рақобат ва монополия

PDF 28 pages 1.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PDF

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

4-маруза. товар - пул муносабатлари мавзу: рақобат ва монополия 1. . рақобатнинг иқтисодий мазмуни ва ривожланиш босқичлари 2. рақобат шакллари ва усуллари 3. монополия, унинг вужудга келиши ва турлари 4.монополиянинг афзалликлари ва камчиликлари режа: рақобат — бу юқори фойда ва омилли даромад олиш ҳамда нафлиликни энг юқори даражага етказиш мақсадида бозор субъектлари иқтисодий манфаатларининг тўқнашишидир. ишлаб чиқарувчилар ўртасидаги рақобат: товарларни қулай шароитда ишлаб чиқариш, юқори нархларда сотиш ва бозордаги мавқеини мустаҳкамлаш орқали энг кўп фойда олишга қаратилади. ресурс эгалари ўртасидаги рақобат: ўзларининг иқтисодий ресурсларини (капитал, ер, ишчи кучи) юқори нархларда сотиш орқали кўпроқ омилли даромадга эга бўлишга қаратилади. истеъмолчилар ўртасидаги рақобат: даромадларнинг мавжуд даражасида кўпроқ миқдордаги товарларни сотиб олишга, яъни сарфлаган пули эвазига кўпроқ нафлиликга эга бўлишга қаратилади. рақобатчилик мухити-бу рақобат узлуксиз ва чекланмаган холда бориши учун керакли шарт шароитнинг мавжудлигидир бундай мухит эркин рақобатли бозорга хосдир. рақобат усуллари – рақобат курашида қўлланиладиган восита ва дастаклардан иборат бўлиб, бунда рақобат …

2 / 28

олиб бориладиган рақобат. 5.амалга ошириш йўлига кўра: • ҳалол рақобат; • ғирром рақобат. тармоқ ичидаги рақобат – маҳсулот ишлаб чиқариш ва сотишда қулай шароитга эга бўлиш учун бир тармоқ корхоналар ўртасида боради. тармоқ ичидаги рақобат натижасида турли ишлаб чиқарувчилар товарларнинг индивидуал (алоҳида) нархи, бозор нархига айланади. тармоқлар ўртасидаги рақобат – турли тармоқ корхоналари ўртасида юқори фойдага эга бўлиш учун боради. бу рақобат натижасида корхоналарда ҳосил бўлган турли фойда нормалари ўртача фойдага айланади ғирром рақобат -рақобатлашувнинг ноанъанавий, жамият томонидан эътироф этилмаган, ижтимоий аҳлоқ қоидалари доирасидан четга чиқувчи, ноиқтисодий (яъни, жисмоний куч ишлатиш, мажбурлаш, рақибларнинг обрўсига путур етказиш ва ҳ.к.) усулларидан фойдаланишдир. ҳалол рақобат – рақобат курашида жамият томонидан тан олинган иқтисодий усулларни қўллаш, ўзининг мақсад ва манфаатларига эришишда умумжамият манфаатларига зид келувчи ҳолатларни қўлламаслик каби қоидаларга асосланади. миллий хўжалик доирасидаги рақобат – натижасида ўртача нархлар ва бозор субъектларининг ялпи миллий (ички) маҳсулотдаги улуши аниқланади. жаҳон хўжалигидаги рақобат – турли давлатлар миллий …

3 / 28

м паст бўлган нархларда чиқаради. 3.нархлардан чегирма қилиш-бунда товар нархларидан муайян фоизда чегирма қилинади. 4.имтиёзли нархларни қуллаш-бунда харид ҳажмини купайтириб борган истеъмолчиларга рағбатлантирувчи имтиёзли (пасайиб борувчи) нархлардан фойдаланилади. 1. товар сифатини табақалаштириш - бир хилдаги эҳтиёжни қон- дирадиган ва бир турга мансуб бўлган товарлар турлича истеъмол хоссаларига эга бўлади. 2.товарларни кредитга сотиш - товарлар нисбатан ортиқча бўлган шароитда ишлаб чиқарувчи ўз товарларини нархини кечиктириб тўлаш шарти билан сотиб, рақибларидан устун келиши мумкин . 3.сотиш вақтида ва кафолатланган муддатда текин сервис хизмати кўрсатиш. 4.маркетинг - унинг воситасида маҳсулот ишлаб чиқариш ва сотиш жараёнини талабга мослаштиришга ҳаракат қилинади. 5.реклама, товар белгилари, фирма муҳирлари ҳамда қадоқлаш усуллари товарлар жозибадорлигини ошириш ва сотиш ҳажмининг кўпайишини рағбатлантиришнинг муҳим йўллари ҳисобланади. нархсиз рақобатлашиш: 3. монополия ва унинг турлари монополия – иқтисодий фаолиятининг бирор соҳасида (ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатиш, тижорат ва ҳ.к.) корхона ёки давлатнинг танҳо ҳукмронлигини ифодалайди.  монополияларнинг вужудга келиш сабаблари:  капиталнинг тўплануви ва …

4 / 28

сотиш бозорлари ва баҳолари тўғрисида келишиб олади. синдикат- бир турдаги махсулот ишлаб чиқарувчи корхоналар бирлашмаси бўлиб, унинг аъзолари ишлаб чиқариш соҳасида мустақиллигини сақлаб қолади, маҳсулот эса синдикат мулки сифатида сотилади. трест — ишлаб чиқариш воситалари ва маҳсулотга биргалиқда эгалик қилувчи корхоналар гуруҳи бўлиб, фойда қўшилган капитал ҳажмига қараб тақсимланди. консерн – формал мустаққил корхоналар иттифоқи бўлиб, унинг доирасида бош фирма барча қатнашчилар устидан молиявий назоратни ташкил қилади. 4.монополияларнинг афзалликлари ва ижтимоий – иқтисодий оқибатлари  монополиянинг ижобий томонлари сифатида қуйидагиларни қайд қилиш мумкин:  маҳсулоти одатда, юқори сифат билан ажралиб туради;  ишлаб чиқариш харажатларини камайтириш ва ресурсларни тежаш имконини беради;  ишлаб чиқаришни фан-техника тараққиёти ютуқлари асосида ривожлантириш учун катта молиявий маблағларга ва иқтисодий имкониятларга эга бўлади. монополиянинг салбий томони сифатида қуйидаги жихатларни кўрсатиш мумкин:  1) ресурсларнинг оқилона тақсимланмаслиги- монополияларнинг юқори фойда кетидан қувиб, сунъий равишда ишлаб чиқаришни чеклаши нархларнинг кўтариши, пировард натижада ресурслардан фойдаланиш ва уларни тақсимлаш …

5 / 28

а пасайтирилган миқдорда ҳақ тўлаш, паст сифатли товарларни ишлаб чиқариш, ўта даражада ошириб юборилган сотиш нархлари (ёки пасайтирилган харид нархлари), ўз маҳсулотини истеъмол қилишга билвосита усул орқали мажбурлаш каби камситувчи шартларини кўндаланг қўйишлари мумкин. антимонопол қонунчилик антимонопол қонунчиликни нг келиб чиқиши. антимонопол сиёсат. монопол фаолиятни тартибга солиш чора- тадбирлари. иқтисодиётда монополлашув принциплари кучайиб бориши билан рақобат чекланади, шу сабабли рақобатчилик муҳитини вужудга келтиришда давлат ҳам қатнашади. бу эса, давлатнинг монополияларга қарши сиёсатида ўз аксини топади давлатнинг антимонопол сиёсати- монополиялар фаолиятини чеклаш, тартибга солиш ва рақобатчилик муҳитини вужудга келтиришга қаратилади. монополист – монопол фойдага эга бўлиш учун имконият яратадиган товар ҳажми ва нархи устидан назоратни амалга оширувчи фирма. монополистик фойда – бозор ва ишлаб чиқариш устидан нарх назоратини ўрнатиш ҳисобига олинадиган ўта юқори фойда.  антимонопол қонунчилик – бозор иқтисодиётига асосланган мамлакатларда рақобат муҳитини бир маромда ушлаб туришга, монополизм ҳамда носоғлом рақобатга қарши курашишга йўналтирилган ҳуқуқий актлар мажмуаси.  антимонопол назорат …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "рақобат ва монополия"

4-маруза. товар - пул муносабатлари мавзу: рақобат ва монополия 1. . рақобатнинг иқтисодий мазмуни ва ривожланиш босқичлари 2. рақобат шакллари ва усуллари 3. монополия, унинг вужудга келиши ва турлари 4.монополиянинг афзалликлари ва камчиликлари режа: рақобат — бу юқори фойда ва омилли даромад олиш ҳамда нафлиликни энг юқори даражага етказиш мақсадида бозор субъектлари иқтисодий манфаатларининг тўқнашишидир. ишлаб чиқарувчилар ўртасидаги рақобат: товарларни қулай шароитда ишлаб чиқариш, юқори нархларда сотиш ва бозордаги мавқеини мустаҳкамлаш орқали энг кўп фойда олишга қаратилади. ресурс эгалари ўртасидаги рақобат: ўзларининг иқтисодий ресурсларини (капитал, ер, ишчи кучи) юқори нархларда сотиш орқали кўпроқ омилли даромадга эга бўлишга қаратилади. истеъмолчилар ўртасидаги рақобат: даром...

This file contains 28 pages in PDF format (1.8 MB). To download "рақобат ва монополия", click the Telegram button on the left.

Tags: рақобат ва монополия PDF 28 pages Free download Telegram