sovet mustabid tuzumi davrida o‘zbekiston madaniyati va san’ati

PDF 10 pages 398.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 398.1 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

5-mavzu. sovet mustabid tuzumi davrida o‘zbekiston madaniyati va san’ati reja: 1. sovet mustabid tuzumi davrida madaniy taraqqiyotning o‘ziga xos xususiyatlari 2.sovet mustabid tuzumi davrida san’at taraqqiyoti mavzuga oid tayanch tushuncha va iboralar: sho‘rolar davri, mustabid tuzum, madaiyatga mafkuraviy tazyiq, sinfiy yondashuv va “sotsrealizm”, zamonaviy san’atning turli ko‘rinish va yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi, o‘zbek zamonaviy me’morchilik san’atining shakllanishi, yevropa realistik san’ati, grafika san’atida tur va janrlarning kengayishi, bezak va illyustratsiya ishlari, portret san’ati, avtoportret, mahalliy rassomlar faoliyati, kino san’ati, me’morchilikda yangi texnologiyalarning yaratilishi. sovet mustabid tuzumi davrida madaniy taraqqiyotning o‘ziga xos xususiyatlari sobiq sho‘rolar davri madaniyati o‘zining qarama-qarshi tomonlari va xususiyatlari bilan boshqa davrlar madaniy taraqqiyotidan farq qiladi. bu davrning asosiy xususiyati hayotning barcha sohalari, jumladan, ma’naviy madaniyat sohasining kommunistik mafkuraga tobeligi bilan tavsiflanadi. ma’lumki, milliy madaniyat milliy e’tiqod va milliy his-tuyg‘ular asosida rivojlanadi. sho‘rolar davrida ana shu xususiyat — milliy madaniy taraqqiyot o‘zani begona madaniy oqim tomonga burib yuborildi. natijada milliy …

2 / 10

a bo‘lishi shart qilib qo‘yildi. bu qonuniyat o‘tmish madaniy merosga ham tatbiq etildi. natijada o‘tmish avlodlardan qolgan barcha madaniy boyliklarni o‘rganishda, uning ana shu qonuniyatga javob bermaydigan tomonlari olinib, qolgan jihatlari «zararli, «kommunizm quruvchisi»ning ongini zaharlaydigan «og‘u» deb topildi. bu esa avlodlardan avlodlarga qonuniy tarzda o‘tuvchi yaxlit jarayonning buzilishiga sabab bo‘ldi. har bir jarayonning ijobiy va salbiy tomonlari mavjud bo‘lganidek, sobiq sho‘rolar davrining ham o‘ziga xos ijobiy tomonlari ham mavjud bo‘lganki, bundan ko‘z yumish umumiy tabiiy-tarixiy jarayonga bir tomonlama nazar tashbsh bilan barobardir. sho‘rolar davrida o‘ziga xos madaniy taraqqiyot vujudga kelib, bu madaniy jarayon ozmi-ko‘pmi umumbashariy madaniy taraqqiyotning rivojiga sezilarli ta’sir ko‘rsata olgan. bu davrda ilm-fan, texnika va san’atning ko‘pgina sohalarida (ayniqsa, me’morchilikda) ulkan yutuqlarga erishildi. fanning ayrim sohalardagi rivoji dunyo miqyosidagi darajaga ko‘tarildi. sho‘rolar davri madaniyatining asosiy tomonlaridan yana biri majburiy ta’limning joriy etilganligidir. bu vazifani amalga oshirish uchun ko‘plab maktablar tashkil etildi. natijada qishloq joylari madaniy-maishiy hayotining yaxshilanishida …

3 / 10

tirilgan sarchashmalaridan bahramand bo‘lishiga barham berdi. o‘tgan asrning 20- yillari boshida qabul qilingan “san’at buyumlari va ilmiy kolleksiyalarini chet elga olib chiqib ketishni taqiqlash to‘g'risida” (1921- yil, 22- may), “musulmon nashrlari uchun mablag’ ajratish” (1922- yil, 10- avgust), “turkistonda yerli bolalar uchun maktablar tarmog'ini kengaytirish” (1923- yil, may) va boshqa ko‘pgina chora-tadbirlar o‘z samarasini bermay qolmadi. maktablar tarmog'i tez sur’atlar bilan rivojlandi, matbaa ishi yaxshilanib madaniyma’rifty ishlar ko‘lamining ta'siri kengaydi. bu ishlarning amalga oshuvi natijasidamahalliy xalq orasidan a.avloniy, a.fitrat, a.qodiriy, s.ayniy, hamza, a.cho‘lpon, botu (m.xodiyev), ziyo said singari adiblar, m.uyg'ur kabi atoqli aktyor va rejissyorlar yetishib chiqdi. 1925- yilga kelib o‘zbek tilida 17 nomdagi gazeta va jumallar chiqa boshladi. turkistonda yashovchi o‘zbek, qozoq, rus va boshqa millat tillarida kitoblar chop etildi. 14 teatr, 19 kinoxona, 152 ta kutubxona va boshqa madaniy- ma'rifiy muassasalar faoliyat ko‘rsata boshladi. savodsizlikni tugatish maqsadida xalq tilida maktablar tashkil etish sur’ati yanada kuchaytirildi. ularni darsliklar va …

4 / 10

blika madaniy hayoti partiyaning qattiq nazorati ostida tashkil etilardi. o‘tmish madaniy meros va qadimiy madaniy yodgorliklarga yangi sotsialistik madaniyatning dushmani sifatida qaralar edi. madaniyatning tarkibiy qismi hisoblangan dinga qarshi ayovsiz kurash boshlandi. bu holat, ayniqsa, 30- yillarda avjga chiqdi. ko‘plab dindorlar uzoq o‘lkalarga, begona yurtlarga surgun qilindi. islom va xristian dinlariga oid qanchadan qancha kitoblar yo‘q qilinib, masjidlar, cherkovlar, xonoqohlar va maqbaralar vayronaga aylantirildi. shunga qaramasdan, 20- yillardan boshlab respublika madaniy hayotida bir qator ijobiy o‘zgarishlar ro‘y bera boshladi. xalq ta’limi tizimida, madaniy yodgorliklarni saqlash va mahalliy matbuotning rivojlanishida sezilarli o‘zgarishlar sodir bo‘ldi. respublika madaniy hayotida o‘sha davming fidoyi siymolari eng murakkab sharoitda ham partiya yakkahokimligi va davlat tomonidan avj oldirilgan jazo choralariga qaramay, milliy ruh va milliy istiqlol uchun kurash olib bordilar. o‘sha davming mashhur adiblari va pubiitsistlari munavvarqori, a. fitrat, a. cho‘lpon, a. qodiriy, a. avloniy, hamza, o‘. yunus, ashurali zohiriy, xurshid (sh. sharofiddinov), keyingi yosh avlod vakillaridan …

5 / 10

va «abulfayzxon», «arslon», a.cho‘lponning «cho‘riqiz isyoni», «yorqinoy» va «zulmkor» nomli dramatik asarlarida turkiston xalqlarining fojiasi, tuganmas dardlari to‘laqonli aks ettirildi. sobiq tassrning ijozati bilan tuzilgan «chig'atoy gurungi» tashkiloti turkiston xalqlari madaniy merosini to‘plash va o‘rganish yumushlari bilan birga madaniyat va adabiyot sohasi orqali milliy istiqlolni targ'ib qilish yo‘lida faoliyat ko‘rsatgan. bu tashkilotga a’zo shoir va adiblar, ma’rifatparvarlar til va adabiyotning milliyligi masalasida ulkan ishlarni bajarishdi. o‘tmish merosga, xususan, chig‘atoy adabiyotiga katta ixlos bilan qaragan holda, xalq tiliga, xalqona ifodaga, milliy zaminga alohida e’tibor qaratdilar. o‘z amaliy ishlari bilan ruslashtirish siyosatiga qarshi turdilar. lekin bunday sa’y-harakatlar hukmron mafkura andazalariga mos tushmas edi. respublikaning mustaqilligi uchun kurash dastlab ochiqdan ochiq olib borilgan bo‘lsa, partiya yakkahokimligi va totalitar tuzum o‘rnatilishi hamda milliy istiqlol uchun kurashuvchilar ayovsiz jazolana boshlangandan so‘ng bu kurash yashirin tarzda olib borildi. masalan, maorif vaziri bo‘lib ishlab turgan r.inag‘omov rahbarligidagi «18 lar guruhi» yer-suv islohoti kompaniyasi boshlanishi oldidan o‘z faoliyatini …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sovet mustabid tuzumi davrida o‘zbekiston madaniyati va san’ati"

5-mavzu. sovet mustabid tuzumi davrida o‘zbekiston madaniyati va san’ati reja: 1. sovet mustabid tuzumi davrida madaniy taraqqiyotning o‘ziga xos xususiyatlari 2.sovet mustabid tuzumi davrida san’at taraqqiyoti mavzuga oid tayanch tushuncha va iboralar: sho‘rolar davri, mustabid tuzum, madaiyatga mafkuraviy tazyiq, sinfiy yondashuv va “sotsrealizm”, zamonaviy san’atning turli ko‘rinish va yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi, o‘zbek zamonaviy me’morchilik san’atining shakllanishi, yevropa realistik san’ati, grafika san’atida tur va janrlarning kengayishi, bezak va illyustratsiya ishlari, portret san’ati, avtoportret, mahalliy rassomlar faoliyati, kino san’ati, me’morchilikda yangi texnologiyalarning yaratilishi. sovet mustabid tuzumi davrida madaniy taraqqiyotning o‘ziga xos xususiyatlari sobi...

This file contains 10 pages in PDF format (398.1 KB). To download "sovet mustabid tuzumi davrida o‘zbekiston madaniyati va san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: sovet mustabid tuzumi davrida o… PDF 10 pages Free download Telegram