o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim rivojlanishining nazariy asoslari

PDF 15 pages 316.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 316.9 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

2-mavzu:o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim rivojlanishining nazariy asoslari reja: 1.inklyuziv ta’lim, uning tamoyillari va imkoniyatlari 2. o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim maktabi va maxsus maktab-internatlar 3. inklyuziv ta’limda interfaol usullar va aktdan foydalanish inklyuziv ta’lim, uning tamoyillari va imkoniyatlari nogironligi bo‘lgan bolalarni hududlariga tegishli bo‘lgan ta’lim muassasalarida ta’lim olishlari ta’lim uchun nisbatan yangi yondashuvdir.shuniinbatgatolibbirinchinavbatda nogironligi bo‘lgan bolalar qandayholatdata’limolishlarini inklyuziv ta'lim tamoyillariasosida ko‘ribchiqamiz. inklyuziv ta'lim quyidagi tamoyillarda aks ettiriladi: •jamiyatningqadriyatlari barchauchun teng ekanligini tan olish; •ta’lim muassasalarining madaniy hayotida barcha o‘quvchilarning shu jumladan, alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarni ishtirok etishini ta’minlash; • tegishli hududda yashovchi barcha bolalarningta’lim ehtiyojlarini to‘liq qondira oladigan tarzda maktablarning ish uslubiyatini qayta qurish; • e’tiborni faqatgina alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga emas, balki barcha o‘quvchilarning ta’limiga va maktab hayotida to‘liq ishtirok etishi uchun to‘siqlarni bartaraf etish; • to‘siqlarsiz barcha uchun erishimli shart-sharoitlarni tahlil qilish va tahlillar asosida maktabning yangi obrazini yaratish; •o‘quvchilarning yashash joyi bo‘yicha joylashgan ta’lim muassasalarida ta’lim olish huquqini …

2 / 15

inchio‘rinda,bizinklyuziv ta’limni jamiyatasnosidako‘ribchiqishimizkerak. demak, nogironligi bo‘lgan shaxslarga nisbatan jamiyat qarashlarini ijobiylashtirish kerak. maktab - ikkinchio‘rinda, alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarni maktabda ta’lim olishlari uchun maktabda barcha shart- sharoitlarni yaratish kerak. ularganisbatan shart- sharoitlarni yaratish ularning sifatli ta’lim olgan holda maktabda ravnaq topib, ta’limni davom ettirishlarining muhim omili hisoblanadi. mutaxassislar- uchinchi o‘rinda, barcha toifadagi bolalar ta’lim olishlari uchun mutaxassislarni tayyorlash va ta’minlash kerak bo‘ladi. buning uchun iknlyuziv ta’lim jarayonida ishlayoladigan mutaxasislarni malakasi va tayyorgarligini oshirish kerak. bolalar- to‘rtinchi o‘rinda, alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalar sog‘lom bolalar o‘rtasida sog‘lom muhitni shakllantirish kerak. bu jarayon ustida maktab rahbari, psixolog va tegishli soha mutaxassisi ya’ni defektologik ma’lumotga mutaxassis muhitni yaxshilab bo‘yicha turli xil chora – tadbirlarni ishlab chiqgan holda olib boriladigan ishlar ketma – ketligini amalga oshirishi lozim. yuqorida berilgan qator ishlarni amalga oshirish asosida inklyuziv ta’limni muqobil ko‘rinishda targ‘ib etish mumkin bo‘ladi. eslatib o‘tish kerakki, inklyuziv ta’lim majburiy ta’lim emas, balki …

3 / 15

helovlar qo‘yishning oldi olinadi, masalan: qila olmaydi, mumkin emas, sen uchun emas, uddasidan chiqolmaydi va hakozolar. bu konsepsiya asosida alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarning barchasi umum ta’lim maktablariga inklyuziv ta’lim asosida teng huquqlikni ta’minlashgan holda sog‘lom tengdoshlari bilan ta’lim olishlari mumkin bo‘ladi. ta’kidlash joiz alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga kerakli shart-sharoitlarni yaratish asosida (masalan: ....... agar yaratib berilsa, bajaraoladi yoki uddasidan chiqadi”) ularni maktab orqalii jtimoiy hayotga yo‘naltirish va ijtimoiy hayotda faol ishtirok etishlariga erishtirish mumkin bo‘ladi. bejizga “o‘rganmaydigan bola bo‘lmaydi” deb aytilmaydi, agar ta’lim usuli to‘g‘ri tanlansa ta’limga ehtiyoji bo‘lgan harqanday bolaga ta’lim berish va undan natija olish mumkindir. shu qatorda alohida ta’lim ehtiyojlariga ega bo‘lgan bolalarga ham. ma’lumki, inklyuziv ta’limda maxsus ta’lim ehtiyojidagi bolalar barcha bolalar bilan birga ma’lum maqsadda turli qobiliyatlarga muvofiq guruhlashtiriladi. maxsus ta’lim aqliy, jismoniy tashqi ko‘rinishga muvofiq amalga oshirilsa, inklyuziv ta’lim bolaning qobiliyati va imkoniyatlariga ko‘ra belgilanadi. maxsus ta’lim o‘qitishning maxsus va alternativ …

4 / 15

a ega ekanini tushuntirish, bu ishonchni ularning ongiga yetkazish kerak. mamlakatimiz ta’lim tizimida bu masalaga alohida e’tibor qaratiladi. masalan, alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarning ta’limini tashkil etish bo‘yicha o‘zbekiston respublikasi vazirlar maxkamasining 2021-yil 12-oktabrdagi 638- son “alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim berishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori tasdiqlangan. aynan shu qaror asosida qaysi toifadagi bolalar inklyuziv ta’lim jarayoniga kiritilishi mumkin ekanliklari batafsil yoritib berilgan. jumladan, 4-bobining 16-bandidaaytilishibo‘yicha “inklyuziv ta’lim sinflari va boshlang‘ich tayanch korreksion sinflarga yo‘llangan har bir o‘quvchiga ota-onalari yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar tomonidan shaxsiy hujjatlar yig‘majildi rasmiylashtiriladi va maktab rahbariyatiga taqdim etiladi”. 4-bobining 17-bandidaaytilishibo‘yichainklyuziv ta’lim sinflari va boshlang‘ich tayanch korreksion sinflarga quyidagi toifadagi bolalar qabul qilinadi: eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalar (eshitish qobiliyatining yo‘qotilishi 60 db gacha bo‘lgan rivojlanishida qo‘shimcha buzilishlar bo‘lmagan bolalar); ko‘rishda nuqsoni bo‘lgan bolalar (ko‘rish qobiliyatining buzilishi 0,1 gacha bo‘lgan rivojlanishida qo‘shimcha buzilishlar bo‘lmagan bolalar); somatik kasalliklar (psixofizik va nutqning rivojlanish darajasi yoshiga …

5 / 15

ravachasida harakatlana oladigan bolalar serebral falaji); intellektual rivojlanishning potensial buzilmagan imkoniyatlari bilan ruhiy rivojlanishda orqada qolgan bolalar; xulq-atvor va ruhiyatning qo‘pol buzilishlarisiz autistik spektri buzilgan bolalar; intellektual rivojlanishi saqlanib qolingan, tutqanoq holatida bo‘lgan bolalar (agar bola antikonvulsant dorisini qabul qilganda, tutqanoq 1 oyda 1-martadan oshmagan paytda). 4-bobining 18-bandidaesamaktab ushbu nizomning17-bandidaqayd etilgan toifadagi bolalarni qabul qilishdan bosh tortishga haqli emasdeyilgan. shuningdek, 4-bobining 19-bandigamuvofiqquyidagi toifadagi bolalar qabul qilinmaydi: aqli o‘ta zaif bolalar (imbitsil, idiotiya darajasidagi oligofreniya); xulq-atvorida og‘ir buzilishlar, hissiy-irodaviy sohasida (organik) nuqsonlari bo‘lgan bolalar; tayanch-harakat apparatida nuqsoni bo‘lgan, mustaqil ravishda harakatlana olmaydigan va o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsata olmaydigan bolalar; ko‘r-kar-soqov bolalar; tez-tez takrorlanadigan epileptik tutqanoqdan aziyat chekadigan (epileptik demensiya, kunduzgi va tungi vaqtlarda tutqanog‘i tez-tez takrorlanadigan) bolalar; markaziy asab tizimiga shikast yetganligi tufayli siydik va najasini ushlab turolmaydigan bolalar. mazkurta’limnitashkiletishasnosida alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar quyidagiqatorimkoniyatlargaegabo‘ladilar: alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar ijtimoiy hayotga yo‘naltiriladi; alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarnng jamiyatga moslashuvi uchun …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim rivojlanishining nazariy asoslari"

2-mavzu:o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim rivojlanishining nazariy asoslari reja: 1.inklyuziv ta’lim, uning tamoyillari va imkoniyatlari 2. o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim maktabi va maxsus maktab-internatlar 3. inklyuziv ta’limda interfaol usullar va aktdan foydalanish inklyuziv ta’lim, uning tamoyillari va imkoniyatlari nogironligi bo‘lgan bolalarni hududlariga tegishli bo‘lgan ta’lim muassasalarida ta’lim olishlari ta’lim uchun nisbatan yangi yondashuvdir.shuniinbatgatolibbirinchinavbatda nogironligi bo‘lgan bolalar qandayholatdata’limolishlarini inklyuziv ta'lim tamoyillariasosida ko‘ribchiqamiz. inklyuziv ta'lim quyidagi tamoyillarda aks ettiriladi: •jamiyatningqadriyatlari barchauchun teng ekanligini tan olish; •ta’lim muassasalarining madaniy hayotida barcha o‘quvchilarning shu jumladan...

This file contains 15 pages in PDF format (316.9 KB). To download "o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim rivojlanishining nazariy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda inklyuziv ta’lim … PDF 15 pages Free download Telegram