estetika nazariyasi

PDF 34 pages 700.2 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 700.2 KB

File type PDF

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

137 8-mavzu. estetika nazariyasi reja 1. estetika tushunchasining mohiyati. falsafa tarixida estetik qarashlar evolyutsiyasi 2. go‘zallik kategoriyasi. falsafiy – estetik fikr tarixida go‘zallik masalasining talqini. go‘zallik va xunuklik, ularning namoyon bo‘lish shakllari. 3. ulug‘vorlik kategoriyasi. 4. fojiaviylik va hajviylik (kulgililik) kategoriyalari. tayanch tushunchalar: nafosat, go‘zallik, ulug‘vorlik, kulgulilik, fojeaviylik, satira, komiklik, hazil, xunuklik, go‘zal olam, uyg‘unligik, estetik qarashlar. estetika tushunchasining mohiyati. falsafa tarixida estetik qarashlar evolyutsiyasi estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biridir. estetika yunoncha “aisthetikos” so‘zidan olingan bo‘lib, – “sezish”, “his qilish”, “his etadigan” degan ma’noni anglatadi. estetika fanining obyekti, predmeti va ahamiyati, vazifalari xususida estetik fikr tarixining barcha davrida turli xil qarashlar, ularning tarafdorlari orasida bahslar davom etib kelgan. fales anaksimandr estetikani dunyo manzarasini yaratishga xizmat qiluvchi falsafiy fan, deb hisoblaganlar. anaksimen geraklit qadimgi yunon naturfaylasuflari 138 qadimgi yunon mumtoz falsafiy fikri asoschilari sokrat (mil. avv. 469-399), platon (mil avv. 427-347), aristotel (mil. avv. 384-322)lar ham estetika amaliy falsafa …

2 / 34

rida estetikani xudoning mavjudligini asoslash vositasi sifatida xizmat qiluvchi bilim sohasi, deb hisoblagan. turli davrlardagi estetikaning obyekti, predmeti va vazifalari, ahamiyatini aniqlash masalasiga nemis faylasufari a. baumgarten, i. kant, g.f. gegellar ilmiyroq yondashadilar. “estetika” (yunon. aisthetikos – hissiy idrok qilinadigan) tushunchasini birinchi bo‘lib aleksandr baumgarten (1714 – 1762) falsafiy yo‘nalishdagi ilm sohasini ifodalovchi atama sifatida qo‘llaydi. baumgartenning xizmati shundaki, u barcha davrlarda qizg‘in bahs mavzui bo‘lib kelgan, oddiy his – tuyg‘udan yuqori turadigan sof mantiqiy (ratsional) yo‘l bilan izohlab bo‘lmaydigan hodisaning mavjudligidan kelib chiqqan holda, uni ( ushbu hodisani) mazkur tushuncha bilan ifodalaydi. ana shu hodisa “estetika” deb nomlanadigan, falsafadan ajralgan fanning tadqiqot obyekti bo‘lmog‘i kerak, deb hisoblaydi. 139 u bu haqida shunday deb yozadi: “bizning fanni faylasufning nazar – e’tiboriga loyiq emaslikda, u kishi hissiyotlarini xayolida ko‘rinadigan, kechadigan narsa, xotira, ehtiroslarini tasvirlash falsafiy bilim darajasining ahamiyatini pasaytirishda ayblashlari mumkin. bunga mening javobim shunday: “faylasuf ham inson. u shu qadar …

3 / 34

f a.baumgartenning talqinidagi ta’rifdan unchalik katta farq qilmaydi. ya’ni, bunda faqat san’at emas, balki nafosat olami qonuniyatlari (aslida san’atning o‘ziyam nafosat olamiga kiradi) ham hissiy bilish orqali o‘rganishligi ta’kidlanadi, xolos. lekin nafosat olami, san’at sohasida qonunlar aniq ko‘rsatib o‘tilmagani holda, ularning mohiyati, amal qilish 9 istiboh quyidagi kitob bo’yicha. gilbert k., kun g. история эстетики. – m.,1960. – c307. 10 e. umarov. estetika. o’zbekiston, 1995,10-bet. 140 tamoyillarini faqat his – tuyg‘u, sezish – idrok qilish vositalari orqaligina o‘rganish mumkin emasligi inobatga olinmaydi. zotan, har qanday obyektning mohiyati – uning tarkibidagi zaruriy, muhim bog‘lanishlarni aqliy bilish shakllari ishtirokisiz bilib olish mumkin emas11. o‘zbekiston respublikasining birinchi prezidenti i. a. karimovning “yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida mamlakatimizning bugungi kuni, kelajagiga daxldor dolzarb muammo, vazifalar butun insoniyat, jahon sivilizatsiyasi taqdiri bilan bog‘liq bo‘lgan globallashuv jarayoni doirasida talqin qilinadi. kitobda ma’naviyat milliy taraqqiyotimizning omili bo‘lishligi barobarida, insoniyat tamaddunini hozirgi globallashuv jarayonining salbiy oqibatlari xavfidan …

4 / 34

etik faoliyatini ezgulik tamoyillari bilan baholaydigan asosiy mezon sifatida olib borishni taqozo etmoqda. shunday ekan kundalik hayotimizda nafosat tarbiyasini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish borasida katta ahamiyatga ega. erkin demokratik jamiyatimizning har bir a’zosi go‘zallikni chuqur his etadigan, uni asraydigan nafis did egalari bo‘lishlari lozim. 11 abdulla sher, b.husanov, e. umarov. estetika. uslubiy qo’llanma. – t ., 2008. 5-bet. 12 karimov i.a yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – t.; ma’naviyat, 2008 – 20- bet. 141 go‘zallik kategoriyasi. falsafiy – estetik fikr tarixida go‘zallik masalasining talqini. go‘zallik estetika fanidagi asosiy masalalardan biridir. chunki undagi deyarli barcha boshqa muammolar ana shu mezoniy tushuncha mazmuni orqali tahlil qilinadi va anglashiladi. kishilik estetik fikr taraqqiyotiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, mazkur masala asosiy bahs mavzularidan biri bo‘lib kelgan va uning qanday hal etilishiga qarab turli falsafiy – diniy qarashlar, ta’limotlar yuzaga kelganligini ko‘ramiz. masalan, quyoshga sig‘ingan qadimgi ajdodlarimiz ayni paytda unga go‘zallik ma’budasi – timsoli sifatida qaraganlar va …

5 / 34

uazzam”, “yorug‘ –ko‘zni qamashtiradigan”dir. inson shu paytda go‘zalki, qachonki uning ezgu so‘zi ezgu amaliga mos kelsa. “avesto”da axura mazdaning o‘zi haqiqat, ezgulik, go‘zallikning timsoli sifatida tasvirlanadi. zardushtiylik estetikasi, xususan, undagi go‘zallik masalasini hozirgi zamon estetika kategoriyalari bo‘yicha talqin qilish mumkin emas. chunki zardushtlarning estetik munosabati ularning dunyoni hayotiy zaruriyat, foydalilikni ko‘zlab idrok etishlariga asoslangan edi14. zardushtiylik ta’limoti mohiyatan tabiat va inson go‘zalligining falsafasidir. qadimgi yunon natur faylasuflarining inson (mikro 13 karimov i.a. ezgu fikr, ezgu so’z va ezgu amalni ulug’lagan kitob. “avesto” kitobining 2700 yilligiga bag’ishlab barpo etilgan yodgorlik majmuining ochilishi marosimidagi nutqi. // “o’zbekiston adabiyoti va san’ati” gazetasi. 2001-yil, 9-sentabr. 14 qarang : maxmudova g. t. философская сущность “авесты”. – т.: издательство «саньат», 2010. – с. 172. 142 olam) va tabiat (makro olam) uyg‘unligi haqidagi qarashlari ana shu falsafiy g‘oya ta’sirida yuzaga keladi, deb aytish mumkin ular ana shu uyg‘unlikni go‘zallik deb hisoblaydilar. naturfalsafaning ilk namoyondalari – pifagorchilar (qadimgi …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "estetika nazariyasi"

137 8-mavzu. estetika nazariyasi reja 1. estetika tushunchasining mohiyati. falsafa tarixida estetik qarashlar evolyutsiyasi 2. go‘zallik kategoriyasi. falsafiy – estetik fikr tarixida go‘zallik masalasining talqini. go‘zallik va xunuklik, ularning namoyon bo‘lish shakllari. 3. ulug‘vorlik kategoriyasi. 4. fojiaviylik va hajviylik (kulgililik) kategoriyalari. tayanch tushunchalar: nafosat, go‘zallik, ulug‘vorlik, kulgulilik, fojeaviylik, satira, komiklik, hazil, xunuklik, go‘zal olam, uyg‘unligik, estetik qarashlar. estetika tushunchasining mohiyati. falsafa tarixida estetik qarashlar evolyutsiyasi estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biridir. estetika yunoncha “aisthetikos” so‘zidan olingan bo‘lib, – “sezish”, “his qilish”, “his etadigan” degan ma’noni anglatadi. estetika...

This file contains 34 pages in PDF format (700.2 KB). To download "estetika nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: estetika nazariyasi PDF 34 pages Free download Telegram