diqqat va sezgi

PDF 13 pages 268.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 268.5 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

diqqat va sezgi reja 1. diqqat va sezgi haqida tushuncha. 2. diqqat inson faoliyatida rivojlanish 3. sezgi xususiyatlar va sezgi turlari. diqqat shaxsning kundalik faoliyatida muhim ahamiyatga ega bo’lgan ruhiy holatdir. diqqat har qanday shaxs uchun va kishi faoliyatining barcha turlari uchun eng zarur omillardandir. diqqat tez o’tuvchan, ko’chuvchanligi bilan psixik holatlarning maxsus tomoni hisoblanadi. shaxsning kundalik faoliyat davomida bajaradigan ishlarining hammasi diqqat ob`ektidir. diqqatsiz shaxs birorta yumushni sifatli, maqsadga muvofiq ravishda ro’yobga chiqara olmaydi. diqqat sezgi, idrok, xotira, xayol kabi alohida psixik jarayon emas. ammo u psixik jarayonlarning barchasida faol ishtirok etadi. bu jihatdan diqqat odam aqliy faoliyatining mahsuldorligini ta`minlaydigan ruhiy yoki ichki faollikdir. diqqat bilan idrok qilinayotgan narsa va hodisalar odam ongida aniq va yaqqol aks etadi. shuning uchun ham mashhur chex pedagogi yan komenskiy diqqatni yorug’lik bilan tenglashtiradi. uning fikricha, diqqat – «ong nuri», ya`ni o’qish ishining yorug’ligidir, o’quvchilar diqqat orqaligina hamma narsani idrok qiladilar. har qanday …

2 / 13

gan yorqin nuqtasi diqqatning fokusi yoki markazi deb ataladi. ana shu fokusga tushgan predmetlar odam tomonidan to’g’ri va to’liq seziladi va idrok qilinadi. ong bir nuqtaga tig’iz to’planganda shu nuqtaga aloqador bo’lmagan barcha narsalar ong doirasidan chetda qoladi. 1 к.д.ушинский. собрание сочинений. т. 10, 1960, 24-бет. diqqat tashqi olamdagi barcha predmetlarning odam miyasida to’la va ravshan aks etishini ta`minlaydi. bu jihatdan diqqat boshqa psixik jarayonlardan ajralgan holda sodir bo’lmaydi. shuning uchun diqqat odam ruhiy hayotining ma`lum tomoni, boshqa psixik jarayonlarning maxsus xossasidir. tabiiyki, odam tetik holatda bo’lganda hamma vaqt faoliyatning biror turi bilan band bo’ladi, albatta, uning diqqati biror holga yoki predmetga qaratilgan bo’ladi. diqqatning ta`rifi quyidagichadir: «kishi ongining bir markazga yoki muayyan bir nuqtaga ma`lum muddat mobaynida to’planishidan iborat bo’lgan ruhiy jarayon diqqat deb aytiladi». diqqat ixtiyoriy va ixtiyorsiz kabi ikki turga bo’linadi. ixtiyoriy diqqat shaxsning o’z diqqatini ongli ravishda bir markazga to’plashi yoki biror predmetga jalb etishidir. diqqatning …

3 / 13

siz diqqat hamdir. ixtiyorsiz diqqat shaxsning turmush tajribasi, faoliyati bilan bog’liq holda uning ehtiyoj va qiziqishlari asosida, ma`lum hissiy holatlarni paydo qiluvchi ta`sirotlar natijasida vujudga keladi. o’zining kattaligi, ravshanligi, rangi va boshqa xususiyatlari bilan ko’zga yaqqol tashlanadigan o’quv materialini o’quvchining idrok qilishi asosan ixtiyorsiz diqqat asosida o’tadi. o’qituvchining qiziqarli hikoyasini o’quvchilar oson qabul qiladilar, ixtiyorsiz ravishda uni berilib tinglaydilar. ixtiyorsiz diqqatning o’ziga xos fiziologik asosi bor. akademik i.p.pavlov ta`limoticha, bu asos orientirovka yoki tekshirish reflekslaridan iboratdir. jumladan, u bunday yozgan edi: «biz ham, hayvonlar ham tashqi muhitning salgina o’zgarishi bilan shu o’zgarishning sababiga qarata tegishli sezuvchi apparatlarimizni moslashtiramiz» 2 . 2 и.п.павлов. полное собрание сочинений. т.4. 28 бет. akademik i.p.pavlov bu reflekslarning juda yuksak taraqqiy etib, fanni yarata oladigan bilimga havas tarzida ko’rinishini ta`kidlaydi. ixtiyoriy diqqat o’quv-tarbiya ishida katta ahamiyatga ega. o’quvchining bilimlarni sistemali ravishda o’zlashtirib borishi majburiy- ixtiyoriy diqqat va irodaviy kuch talab qiladi. lekin o’quvchining bilimlarni faqat ixtiyoriy …

4 / 13

a kelgan qo’zg’alish muttasil ravishda ko’chib yuradi, bir joyda turavermaydi. yarim sharlarning optimal (eng qulay, eng yaxshi) qo’zg’alish sodir bo’lib turgan uchastkasida yangi shartli bog’lanishlar osonlik bilan vujudga keladi. bu haqda akademik i.p.pavlov bunday yozgan edi: «agar bosh suyagiga qaraganda uning ichidagi miya ko’rinadigan bo’lsa, agar katta miya yarim sharlarida optimal qo’zg’alish uchun eng yaxshi sharoit tug’ilgan nuqtasi yiltillab ko’rinadigan bo’lsa edi, ancha sog’lom bo’lib, bir narsani o’ylab turgan odamning miyasiga qaraganimizda, uning miyasining katta yarim sharlarida juda g’alati jimjimador forma bo’lib, surati va hajmi har lahzada bir o’zgarib, turlanib, jimir- jimir qilib turuvchi yorug’ narsaning u yoqdan bu yoqqa yugurib, qimirlab turganini va miya yarim sharining bu yorug’ narsa atrofidagi boshqa erlari birmuncha xira tortib turganini ko’rar edik» 3 . yuqorida ta`kidlaganimizdek, diqqat jarayonida orientirovka refleksining ham ahamiyati kattadir. orientirovka refleksi organizmning tashqi muhit ta`sirotlariga tug’ma reaktsiyasidan iboratdir. tashqi qo’zg’ovchi miya yarim sharlariga turlicha kuch bilan ta`sir etadi. eng …

5 / 13

ri diqqat faoliyatining fiziologik asosidir. diqqatning bir qancha o’ziga xos xususiyatlari bo’lib, bu xususiyatlar turli shaxslarda turlicha darajada uchraydi. diqqatning asosiy xususiyatlari deganda uning barqarorligi, beqarorligi, ko’lami (doirasi), bo’linishi, ko’chuvchanligi va parishonlik kabilar tushuniladi. diqqatning uzoq vaqt davomida biron-bir narsa yoki ish ustida tura olishi, uncha-muncha ta`sirlarga chalg’imasligi uning barqarorligidir. barqaror diqqat maqsadga muvofiq muddat mobaynida bir nuqtada mustahkam turadi. katta yoshdagi odamlarning diqqati asosan barqarordir. ular o’z qiziqishlari va ehtiyojlari asosida diqqatni istagancha bir predmetda tuta oladilar. diqqat barqarorligining shaxs faoliyati, ayniqsa ta`lim-tarbiya jarayoni uchun ahamiyati juda kattadir. maqsadga muvofiq tarzda diqqatni biror nuqtada yoki predmetda tuta olmaslik diqqatning beqarorligidir. diqqatning beqarorligi ko’pincha yoshlarda uchraydi. yoshlarda individual sifatlar mustahkam qaror topmagan bo’lganligi uchun ularning diqqati tez chalg’uvchan xarakterga ega bo’ladi. odam faoliyatining ko’p qirraliligi diqqatning turlicha ko’lamini talab qiladi. diqqatning ko’lami (doirasi) bir vaqtda unga sig’ishi mumkin bo’lgan narsalar soni bilan belgilanadi. ko’lami jihatidan diqqat keng yoki tor bo’ladi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diqqat va sezgi"

diqqat va sezgi reja 1. diqqat va sezgi haqida tushuncha. 2. diqqat inson faoliyatida rivojlanish 3. sezgi xususiyatlar va sezgi turlari. diqqat shaxsning kundalik faoliyatida muhim ahamiyatga ega bo’lgan ruhiy holatdir. diqqat har qanday shaxs uchun va kishi faoliyatining barcha turlari uchun eng zarur omillardandir. diqqat tez o’tuvchan, ko’chuvchanligi bilan psixik holatlarning maxsus tomoni hisoblanadi. shaxsning kundalik faoliyat davomida bajaradigan ishlarining hammasi diqqat ob`ektidir. diqqatsiz shaxs birorta yumushni sifatli, maqsadga muvofiq ravishda ro’yobga chiqara olmaydi. diqqat sezgi, idrok, xotira, xayol kabi alohida psixik jarayon emas. ammo u psixik jarayonlarning barchasida faol ishtirok etadi. bu jihatdan diqqat odam aqliy faoliyatining mahsuldorligini ta`minlaydigan ru...

This file contains 13 pages in PDF format (268.5 KB). To download "diqqat va sezgi", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqat va sezgi PDF 13 pages Free download Telegram