diniy manbalar tarixi

PDF 21 pages 439.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 439.4 KB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. 2. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji. 3. sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. 4. moturidiylik va ashʼariylik maktablari. tayanch so’z va iboralar: islom, qur’oni karim, aqida, hadis, buyuk muhaddislar, x oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji, fiqh, sunniylik va shialik, islom dini muqaddas manbalari, moturidiylik va ashʼariylik maktablari. 1- reja bayoni. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. diniy manba tushunchasi shundan iboratki, jahon xalqlarining tarixiy taraqqiyotida vujudga kelgan va asrlar osha avloddan-avlodga o‘tib, ularning e’tiqodiga aylangan har bir yirik dinlarning muqaddas yozuvlari (kitoblari) alloh tomonidan in’om etilgan deb qaraladi. ana shu muqaddas kitoblar dinlarning manbalari hisoblanadi. qur’on islomning muqaddas kitobi sifatida allohning mo‘jizali kitobi bo‘lib, yer yuzi musulmonlarining dasturamali, diniy ahkomlar manbaidir. qur’on muhammad payg‘ambarga vahy orqali tushgan …

2 / 21

diniy jamoa va davlatlar o‘rtasida diniy huquq, qonun-qoidalarni tartibga solish zaruriyati tug‘ildi. bunda qur’on va hadislarga asoslangan shariat va uning manbalari-fiqh va qiyos vujudga keldi. shariat (arabcha to‘g‘ri yo‘l, ilohiy yo‘l, qonunchilik demakdir)-islom diniy huquq qonun qoidalari va me’yorlari majmuasidir. ayni paytda shariat tushunchasi nafaqat islom diniy talablarini, balki diniy marosimlar, oila, nikoh va taloq masalalari, tijorat, iqtisodiy, mulkiy munosabatlar, musulmonlarning shaxsiy va ijtimoiy hayotiga xos ko‘p masalalarni o‘z ichiga oladi. fiqh-musulmon huquqi sifatida shariatning tarkibiy qismini tashkil etadi. fiqh shariatning g‘oyaviy va amaliy harakatlari, tavsifi sifatida musulmonlarning turmush qoidalari va ijtimoiy qarashlarini ifodalaydi. ijmo’-(arabcha yakdillik bilan qabul qilingan qaror). qur’on va hadislarda aniq ko‘rsatma bo‘lmagan huquqiy masalalarni hal etishda faqiya va mujtaxidlarning to‘planib, yagona fikrdan hukm chiqarishi (fatvo berishi). qiyos-qur’on va sunnada uchramaydigan biror huquqiy masala, ulardagi shunga o‘xshash masala orqali berilgan yo‘l-yo‘riqqa, ko‘rsatmaga mantiqiy taqqoslash, o‘xshatish yo‘li bilan sharh, izoh etish asosida hukm yoki fatvo chiqarish. islom davlat …

3 / 21

y qilar edilar. o‘sha davrlarda mutlaqo ko‘pchilik, shu jumladan muhammad payg‘ambar ham o‘qish, yozishni bilmaganliklari uchun yodlab olish u davrning birdan bir usuli bo‘lgan. bu vahy melodiy yil hisobida 22 yil, hijriy esa 23 yil davom etgan. oyatlarda odamlarning savollariga javob berib, ularni to‘g‘ri yo‘lga yetaklagan, yuz bergan hodisalarni talqin qilib berilgan. biron hukmning to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekani bayon qilinabergan. muhammad payg‘ambar (s.a.v.) vafot etganlarida ularning safdoshlari qur’onni yod bilganlar. o‘sha paytda oz sonli kishilargina o‘qish-yozishni bilganlar. savodli musulmonlar yozish imkoni bo‘lgan narsalarga qur’on oyatlarini aniqlik bilan yozib borganlar. muhammad payg‘ambar (s.a.v.) vafotidan so‘ng qur’oni karim suralarini to‘plash va mus’haf qilish xalifalar abu bakr, umar ibn al-xattob, usmon, ibn affon davrlarida amaga oshirilgan. dastlabki jamlangan qur’onni (suhufni) xalifa usmon (r.a.) barcha mus’haflarni to‘plab, taqqoslab chiqish va ularga bo‘lajak qur’onning yagona nusxasini tayyorlashga amir bergan va bu ishga bosh bo‘lgan. usmon (r.a.) amrini bajarish uchun to‘rt kishilik guruh belgilangan. unga zayd …

4 / 21

asl nusxa bo‘lib, islom manbalarida u «imom» nomi bilan tilga olingan. ikkinchi nusxa ka’bada, uchunchi nusxa qoxiradagi misr milliy kutubxonasida saqlanmoqda. to‘rtinchisi toshkentda o‘zbekiston xalqlari tarixi muzeyida saqlanib, 1989 yil boshlarida o‘zbekiston musulmonlari diniy idorasiga topshirilgan. suralar qur’onda o‘z mazmuniy izchilligiga yoki o‘qilgan vaqtiga qarab joylashtirilgan. suralarning hajmi ham har xil: eng katta hajmiga ega bo‘lgan 2-«baqara» surasida 286 oyat bor, eng kichik suralar faqat 3 oyatdangina iborat. uzun suralar kitobining boshidan, qisqa suralar uning oxiridan o‘rin olishi, tadqiqotlarda aniqlanishicha, qadimiy arablarning va umuman old osiyodagi somiy xalqlarning an’anasi bilan bog‘liq bo‘lgan. xilma-xil yozuvlar, rivoyatlar yoki adabiy asarlar to‘planib kitob qilganda, katta hajmdagi asarlar birinchi o‘rinda, kichiklari keyin joylashtirilar ekan. zayd ibn sobit ham suhufni to‘plab dasxat qilishda ana shu an’anaga amal qilgan bo‘lishi mumkin. qur’on-ilk islom g‘oyalarini o‘zida aks ettirgan yagona yozuv bo‘lgani sababli faqat islom tarixi bilan shug‘ullangan olimlargina emas, balki islom tarqalgan xalqlar adabiyoti va madaniyati bilan …

5 / 21

islomshunoslik va qur’onshunoslikning oxirgi xulosalari asosida suralarning xronologik tarkibini quyidagicha biroz takomillashgan shaklda tasavvur qilish mumkin: biz bu o‘rinda qur’oni karim suralarining xronologik tartibda masalasiga umumiy tarzdagina to‘xtalib o‘tdik. bu g‘oyat murakkab ilmiy masalani faqat maxsus tadqiqotdagina mufassal yoritish mumkin. qur’oni karim tuzilishi haqidagi gapni davom ettirsak, undagi har bir sura, oyatlar yig‘indisidan iborat. «oyat» so‘zi faqat qur’onning o‘ziga xos iborasi bo‘lib, «mo‘jiza», «hikmat», «ilohiy», «alomat, belgi», ma’nolarini anglatadi. qur’on-muqaddas kitob, uning mazmunini alloh so‘zlaridan iborat deb hisoblash ham qur’onning o‘zidagi ko‘rsatmalariga asoslangan: «u (alloh) bundan ilgari yuborilgan (kitoblar)ning to‘g‘riligini tasdiqlab, senga haqiqat kitobini yubordi», «biz nuhga, yaqubga va uning avlodlariga, isoga, ayyubga, yunusga, xorunga, sulaymonga qanday vahy qilgan bo‘lsak hamda dovudga zoburni qanday yuborgan bo‘lsak, senga ham o‘shanday vahy yubordik», «sening qur’onni odamlarga parcha-parcha qilib o‘qib berishing uchun biz uni bo‘laklarga bo‘lib senga yubordik». biz keltirgan va bundan boshqa ko‘p oyatlardan shunday xulosa kelib chiqadiki, qur’on o‘zidan ilgarigi diniy …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy manbalar tarixi"

6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. 2. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji. 3. sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. 4. moturidiylik va ashʼariylik maktablari. tayanch so’z va iboralar: islom, qur’oni karim, aqida, hadis, buyuk muhaddislar, x oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji, fiqh, sunniylik va shialik, islom dini muqaddas manbalari, moturidiylik va ashʼariylik maktablari. 1- reja bayoni. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. diniy manba tushunchasi shundan iboratki, jahon xalqlarining tari...

This file contains 21 pages in PDF format (439.4 KB). To download "diniy manbalar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy manbalar tarixi PDF 21 pages Free download Telegram