metallarni prokatlash jarayoni

PDF 9 pages 478.4 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 478.4 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

4-ma’ruza: prokatlash texnologik jarayonlari metallarni prokatlash jarayonnini tavsifi ikkita juvalar orasidan metallarni ezib o‘tkazish jarayonnini leonardo da vinchi (1452-1519) taklif qilgan. italiyalik rassom, me’mor, muhandis ko‘plab mexanizmlarni-vertolyot, velosiped, tishli dastgoh, miltiq, samolyot va chervyakli mexanizmlarni tavsiflab berdi. uning ko‘plab g‘oyalari o‘z vaqtini ilg‘or g‘oyalardan edi va uni amalga oshirish imkoni bo‘lmagan. pokatlash-bu zagotovkani xajmini o‘zgartirmasdan kerakli shakl va o‘lcham berish uchun aylanadigan juvalar orasidan metallarni qisish jarayonidir. prokatlash jarayoni quyidagi rasmda keltirilgan (4.1-rasm). 4.1-rasm. prokatlash sxemasi ma’lum tempreraturada qizdirilgan h qalinlikdagi metall zagotovka 2-aylanadigan juvalarning orasida hosil bo‘lgan ishqalanish kuchlari bilan ular bo‘shlig‘iga tortib o‘tkaziladi. siqilish balandligi h zagotovkani juvalardan o‘tkazilgandan so‘ng plastik deformatsiya natijasida uning balandligi h prokatlashdan oldingi balandligidan kichik bo‘ladi. dastlabki va oxirgi o‘lchamlar orasidagi farq absolyut siqilish deb ataladi. absolyut siqilishga erishish uchun zagotovka juvalar orasidan bir-necha marta o‘tkazish mumkin. bu kattalik bir necha sabablarga ko‘ra chegaralanishi mumkin. juda kichik miqdordagi siqilish hisobiga prokat vaqti oshadi, …

2 / 9

tiqcha metall yoki o‘simta sifatida siqib chiqariladi. ko‘pchilik metall va qotishmalar sovuq xolatda plastikligi yetarli bo‘lmagani bois, ularni prokatlashdan oldin ma’lum temperaturagacha qizdiriladi. prokatlash turlari bosim bilan ishlov berishni boshqa turlariga nisbatan ( presslash va kiryalash) yuqori unumdorlikka va ishlab chiqarilgan maxsulot tannarxi past bo‘lgani bois prokatlash usuli keng qo‘llaniladi. prokatlash mahsulotni eksplutatsiyaviy xossalarini oshirishni ta’minlash va metallni deformatsiyalashda samarali usul hisoblanadi. shuning uchun prokatlashning ko‘plab sxemalari mavjuddir. 4.2-rasm. bo‘ylama prkokatlash. hozirgi vaqtda quymakorlik soxasi bilan pokatlash jarayoni uzviy holatda olib borilmoqda. prokatlash va boshqa bosim bilan ishlash usullari ham metallarni plastik deformatsiyalash usuliga asoslangan. metall deformatsiyalash jarayonida shakli va o‘lchamlarini o‘zgartirish bilan birga uning strukturasi ham o‘zgaradi. prokatlash jarayoni sodir bo‘lish alomatlariga ko‘ra quyidagicha turkumlanadi: 1. ishlov berish yo‘nalishiga ko‘ra bo‘ylama, ko‘ndalang va qiyshiq prokatlash turlarga bo‘linadi. bo‘ylama prokatlash usulida deformatsiyalanuvchi zagotovka qarama-qarshi aylanuvchi juvalar orasidan siqib o‘tkaziladi ( 4.2- rasm). ko‘ndalang prokatlash bo‘ylama prokatlashdan farq tomoni, shakl berilayotgan …

3 / 9

nishdagi uzun zagotovka bir-biriga nisbatan ma’lum burchak ostida joylashgan bir tomonlama harakatlanayotgan vallar 1ga uzatiladi zagotovka bir vaqtning o‘zida ilgarilanma va aylanma xarakat qilib vallar orasidan o‘tishi uchun juvalar ma’lum qiyalikda o‘rnatilgan. zagotovkadagi teshik shakllari to‘g‘ri chiqishini ta’minlash uchun vallar orasidagi sterjenga 2 opravka o‘rnatiladi. lineyka 3 zagotovkani vallarda ushlash uchun xizmat qiladi. natijada 5- qallin devorli prokat olinadi (4.4-rasm). 4.4-rasm. qiyshiq prokatlash. 1-roliklar; 2-opravka; 3-lineyka; 4-zagotovka; 5-qalin devorli prokat maxsulot. 1. prokatlash stanlari ish rejimiga asosan uzluksiz va reversiv turlarga bo‘linadi. 2. prokatlanayotgan metall holatiga ko‘ra qizigan, issiq va sovuq turlariga; 3. maxsulot turlariga ko‘ra listli va sortli; 4. ishchi vallar kesilgan kalibrli va tekis bo‘lishi mumkin. ishlab chiqarishda ikki valli prokatlash jarayonidan keng foydalaniladi. 5. prokatlash jarayoni polosa va juvalar orasidagi tegish sirtlarida hosil buluvchi kuch sxemasiga ko‘ra simmetrik va assimetrik turlarga bo‘linadi. 4.5-rasm. taranglik ( natyajeniem). a) va tiragich (b) bilan prokatlash sxemasi. 1- orqa taranglik; 2-oldi …

4 / 9

triyasi bo‘ylama prokatlashda plastik deformatsiya ishlov berilayotgan metallni butun hajmi bo‘ylab yo‘nalmay, balki, valdan chiqish qismida sodir bo‘ladi. zagotovkaning siqiladigan bu qismi deformatsiyalanish zonasi deyiladi. deformatsiya zonasi 1- geometriyasi ( 4.8-rasm) bu prokatlanayotgan metall aa1v1v hajmi, shuningdek, metalni valdan chiqish yuzasi aa1 va kirish yuzasi v1v hisoblanadi. tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, metallni kirish yuzasida va tutash bo‘lmagan zona-chiqish zonasida plastik deformatsiya mavjud bo‘ladi. 4.7-rasmdan ikkita tutashuv bo‘lmagan sirtlardagi deformatsiya 3(ma a1m1 ) va 2 (bd d1b1) ko‘rinish mumkin. 4.7-rasm. prokatlashda deformatsiya qamrash geometriyasi. deformatsilanayotgan metall bilan val o‘rtasida av tutashuv sirtini qamrash yoyi deb ataladi. av qamrov yoyiga mos keladigan markaziy burchak-yoy burchagi (α) deb ataladi. gorizontal o‘qda deformatsiya qamrash proeksiyasini–qamrash uzunligi (𝑙z) deyiladi. deformatsiya geometriyasi qamrash uzunligini 1,2 dan 1,7 gacha qiymatida qabul qilinadi. shundan kelib chiqadiki, prokatlashda deformatsiya geometriyasi qamrash shakli quyidagicha tavsiflanadi: • qamrash kengligi α quyidagi ifoda orqali aniqlanadi. cos α=1-(δh/d) (4.1) • kesim balandliklari h0 va …

5 / 9

sharoitida koeffitsientlarni e’tiborga olmaslik mumkin, u holda ifoda quyidagicha bo‘ladi. (4.14) yuqori deformatsiya darajasi haqiqiy deformatsiyadan foydalaniladi: • balandlik bo‘yicha 𝑙 ∫ • ko‘ndalang 𝑙 ∫ • bo‘ylama 𝑙 ∫ logarifmik deformatsiya quyidagi tenglikda ifodalanadi: 𝑙 𝑙 𝑙 (4.18) deformatsiyalash qamrovi xarakteristikasi sifatida deformatsiya qamrash shakllari koeffitsentidan foydalaniladi z=𝑙 𝑙 ⁄ . bu ifoda deformatsiyani bo‘ylama kesimi bo‘yicha qamrovini ifodalaydi hamda qisishdagi burchak va deformatsiya balandligi orasidagi munosabat orqali aniqlanadi: 𝑙 𝑙 𝑙 𝑙 ⁄ amaliyotda texnologik hisob ishlarini bajarishda cho‘zish 𝛌 va ε-nisbiy siqilish koeffitsientlarini aniqlash talab etiladi. buning uchun 𝛌 ni aniqlashda (4.15) ifodadan aniqlash qulaydir. buning uchun hajm o‘zgarmasligi qonunidan foydalaniladi. 𝛌= (4.20) bu yerda: prokatlashdan oldin va keyin zagotovkani ko‘ndalang kesimi maydoni. ikkita asosiy ko‘rsatkichlarni bog‘lash uchun quyidagi tenglikdan foydalaniladi: cho‘zish koeffitsenti (5.20) ifodadan aniqlanib, birlamchi yoki maxaliy cho‘zish deb ataladi. cho‘zishlarni umumiy yig‘indisi deb ataladi va u tayyor mahsulot uzunligini zagotovka uzunligi orasidagi nisbat orqali …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallarni prokatlash jarayoni"

4-ma’ruza: prokatlash texnologik jarayonlari metallarni prokatlash jarayonnini tavsifi ikkita juvalar orasidan metallarni ezib o‘tkazish jarayonnini leonardo da vinchi (1452-1519) taklif qilgan. italiyalik rassom, me’mor, muhandis ko‘plab mexanizmlarni-vertolyot, velosiped, tishli dastgoh, miltiq, samolyot va chervyakli mexanizmlarni tavsiflab berdi. uning ko‘plab g‘oyalari o‘z vaqtini ilg‘or g‘oyalardan edi va uni amalga oshirish imkoni bo‘lmagan. pokatlash-bu zagotovkani xajmini o‘zgartirmasdan kerakli shakl va o‘lcham berish uchun aylanadigan juvalar orasidan metallarni qisish jarayonidir. prokatlash jarayoni quyidagi rasmda keltirilgan (4.1-rasm). 4.1-rasm. prokatlash sxemasi ma’lum tempreraturada qizdirilgan h qalinlikdagi metall zagotovka 2-aylanadigan juvalarning orasida hosil bo‘lg...

This file contains 9 pages in PDF format (478.4 KB). To download "metallarni prokatlash jarayoni", click the Telegram button on the left.

Tags: metallarni prokatlash jarayoni PDF 9 pages Free download Telegram