgarishi • cv=u bo`lgani uchun o`zgarmas xajmdagi gazlarning molyar issiqlik sig`imi rt i u 2 0   1 2 10  tr i u r i uuu 2 001  r i ucv 2  o`zgarmas bosimdagi issiqlik sig`im cp (izobarik jarayon p= const). • agar gaz o`zgarmas bosimda qizdirilsa uni xajmi kengayadi va gaz ichki energiyasi o`zgaradi: cp = u+a • u= cv va a= r ekanligidan, cp= cv+ r bu ifoda mayer formulasi deyiladi. • cv =i/2  r bo`lgani uchun • o`zgarmas bosimdagi issilik sitsimining o`zgarmas xajmdagi issiqlik …

3 / 26

drta   p vv1 v2 p1 p2 • izobarik jarayon. p=const • bu jarayonda tizimga berilgan issiqlik miqdori ichki energiyani o`zgarishiga va tashqi kuchlarni yengishda bajarilgan ishga sarflanadi:q=u+a • тizim xajmi v1 dan v2 ga o`zgarganda bajariladigan ish   2 1 v v 12 )( vvpdvpa v p v1 v2 • izoxorik jarayon. v=const, dv=0 • dq=cvdt+pdv dan dv=0 bo`lgani uchun dq= cvdt ya’ni a=0 • demak bu jarayonda tizimga berilgan issiqlik miqdori faqat ichki energiyani o`zgarishiga sarflanadi. q=u p v1 v 4.adiabatik jarayon. • тizim holatining o`zgarishi moboynida atrofdagi jismlar bilan tizim orasida issiqlik almashish yuz bermasa, bu holdagi o`zgarishga adiabatik jarayon deyiladi. • jarayonning adiabatik xarakterining matematik ifodasi dq=0, u holda termodinamikaning birinchi qonunini ifodasi • cvdt+ pdv=0 • bundan shunday xulosa chiqadiki adiabatik kengayish (dv 0) natijasida gaz soviydi (dt0) va adiabatik siqilish (dv  0) natijasida gaz isiydi (dt 0). • adiabatik jarayon uchun …

4 / 26

inamikaning ii-qonuni bo`lib, buni birinchi bo`lib fransuz fizigi saddi karno 1824 yilda isbotlab berdi. termodinamika 2-qonuni tabiatda sodir bo`ladigan jarayonlarning amalga oshishi mumkin bo`lgan yo`nalishini aniqlaydi. kelvin: tizimga tegishli bo`lgan eng sovuq jismning issiqligini ishga aylantira oladigan mashina yaratib bo`lmaydi. termodinamika 2-qonuni quyidagicha tariflanadi m.plank: birdan-bir natijasi issiqlik miqdorini ishga aylantirishdan iborat bo`lgan davriy jarayon amalga oshmaydi. klauzius: issiqlik miqdori o`z-o`zidan kamroq isigan jismdan ko`proq isigan jismga o`ta olmaydi. 7.karno sikli va uning ideal gaz uchun foydali ish koeffitsiyenti. • s. karno (1796-1832) f.i.k. eng yuqori bo`lgan ideal issiqlik mashinasining sxemasini taklif etdi. karno yaratgan mashina 2 ta izotermik va 2 ta adiabatik jarayonlardan iborat sikllik mashinadir. p t1 q ii iiit2 iv i v karno sikli bo`yicha ishlaydigan mashina ideal mashina deyiladi. bunday mashinaning f.i.k. isitgich bilan sovitgichlarning haroratiga bog`liq. mashina f.i.k. ni oshirish isitgich haroratini oshirib, sovitgich haroratini pasaytirish kerak. 1 21 т тт   %100 1 …

5 / 26

аdi? • sistemа entropiyasi degаndа nimаni tushunаsiz vа u qаndаy hisoblаnаdi? • termodinаmikаning 2-qonunigа qаndаy tа’rif berilаdi? • termodinаmikаning 3-qonunidа nimа deyilаdi?

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika va matematika oʻqitish uchun termo dinamika"

тermodinamika i- bosh qonuni. fizika matematika fani oʻqituvchisi muxtorov akbarjon asqarjon o’g’li mavzu: тermodinamika asoslari reja. 1. qaytar va qaytmas jarayonlar. 2. issiqlik miqdori va sig`imi. 3. тermodinamikani 1- bosh qonuni va uni izojarayonlarga qo`llanilishi. 4. adiabatik jarayon. 5. aylanma jarayonlar. 6. тermodinamikaning ikkinchi bosh qonuni. 7. karno sikli va uning ideal gaz uchun foydali ish koeffitsiyenti. 8. тermodinamikaning uchinchi qonuni. тayanch so`z va iboralar: •issiqlik sig`im, harorat, energiya, o`zgarmas bosim, ichki energiya issiqlik miqdori, izotermik, izobarik, izoxorik, adiabatik, puasson formulasi,karno sikli. 1. qaytar va qaytmas jarayonlar • biror jarayon avval bir yo`nalishda so`ngra unga teskari bo`lgan yo`nalishda sodir bo`lib, bunda tizim o`zining b...

This file contains 26 pages in PDF format (4.5 MB). To download "fizika va matematika oʻqitish uchun termo dinamika", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika va matematika oʻqitish u… PDF 26 pages Free download Telegram