iqtisodiy operatsiyalar hisoboti tahlili

PDF 20 pages 424.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 424.9 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

ўзбкистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги mavzu-6. pul kredit sektorining iqtisodiy tahlili 6.1. iqtisodiy operatsiyalar iqtisodiy operatsiyalar hisobotiga makroiqtisodiy hisoblarning umumiy elementi deb qaralishi mumkin. mulkchilik huquqi biror iqtisodiy birlikdan boshqasiga real yoki moliyaviy aktivga bo‘lgan mulkchilik huquqiga o‘tsa yoki biror-bir iqtisodiy birlik boshqa birlikka xizmat qilsa, iqtisodiy operatsiya sodir bo‘ladi. ko‘p hollarda iqtisodiy operatsiyalar sodir bo‘lganda, biror moliyaviy aktiv boshqasiga almashiladi. ba’zi hollarda iqtisodiy operatsiyalar tovarlar, xizmatlar va moliyaviy aktivlar almashuvisiz bo‘ladi. masalan, biron aholi punktiga bepul tibbiy xizmat ko‘rsatiladi yoki davlatga soliq to‘laganda. bu operatsiyalar 2 ta komponentdan iborat: 1-tovarlar, xizmatlar va moliyaviy aktivlar oqimi va 2-“bir tomonlama transfertlar”. ma’lum hisoblangan davrda yuz beradigan iqtisodiy opera siyalar oqim deyiladi. “oqim” – bu, ma’lum birlik davridagi faoliyat o‘lchovidir. makroiqtisodiy o‘zgaruvchi oqimlar ikki kategoriyaga bo‘linadi: moliyaviy oqimlar va moliyaviy emas yoki real oqimlar. real oqimlar ishlab chiqarish yoki tovar va xizmatlarni qo‘lga kiritish davrida bo‘ladigan operatsiyalarni ko‘rsatadi. moliyaviy …

2 / 20

dagi xatolar e’tiborga olinmasa. undan tashqari moliyaviy operatsiyalar balansi, real operatsiyalar balansiga qarama-qarshi belgi bilan teng bo‘lishi shart. shunday qilib, oila xarajatlarining o‘sishi qarzga olingan summaga teng bo‘lishi kerak. bunda daromadlar va xarajatlarning o‘sishi o‘rtasidagi farq jamg‘arma hajmini tashkil etadi. real va moliyaviy oqimlar o‘rtasidagi farq va ularning iqtisodiyotning istagan sektori ichida tengligi shu mavzuda ko‘rsatilgan tahlil uchun poydevor bo‘lib xizmat qiladi. milliy daromad va mahsulot hisoblarida qo‘shimcha qiymat, daromadlar va xarajatlar moliyaviy bo‘lmagan operatsiyalar deb ko‘rsatiladi, ichki va tashqi aktiv hamda passivlar hajmining o‘zgarishi – moliyaviy operatsiya deyiladi. davlat moliya statistikasida moliyaviy bo‘lmagan operatsiyalar haqidagi ma’lumot – daromadlar va xarajatlar haqidagi ma’lumotdir. moliyaviy operatsiyalar to‘g‘risidagi ma’lumot – bu, sof kreditlash va umumiy ijobiy saldo defitsitini moliyalashtirish haqidagi ma’lumotdir. to‘lov balans statistikasi ham moliyaviy va moliyaviy bo‘lmagan operatsiyalar haqida ma’lumotga ega. moliyaviy bo‘lmagan operatsiyalar joriy hisoblardagi operatsiyalarda o‘z aksini topgan, moliyaviy operatsiyalar esa, kapital harakat hisobida va zahiralar hajmining o‘zgarishida …

3 / 20

osida tuziladi. masalan, vazifalar to‘lovgacha amalga oshiriladi. biroq ko‘pchilik bank operatsiyalari o‘sha zahotiyoq bajariladi va hisob naqd amalga oshiriladi, bu farq amaliy ahamiyat kasb etmaydi. 6.2 milliy daromad, mahsulot va to‘lov balansi hisoblari o‘rtasidagi aloqa a) milliy hisoblar konsepsiyasi obzori. milliy daromad va mahsulot hisoblari poydevori mahsulotning ishlab chiqarilganligi va taqsimlanganligi birlamchidir. tovar va xizmatlarning bir yildagi taklifini, mamlakat ichida ishlab chiqarilgan mahsulot yig‘indisi va importni hisoblash mumkin. mahsulotni taqsimlash rezidentlarini umumiy xarajatlarini tashkil etadi (bular iste’mol, investitsiya + eksport). buni quyidagicha yozish mumkin: y+m=c+ i +x y – ichki ishlab chiqarish; m – import; c – iste’mol; i – investitsiya; x – eksport. bundan quyidagi tenglikni hosil qilamiz: y=c+i+(x-m) (1) ishlab chiqarishning umumiy miqdorini belgilashni tanlash “x” va “m” hajmiga kiritilganligiga ta’sir qiladi. agar y – yaim, unda eksport va import tovarlarini va omilsiz xizmatlarni o‘z ichiga oladi. faraz qilaylik, ishlatilayotgan kattalik shunday aniqlanadiki, ushbu ifodaning ikkala tomoniga sof …

4 / 20

r (to‘lov balansi hisoblari) milliy hisoblar konsepsiyasi joriy operatsiyalar hisobi ta’rifi yaim eksport, import (tovarlar va omilsiz xizmatlar) yamd tovarlar va xizmatlar eksporti va importi. foydalaniladigan milliy daromad tovar va xizmatlar eksporti, importi. birtaraflama transfertlar nazariy nuqtai nazaridan xarajatlarni xususiy va davlat xarajatlariga bo‘lish foydali. cp – xususiy sektor iste’mol xarajatlari; cg – davlat boshqaruv organi xarajatlari; ip – xususiy sektorning umumiy investitsiya xarajatlari; ig – davlat sektorining umumiy investitsiya xarajatlari. xarajatlarning shu kabi belgilab (1) tenglamani qo‘yidagicha izohlash mumkin. y=cp+cg+ip+ig+(x-m) (4) shu bilan birga i=ip+ig; g = gp+cg yamdni ta’rifini hisobga olgan holda, u yalpi milliy jamg‘armalarning ishlatilmagan qismi deb ta’riflanishi mumkin. s=gndi-gp-cg (5) s-jamg‘arma, gndi – yalpi foydalaniladigan milliy daromad. b) to‘lov balansi bilan bog‘liqlik davlat jamg‘armasi qo‘yidagicha aniqlansin: sp+sg=gndi-tx-cp=gndi-cp-cg (6) shunday qilib, 5-ta’rifga binoan sp+sg=s. bu natijadan foydalanib, 6-ifodani quyidagicha yozamiz: sp+sg- i =cab (sp-ip)+(sg-ig)=gab yoki (sp-ip)+(tx-g)=gab, (7) shunday qilib, gab – to‘lov balansi joriy operatsiya hisob …

5 / 20

v balansi tushunchasi forasi aniqroq. modomiki, yaj (yoki jamg‘arma). yamd-s deb ta’riflangan bo‘lsa, investitsiyalar jamg‘armalardan katta bo‘lish summasi, joriy tashqi operatsiyalar hisobining defitsitiga teng deb ko‘rsatish mumkin. buni ko‘rsatish uchun, 3 va 4 yamd komponentlarini b-ifodada ko‘rsatamiz: gndi=gdp+yf+trf=cp+cg+ip+ig+(x-m+yf+trf) s=gndi-cp-cg =cp+cg+ip+ig+(x-m+yf+trf)-cp-cg =ip+ig+(x-m+yf+trf) yoki s- i =gab, (6) gab – joriy operatsiya (to‘lov balansining) savdosi. s va 16 – ifoda ham davlat sektorini o‘z ichiga oladi. xususiy jamgarmani aniqlaymiz: sp=yd-cp=(cndi-tx)-cp bu yerda: yd – uy xo‘jvaligi tx – soliqlar, davlatga, davlatdan olinadigan transfertlarni chiqarib tashlagan xoldagi. 6.3 davlat moliya statistikasi, milliy daromad va mahsulot hisoblari va balansi a) davlat moliya statistikasi va milliy daromad davlat operatsiyalarining ma’lumotlarni standart ko‘rsatish poydevori hisoblanadi. bu poydevor davlat boshqaruv organlarining daromad, xarajat, kapital jamg‘arish va moliyalashtirish nuqtai nazaridan operatsiya analizini engillashtirish uchun mo‘ljallangan. milliy 𝑋−𝑀+𝑇𝑅𝐹−𝑌𝐹 𝐺𝑁𝐷𝐼 darpomad va mahsulot hisoblari ham davlat boshqaruv organlari faoliyati to‘g‘risidagi aniq ma’lumotlarni standart holda ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan. bundan tashqari, milliy …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy operatsiyalar hisoboti tahlili"

ўзбкистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги mavzu-6. pul kredit sektorining iqtisodiy tahlili 6.1. iqtisodiy operatsiyalar iqtisodiy operatsiyalar hisobotiga makroiqtisodiy hisoblarning umumiy elementi deb qaralishi mumkin. mulkchilik huquqi biror iqtisodiy birlikdan boshqasiga real yoki moliyaviy aktivga bo‘lgan mulkchilik huquqiga o‘tsa yoki biror-bir iqtisodiy birlik boshqa birlikka xizmat qilsa, iqtisodiy operatsiya sodir bo‘ladi. ko‘p hollarda iqtisodiy operatsiyalar sodir bo‘lganda, biror moliyaviy aktiv boshqasiga almashiladi. ba’zi hollarda iqtisodiy operatsiyalar tovarlar, xizmatlar va moliyaviy aktivlar almashuvisiz bo‘ladi. masalan, biron aholi punktiga bepul tibbiy xizmat ko‘rsatiladi yoki davlatga soliq to‘laganda. bu operatsiyalar 2 ta komponentdan iborat: 1-t...

This file contains 20 pages in PDF format (424.9 KB). To download "iqtisodiy operatsiyalar hisoboti tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy operatsiyalar hisobot… PDF 20 pages Free download Telegram