gerontopsixologiya

PDF 10 pages 460.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 460.4 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

8-mavzu: gerontopsixologiya reja: 1. gerontopsixologiya xaqida tushuncha 2. biologik keksayish 3. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi 4. uzoq umr kо‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari gerontopsixologiya psixologiya fanining tarkibiy qismi ekanini ilmiy jihatdan s.xoll asoslagan bо‘lsa-da, lekin bu yо‘nalishning о‘ziga xos xususiyatlari tо‘g‘risida mark tulliy sitseron ("katta katon yoki keksayish haqida" asarida), i.i.mechnikov ("optimizm etyudlari" kitobida), о‘rta osiyo allomalari donolik, donishmandlik haqidagi durdonalarida falsafiy fikr va muyaohazalarni bildirganlar. amerikalik psixolog s.xoll (1846— 1924) "keksayish" monografiyasida amaliy va metodologak ahamiyatga molik qator g‘oyalarni ilgari surgan. о‘sha asar keng ilm ahli ichiga tez yoyilishiga qaramay, uning izdoshlari birdaniga kо‘paymadi. yigirmanchi asrning 30-yillaridan boshlab keksalik davriga oid tibbiy- bioloshktadqiqotlarning kо‘payishi, shuningdek, inson kamolotiga shaxs sifatida yondashishning paydo bо‘lishi psixoge- rontologiyaningrivojlanishiga birmuncha ta’sir kо‘rsatdi. ana shu tariqa keksayishga tibbiy, ijtimoiy jihatdan yondashish bilan bir qatorda psixologik jabha jihatidan yondashish ham vujudga keldi va psixogerontologiyaning tadqiqot sohasi kengayib bordi, shu soha bо‘yicha ingliz tilida maxsus jurnallar chiqa boshladi. ilmiy …

2 / 10

makdir. geriatriya sо‘zi keksaygan inson shaxsini davolashni bildiradi. involyusiya tushunchasi evolyusiyaning teskarisi bо‘lib, о‘sishdan orqaga qaytishni ifodalaydi. gerogigiyena — keksaygan odamning salomatligini saqlash va mustahkamlash sohasidir. gerogigiyena keksa odamlarda asab, ruhiy kasalliklarning oldini olish uchun xizmat qiladi. geteroxronlik bir xil yoshdagi odamlarda ruhiy jarayonlarning turlicha (har xil vaqg va muddatda) namoyon bо‘lishidir. psixogerontologiya fanida gerontogenezning evolyusion omillari qatoriga i.v.davidovskiy nasliy, ekologik, biologik, ijtimoiy alomatlarni kiritadi. d.bromley insonning kidirish sikli uchta bosqichdan iborat bо‘lishini ta’kidlaydi: 1) "ishdan, xizmatdan uzoqlashish" (iste’fo) — 66-70 yosh; 2) keksalik (70 va undan katta yosh), 3) munkillagan keksalik (hasta keksalik va о‘lim) — maksimum 110 yosh. shu bilan birga (keksayishning qonuniyatlari ham kashf qilingan, ular qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) geteroxronlik (har xil vaqglilik) qonuni; 2) о‘ziga xoslik qonuni; 3) xilma-xillik qonuni. i.v.davidovskiy "keksayish nima?" nomli asarida ta’kid- laganidek, inson 50—60 yoshga tо‘lganda yoki undan oshgan chog‘ida yetuklikning kechikkan davriga kirib keladi. shu yoshdagi odamlarningо‘limini xviii …

3 / 10

inson keksayishi bilan retseptor appa- ratining optik funksiyasi zaiflashadi, kо‘ruv sezgasi va idrokini xiralashtiradi, dedi. kо‘zningranshi sezishi yoshi ulgayishi bilan о‘zgarib boradi, hatgo, rangni ajratish qobiliyati sezilarli darajada pasayadi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, rang ajratish, spektr nurlarining yoyilishi ibn sino tomonidan tushuntirib berilgan, fan olamida esa bu kashfiyot gel’mgolsga qiyos beriladi. kо‘rishning pasayishi geteroxron xususiyat kasb etib, spektrning qisqa va tо‘kis qismida (kо‘k va qizil rangda) aniqroq aks etadi. psixogerontologik nuqgai nazardan sezish vaqgini tad qilgan e.n.sokolov, e.i.boyko, a.r.luriya sezish vaqti yosh davrining informatsion stimul funksiyasidan boshqa narsa emas, deya xulosa chiqaradilar. ular sezish vaqgining egri chiziqli kо‘rsatkichlarini sxema tarzida ishlab chiqib, keksalik davriga xos ikkita xususiyatni chuqur tahlil qildilar. xuddi shunga о‘xshash ma’lumotlar d.birron, d.botvinnik tajribalarida ham olingan. psixogerontologiyada keksa erkak va ayollarning psixologak xususiyatlarini о‘rganishda kо‘proq test (sinov) dan foydalaniladi. testlar о‘z maqsadi, mohiyati hamda tizimiga binoan bir nechta kо‘rinishga ega: 1) maqsadga yо‘naltirilgan, bilim hajmini aniqlovchi standart …

4 / 10

‘yiladi, lekin ularni aynan о‘sha sinaluvchilarda muayyan vaqg о‘tgandan keyin takror о‘tkazilsa, kamchiliklar barham topishi mumkin. keksalar psixologiyasini tadqiq qilishga oid tajribalarda psixogerontologiyaning ayrim usullaridan keng foydalanilmokda. biologik keksayish nafaqa yoshiga tо‘lgan kishilarning ishni davom etgirish istash va ulardan foydalanish ehtiyoji tibbiyot va ruhiyat ilmi oldiga bir qancha talablar qо‘yadi. bu talablar m.d.aleksandrova va uning shogardlari ta’kiddaganidek, 60 yoshdan oshgan odamlarning somatik sihatliligi ularning ishlab chiqarishda qatnashishiga qanchalik imkon berishini, insonning ruhiy salomatligi ishlashda qay darajada yordamlashishini, sog‘lom keksa odamning psixo- fiziologik funksiyalari, psixik jarayonlari, shaxsiy xususiyat- lari va kasb-korlik uchun zarur talablarga mos kelish- kelmas- ligini aniqlashdan iboratdir. shularning sо‘nggi qismini tadqiq qilish bevosita psixologlarning zimmasida bо‘lib, yosh ulg‘ayib borishiga qarab fiziologik funksiyalarning о‘zgarishi psixometriya ma’lumotlariga tayanib muayyan usulda о‘rganilishi lozim. bu usulda bir qancha elat, jamoa hududning xuddi shu yoshdagi aholisi bilan solishtiriladi. tadqiqotning bu usuli ayrim ruhiy jarayonlarning yosh dinamikasini aniqlashga xizmat qiladi. asab sistemasining qarishi v.d.mixaylova-lukasheva, …

5 / 10

ning natijalariga binoan: 1) nerv hujayra- larining umumiy miqsori kamayadi, bu о‘zgarish qobig‘ining iii-v zonalarida aniq bilinadi; 2) purkine hujayralarining mikdori keskin kamayadi, hujayralarning yо‘qolishi etuk kyshilart nisbatan 25 foiz kо‘p bо‘ladi; 3) nerv hujayralari ajinlashadi: yadro esa notо‘g‘ri kо‘rinishga ega bо‘la boshlaydi; 4) nerv tolalari yо‘g‘on- lashadi; 5) xabar olib boruvchi yо‘lda miyelin tolalarining miqdori ozayadi. sensor-perseptiv funksiyalarning qariish. kо‘rish funksiyasining yosh davri dinamikasiga bag‘ishlangan qator tadqiqotlar mavjud bо‘lib, amerikalik psixolog kruk tadqiqotining ma’lumotlariga qaraganda, agar vaqg hech bir cheklanmasa, kо‘ruv stimullarini idrok qilish 20—50 yoshli odamlarda bir tekis, aniq va tо‘g‘ri amalga oshishi mumkin. mabodo vaqg cheklangan bо‘lsa, idrok qilinayotgan jism qisqa vaqg namoyish qilinsa, qо‘zg‘atuvchining kuchi о‘zgarib tursa, yoshlar bilan kattalar о‘rtasida keskin farq vujudga keladi. oddiy turmushda bu hol jismlarga uzoq muddat termulish imkoniyati va sun’iy yorug‘liqdan foydalanish kо‘ruv idroki pasayishining oldini oladi va muvaqqat uzilishni barham toptiradi. l.e.birron va l.botvinnik quyidagicha xulosa chiqardilar: sensor axborotni …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gerontopsixologiya"

8-mavzu: gerontopsixologiya reja: 1. gerontopsixologiya xaqida tushuncha 2. biologik keksayish 3. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi 4. uzoq umr kо‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari gerontopsixologiya psixologiya fanining tarkibiy qismi ekanini ilmiy jihatdan s.xoll asoslagan bо‘lsa-da, lekin bu yо‘nalishning о‘ziga xos xususiyatlari tо‘g‘risida mark tulliy sitseron ("katta katon yoki keksayish haqida" asarida), i.i.mechnikov ("optimizm etyudlari" kitobida), о‘rta osiyo allomalari donolik, donishmandlik haqidagi durdonalarida falsafiy fikr va muyaohazalarni bildirganlar. amerikalik psixolog s.xoll (1846— 1924) "keksayish" monografiyasida amaliy va metodologak ahamiyatga molik qator g‘oyalarni ilgari surgan. о‘sha asar keng ilm ahli ichiga tez yoyilishiga qaramay, uning izdoshlari...

This file contains 10 pages in PDF format (460.4 KB). To download "gerontopsixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: gerontopsixologiya PDF 10 pages Free download Telegram