bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari

PDF 5 pages 477.2 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 477.2 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

бойматова дилноза бахтиёровнанинг 10 3-ma`ruza mavzu: bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari reja: 1.bog‘lanishli nutq haqida umumiy tushuncha. 2. bog‘lanishli nutqdan mashq turlari. 3. bog‘lanishli nutqqa oid aniq ko‘nikmalar. 4. matn turlari. fikrni bayon etish ehtiyojini amalga oshirishga qaratilgan, tugallangan mavzuni ifodalaydigan, logik va grammatik qoidalar asosida tuzilgan, mustaqil, tugallangan va o‘zaro bog‘langan ma‘noli qismlarga bo‘linadigan nutq bog‟lanishli nutq deyiladi. bog‘lanishli nutq birligi sifatida hikoya, maqola, roman, monografiya, doklad, hisobot kabilarni, maktab sharoitida esa o‘qituvchi bergan savolga o‘quvchilarning keng, mukammal og‘zaki javobini, yozma bayon va inshoni olish mumkin. boshlang‘ich sinflar metodikasida bog‘lanishli nutqqa oid mashq turlariga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) berilgan savolga keng, mukammal javob; 2) o‘qilgan asarni tahlil qilish, grammatik materialni o‘rganish; o‘quvchilar lug‘atini faollashtirish bilan bog‘liq holda har xil matnli mashqlar; 3) muntazam o‘tkazilgan kuzatishlarni yozish, ob-havo kundaligini yuritish; 4) o‘qilgan matnni turli variantda og‘zaki qayta hikoyalash; 5) berilgan mavzu, rasm, kuzatishga oid boshlab berilgan yoki oxiri berilgan …

2 / 5

asalan, «biz uy ishlarida ota-onamizga qanday yordamlashamiz?» mavzusi berilsa, o‘quvchilar aniq bajargan ishlari haqida hikoya qiladilar. ular mavzuni yaxshi tushunishlari uchun bayon matni qayta hikoya qildiriladi, inshoda esa berilgan mavzu yuzasidan mustaqil hikoyalash mashq qilinadi. 2. inshoni asosiy fikrga bo‟ysundirish ko‟nikmasi. bolalar ishi ma‘lum fikrni (tabiatning ajoyib tasvirini idrok etish, o‘zlarining baxtli hayotidan g‘ururlanish, mehnatga va mehnatkash insonlarga muhabbatni) ifodalaydi. 3.hikoya, insho uchun mavzuga taalluqli, uni yoritishga zarur bo‟lgan materialni yig‟ish. bu bayonga ham taalluqli bo‘lib, namunaviy matn tahlil qilinadi, mazmunini to‘g‘ri tushunish ustida ishlanadi, asosiy mazmun ajratiladi. o‘qituvchidan o‘quvchini navbatdagi inshoga tayyorlashda shu mashqning pedagogik maqsadini, o‘quvchilarni nimaga o‘rgatishni, tafakkuri va nutqini qanday boyitishni, shuningdek, mashqlar izchilligida shu inshoning tutgan o‘rnini aniq ko‘z oldiga keltirish talab etiladi. shuning uchun o‘quvchilarning bog‘lanishli nutqini o‘stirishga oid mashq turlarining bir yillik rejasini tuzib olish tavsiya etiladi. rejada o‘quvchilar yoshiga mos bayon va inshoning barcha turlari hisobga olinishi zarur. metodik an‘anaga ko‘ra matnli …

3 / 5

matnlarni o‘qiydilar, ularni qayta hikoya qiladilar, bayon, ayrim narsa yoki hodisalarni tasvirlab insho ham yozadilar. masalan, «bizning sinfimiz», «bahor keldi» kabi. tasvirga xos xususiyatlar shundan iboratki, unda sifatlash, taqqoslash, metaforalar ko‘p bo‘ladi. tasvir o‘quvchilar uchun hikoyaga nisbatan qiyin janr hisoblanadi, shuning uchun boshlang‘ich sinflarda ko‘proq tasvir elementlari bo‘lgan hikoya tarzidagi bayon va insho yozdiriladi. muhokama bog‘lanishli matnning anchagina qiyin shakli hisoblanadi, shuning uchun boshlang‘ich sinflar dasturida muhokama tarzida insho yozdirish tavsiya etilmaydi; o‘quvchilar inshoda muhokama elementlaridangina foydalanadilar. masalan, «qushlar uyasini nima uchun buzish mumkin emas», «paxta − bizning milliy boyligimiz» mavzularida og‘zaki hikoya tuzdirilsa yoki insho yozdirilsa, muhokama elementi, albatta, bo‘ladi. o‘qituvchi bog‘lanishli nutqni rejalashtirganda, turli janrda mashq qilishni ko‘zda tutadi va o‘quvchilarga hikoya, tasvir va muhokama elementlarini o‘rgata boradi. bunda ko‘proq hikoya tarzidagi matn tuzdirishga ahamiyat beradi. bolalarning bog‘lanishli nutqni egallash darajasiga qarab, matnga tasvir va muhokama elementlari kiritib boriladi. bog‘lanishli nutq va uni maktabda egallash. fikrni bayon etish …

4 / 5

q holda har xil matnli mashqlar; 3)muntazam o‘tkazilgan kuzatishlarni yozish, ob-havo kundaligini yuritish; 4)o‘qilgan matnni turli variantda og‘zaki hikoyalash; 5)berilgan mavzu, rasm, kuzatishga oid boshlab berilgan yoki oxiri berilgan hikoya, reja yoki syujet asosiad o‘quvchilarning og‘zaki hikoyasi; 6)badiiy matnni hikoya qilish, yod olish, o‘quvchilar saviyamsiga mos matnlarni yoddan yozish; 7)ertakni tayyorlanmasdan aytish, kichik she’r, hikoya tuzish; 8)namunasi berilgan badiiy, ilmiy-ommabop matn asosida bayon yozish; 9)o‘qituvchi bergan matnni og‘zaki va yozma qayta tuzish (tanlab qayta hikoya qilish va bayon, ijodiy qayta hikoyalash va bayon, hikoyasini sahnalashtirish kabilar); 10)har xil turdagi yozma insho. bu mashqlarning hammasi nazariyasiz, amaliy tarzda beriladi. bog‘lanishli nutqqa oid asosiy ko‘nikmalar. boshlang‘ich sinf o‘quvchilari mustaqil mashq sifatida bog‘lanishli nutqni o‘stirishdan quyidagi ko‘nikmalarni bilib oladilar: mavzuni tushunish, chegarasini aniqlash va uni nisbatan to‘liq yoritish ko‘nikmasi. inshoni asosiy fikrga bo‘ysundirish ko‘nikmasi. hikoya, insho uchun mavzuga taaluqli, uni yoritishga zarur bo‘lgan materialni yig‘ish. materialni sistemaga solish, uni tegishli izchillikda joylashtirish, matn …

5 / 5

osan. tasvir yoki muhokama elementlari bo‘lgan hikoya tarzida uchraydi. har uchala janr uchun foydalanilgan material xarakterida ham, qurilishida ham, til vositalarini tanlash ham o‘z xususiyatlari mavjud. insho yoki bayonga tayyorlanayotganda o‘qituvchi (yoki o‘quvchi) matnning janr xususiyatlarini hisobga oladi. hikoya boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun mos janr hisoblanadi. tasvirda syujet, qatnashuvi shaxslar bo‘lmaydi; unda tabiat, ayrim predmet va hodisalar tasvirlanadi. muhokama bog‘lanishli matnning anchagina qiyin shakli hisoblanadi, shuning uchun boshlang‘ich sinflar dasturida muhokama tarzida insho yozdirish tavsiya etilmaydi; o‘quvchilar inshoda muhokama elementlaridangina foydalanadilar. masalan, “qushlar uyasini nima uchun buzish mumkin emas”, “paxta – bizning boyligimiz” mavzularida og‘zaki hikoya tuzdirilsa yoki insho yozdirilsa, muhokama elementi, albatta , bo‘ladi. o‘qituvchi bog‘lanishli nutqni rejalashtirganda, turli janrda mashq qilinishi ko‘zda tutadi va o‘quvchilarga hikoya, tasvir va muhokama elementlarini o‘rgata boradi. boshlang‘ich nutq va uni o‘stirish vazifalari. mavzu yuzasidan topshiriq 1. mavzuni tushunish, chegarasini aniqlash va uni nisbatan to’liq yoritish ko’nikmasi. masalan, «biz uy ishlarida ota-onamizga qanday …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari"

бойматова дилноза бахтиёровнанинг 10 3-ma`ruza mavzu: bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari reja: 1.bog‘lanishli nutq haqida umumiy tushuncha. 2. bog‘lanishli nutqdan mashq turlari. 3. bog‘lanishli nutqqa oid aniq ko‘nikmalar. 4. matn turlari. fikrni bayon etish ehtiyojini amalga oshirishga qaratilgan, tugallangan mavzuni ifodalaydigan, logik va grammatik qoidalar asosida tuzilgan, mustaqil, tugallangan va o‘zaro bog‘langan ma‘noli qismlarga bo‘linadigan nutq bog‟lanishli nutq deyiladi. bog‘lanishli nutq birligi sifatida hikoya, maqola, roman, monografiya, doklad, hisobot kabilarni, maktab sharoitida esa o‘qituvchi bergan savolga o‘quvchilarning keng, mukammal og‘zaki javobini, yozma bayon va inshoni olish mumkin. boshlang‘ich sinflar metodikasida bog‘lanishli nutqqa oid mashq turl...

This file contains 5 pages in PDF format (477.2 KB). To download "bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: bog‘lanishli nutq va uni o‘stir… PDF 5 pages Free download Telegram