oila psixologiyasi

PDF 24 pages 526.9 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 526.9 KB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

7-mavzu: oila psixologiyasi reja: 1. oila kichik guruh sifatida. 2. oiladagi shaxslararo munosabatlarning tizimiga xos umumiy xususiyatlar. 3. yoshlarning oilaviy hayotga tayyorlik muammosi. 4. nikoh va oila haqidagi tasavvurlar. 5. oilaviy tarbiya uslublari. 6. oilaviy shaxslararo munosabatlarning mummolari, oilaviy nizolar. tayanch iboralar: guruhiy oila, juftlik oila, patriarxal oila, monogam oila, oilaning funksiyalari, nikoh, poligamiya, poliginiya, monogamiya, matriarxat, matriokal, matrilokal, ekzogamiya, murakkab yoki kengaygan oila, nuklear oila. oila psixologiyasi fan sifatida oilaning ijtimoiy institut maqomidagi faoliyatining obyektiv qonuniyatlarini, oila-nikoh hamda qarindosh-urug‗chilik munosabatlarining mexanizmlari va turmush tarziga oid konkret vaziyatlarda oila a‘zolari ijtimoiy xulqining namoyon bo‗lishini o‗rganadi.  oila – jamiyatning bo‗g‗ini (kichik ijtimoiy guruh);  oila – shaxsiy yashash tarzini tashkil etish shakli;  oila – er-xotinlarning birlashuvi;  oila – er-xotinlarning boshqa yaqin qarindosh: ota-onalari, aka-ukalari, opa- singillari, momolar va bobolar, farzandlar va ularning farzandlari bilan ko‗pqirrali munosabatlar o‗rnatish imkoniyati. tarixan oila va nikoh masalalarining qanday bo‘lganligi, ushbu qadriyatlarga olimlar …

2 / 24

―matreshka‖ o‘yinchog‘i bo‘lib, u bizga ona avlodlarining o‘zaro bir-birlaridan kelib chiqishini ifodalaydi. guruiy yoki guruhiy oila – bir necha opa-singillarning boshqa bir toifa erkaklar guruhi bilan nikohga kirishini taqazo etgan. bunday ayollar yo o‘z qavmidan bo‘lgan erkakka yoki tamoman boshqa – begona urug‘ning vakili bo‘lmish erkakka turmushga chiqishi mumkin bo‘lgan. lekin avlodning kelib chiqishi onalik urug‘iga bog‘langan, otalikni belgilash holatlari inobatga olinmagan. s. golodning yozishicha (1998y.), onadan tarqalgan avlodlar xixasr oxiri va xxasrni ng boshlarida ham ko‘pgina xalqlarda saqlanib kelgan. juftlik oila – alhida, bir-biriga unchalik yaqin bo‘lmagan yoki mutlaq begona ikki kishi o‘rtasidagi nikohni nazarda tutgan blib, ular o‘rtasidagi munosabatlar har doim ham mustahkam bo‘lmagan va tomonlarning xohish irodasiga ko‘ra u istalgan vaqtda barbod bo‘lishi ham mumkin edi. hozirda mavjud bo‘lgan oilalarda shaklan shu model saqlab qolingan patriarxal oila – bir erkak kishining bir yoki bir nechta ayol o‘rtasidagi nikohiga asoslangan bo‘lib, bunda erkakning huquqlari xotinnikidan ko‘proq bo‘lgan, nikohning …

3 / 24

li ayollar va ayollarning teng huquqliligi, bolalar tarbiyasidagi muayyan erkinlik, ona va bolaning hayotidagi nufuzi ortishi shaklida rivojlanib kelmoqda. lekin biz oila va nikoh tushunchalarining allomalar va taniqli olimlar izlanishlarida qanday ifoda etilganligiga e‘tiborni qaratamiz. ana shunday nikoh tarixiga qiziqqan olimlardan biri qadimgi grek faylasufi platon bo‘lgan. antik davrda platon (aflotun) oila va davlat munosabatlari to‘g‘risida mulohaza yuritar ekan, jamiyat (davlat) manfaatlari shaxs manfaatlaridan ustun degan g‘oyani ilgari surgan edi. uning fikricha, ―ideal davlat – xotin va bolalarning umumiyigidir.... har bir nikoh davlat uchun fodali bo‘lishi kerak‖. uning fikricha, barcha zamon va makonlarda patriarxal oila ijtimoiy munosabatlarning, jamiyat hayotining asosi bo‘lgan, davlat esa ana shu kabi oilalarning birlashuvida paydo bo‘lgan 1 . lekin platonning o‘zi o‘z qarashlarini oxirigacha himoya qilib, fikrlarini yakunlay olmadi. ―ideal davlat‖ 2 deb nomlangan loyihasida u jamiyatda hamjihatlikni ta‘minlash uchun ayollar, bolalar birlashmalar va sarmoyalarning umumiyligiga erishish lozim, degan fikrni ilgari surdi. lekin ayni shu oxirgi …

4 / 24

maktab faqat davlatniki bo‘lishi kerak, barcha fuqorolar (qullardan tashqari) avvalo davlat tuzuk-tartibotidan saboq beruvchi ilmlarni egallashi zarur. aristotel insonning tabiati ―siyosiy tizimi tarkibiga kiritilganligi‖ bilan belgilanadi deb hisoblardi, ya‘ni uning ta‘rificha, ―har qanday oila dalatning bir qismidar‖. platon va aristotellarning shu kabi nuqtai nazarlari anchagina davrgacha xukmron bo‘ldi va oila jamiyatning bir bo‘lagi sifatida, o‘ziga xos bo‘linmas patriarxal institut sifatida idrok etildi. ingliz faylasufi tomas gobbs (1588-1679) ahloqiy va fuqoro falsafasi muammolarini tahlil qilar ekan, nikohning ma‘naviy qadriyat sifatidagi ahamiyatiga alohida e‘tibor qaratadi. xviii asr frantsuz ma‘rifatparvari jan-jak russo (1712-1778) jinslar o‘rtasidagi notenglik qonuniy emasligi to‘g‘risidagi g‘oyasini targ‘ib etgan. u jinslar o‘rtasidagi tabiatan biologik, funktsional, muayyan jihatdan ijtimoiy farqlar mavjudligini tan olib, erkak va ayollarning o‘ziga xosliklariga tabaqalashtirilgan holda yondashish zarurligini ta‘kidlagan. jan-jak russo o‘z davrida ―oila – eng qadimiy va asli tabiiy bo‘lgan jamiyat bo‘lagidir. oila – kerak bo‘lsa, jamiyat siyosiy qiyofasini belgilovchi obraz, bunda etakchi, rahbar – go‘yoki …

5 / 24

nosabatlariga qarashlari ham e‘tiborga molikdir. ular bu munosabat muammolariga tabiiy huuq, erkak va ayollarning teng emasligi nazariyasi nuqtai nazaridan yondashadilar. ushbu faylasuflar fikriga ko‘ra, nikoh ahloqiy huquiy institut bo‘lib, u qonunlar bilan muvofiqlashtirib turilishi lozim. nemis idealizmining eng taniqli namondasi g. gegel (1770-1831) birinchilar qatori oila muayyan shaklining tegishli ijtimoiy va siyosiy tizim bilan aloqadorligini aniqladi. kant va gegellar avvalo ―oila‖ va ―nikoh‖ tushunchalari o‘rtasida bevosita aloqa mavjudligini ta‘kidlaydilar. shu bois bo‘lsa kerak, hanuzgacha shu ikki tushuncha ko‘pincha sinonimlarday o‘zaro bog‘liqlikda ishlatiladi. shunday bo‘lsada, oilashunoslar bu ikki tushunchaning o‘rtasida nafaqat farq borligini, balki ular aslida tarixan turli davrlarda paydo bo‘lganligini ham isbot qila oldilar. xix asr boshida oilani tizimli tadqiq etish boshlandi. uzoq vaqt davomida oilaga jamiyatning monogam xujayrasi sifatida qarab kelingan. shuning uchun ham antik davr, o‘rta asrlar, qisman yangi davr faylasuflarini ham oilaning ijtimoiy institut sifatidagi mohiyati emas, balki uning umumiy ijtimoiy tartib- qoidalari, eng avvalo davlatga munosabati …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oila psixologiyasi"

7-mavzu: oila psixologiyasi reja: 1. oila kichik guruh sifatida. 2. oiladagi shaxslararo munosabatlarning tizimiga xos umumiy xususiyatlar. 3. yoshlarning oilaviy hayotga tayyorlik muammosi. 4. nikoh va oila haqidagi tasavvurlar. 5. oilaviy tarbiya uslublari. 6. oilaviy shaxslararo munosabatlarning mummolari, oilaviy nizolar. tayanch iboralar: guruhiy oila, juftlik oila, patriarxal oila, monogam oila, oilaning funksiyalari, nikoh, poligamiya, poliginiya, monogamiya, matriarxat, matriokal, matrilokal, ekzogamiya, murakkab yoki kengaygan oila, nuklear oila. oila psixologiyasi fan sifatida oilaning ijtimoiy institut maqomidagi faoliyatining obyektiv qonuniyatlarini, oila-nikoh hamda qarindosh-urug‗chilik munosabatlarining mexanizmlari va turmush tarziga oid konkret vaziyatlarda oila a‘zolari ...

This file contains 24 pages in PDF format (526.9 KB). To download "oila psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: oila psixologiyasi PDF 24 pages Free download Telegram