neft va gazni piydolinshi

PDF 16 pages 255.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 255.2 KB

File type PDF

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

untitled ~ 34 ~ ii–боб нефт ва газнинг пайдо бўлиши нефтнинг келиб чиқиши тўғрисидаги ҳозирги замон тушунчалар бошланғич манбалар xviii – xix асрнинг бошларида вужудга келган м.в.ломоносов нефтнинг органик келиб чиқиши гипотезасига асос солиб, унинг ҳосил бўлишини «тошга айланган кўмирларга», «ер остидаги оловнинг таъсири билан» тушунтиради, унинг фикрича бунинг натижа- сида асфальтлар, нефт ва «тош мойлари» ҳосил бўлган. нефтнинг минералли келиб чиқиши тўғрисидаги ғоя биринчи марта 1805 йилда гумбольт томонидан баён қилинган. кимёнинг ривожланиши, м.бертло (1866 йил), г. биассон томонидан ўтказилган углеводородларнинг анорганик синтези бўйича тажрибалар минерал келиб чиқиш гипотезасининг ривожланиши учун дастлабки қадам бўлиб хизмат қилди. 1867 йилгача нефтнинг органик келиб чиқиши тўғрисидаги ғоянинг тарафдори бўлган д.и.менделеев 1877 йилда унинг минерал келиб чиқиши тўғрисидаги гипотезани шакллантирди, унга биноан нефт катта чуқурликларда юқори ҳароратда сувнинг металл карбидлари билан ўзаро таъсири натижасида ҳосил бўлади. ўтган аср давомида кўп сонли кимёвий, геокимёвий ва геологик ва нефтнинг келиб чиқиши тўғрисидаги маълумотларга асосланиб нефтнинг …

2 / 16

и қуйидагича ифоланади: h2o fe2o3 c2h6fec +2 3 += ёки умумий ҳолда ~ 35 ~ h2omc mom (ch2)+ +m m m д.и.менделеев тахминига кўра, ҳосил бўлган газ ҳолидаги углеводородлар ер қатламининг юқоридаги совуқ қисмига кўтарилиб, у ерда конденсирланган ва ғовак қолдиқли жинсларда тўпланиб турган. ўша вақтда чуқурликдаги жинсларда ҳам металл карбидлари маълум бўлмаган. ҳозирги вақтда д.и.менделеев тахмини тасдиқланди, карбидлар (fe3c, tic, cr2c3, wc, sic) топилган. аммо улар жуда катта уюмларни ҳосил қилмайди, бу жуда кичик (миллиметрнинг улушлари) жуда кам учрайдиган ва жинсларда тарқалган минерал қўшимчалардир. шунинг учун табиатда маълум бўлган жуда кўп миқдорда углеводородларнинг ҳосил бўлиш жараёнини бу нуқтаи–назардан тушунтириш жуда қийин. шубҳасиз сув юзадан катта чуқурликка сизиб ўта олмайди. аммо бу муҳим эмас, чуқурликдаги жинсларнинг флюид фазаси маълум шароитларда ўзида сувни сақлайди, шунинг учун унинг карбидлар билан ўзаро таъсири мумкин бўлган нарсадир. эҳтимол оддий углеводород- ларнинг ҳосил бўлиши ҳам мумкин, аммо катта миқдорда эмас. 1982 йилда н.а.соколов томонидан нефтнинг …

3 / 16

анда ерга тушганда метеоритлар ифлосланишдан мустасно эмас. бундан ташқари, бир қатор олимлар томонидан метеоритларда шаклли органик тузилмалар аниқланган, улар ердаги қадимги жинсларнинг оддий бир ҳужайрали организмларига ўхшайди. ҳар ҳолда ернинг катта чуқурликларидан минерал нефтнинг келиб тушишини тушунтиришга метеоритларда органик моддаларнинг борлиги тўғрисидаги далилларни алоқаси йўқ. xx асрнинг биринчи ярмида нефтнинг минералли келиб чиқиш гипотезасига қизиқиш йўқолган эди. бутун дунёда нефтни қидириш унинг органик келиб чиқиши тушунчалардан келиб чиққан эди. 1950 йилдан ~ 36 ~ бошлаб минералли гипотезага қизиқиш яна орта бошлади, бунга сабаб органик концентрациянинг бир қатор саволларида унчалик аниқлик йўқлигидадир, бу эса танқидга олиб келди. н.а.кудрявцевнинг тушунчалари энг катта машҳурликка эга бўлди. улар вақт-вақти билан ўзгариб турди, аммо уларнинг моҳияти шундан иборатки, ернинг чуқур зоналарида нефт ва газ н2, со, со2 ва сн4 аралашмасидан углеводородларни со ва н2 дан тўғридан – тўғри синтез қилиш реакцияси натижасида ҳамда =сн, –сн2, сн3 радикалларнинг полимерланиши натижасида ҳосил бўлади. +3 +=co h2 ch4 …

4 / 16

тирик модда компонентларининг тўйинган тузилиш аналоглари – ёғ кислоталар, терпенлар, стероллар ва бошқалар деярли йўқ. нефтнинг минералли келиб чиқиш гипотезаси тарафдорларининг бир қатор далил-исботлари термодинамик ҳисоблашларга асосланган. э.б.чекалюк нефт ҳосил бўлиш ҳароратини баъзи изомер углеводородлар орасидаги нисбатлар бўйича аниқлашга ҳаракат қилган, бунда у юқори ҳароратли синтез термодинамик мувозанатли аралашмаларнинг ҳосил бўлишига олиб келади деб фараз қилди. бундай йўл билан ҳисобланган нефтни ҳосил қилиш ҳарорати 450– 900 0с ни ташкил этди, бу ернинг юқори мантияси чегарасидаги 100–160 км чуқурликдаги зонанинг ҳароратига тўғри келади. аммо худди ўша нефтларнинг бошқа изомер жуфтлари учун ҳисоблашлар ҳароратнинг бошқа қийматларини (–100 дан 20000 0с гача) беради, бу қийматлар ер қобиғи ва мантияси шароитида ҳақиқий эмас. ҳозирги вақтда нефтларнинг изомер углеводородлари мувозанатда бўлмаган системалар эканлиги исботланган. иккинчи томондан, юқори босимлар соҳасида бир ~ 37 ~ неча (ўн минг паскал) углеводородлар термодинамик хоссаларининг ҳисоблашлари ҳаддан юқори экстраполяцияларга мирожаат қилишга тўғри келганлиги учун анча шартлидир. асосан ернинг чуқурликдаги шароитларида …

5 / 16

қдорда гелий сақланади (одатда фоизнинг ўндан бир улушидан кўп эмас). мантиядаги гелий учун 3не; 4не ~ 1,2 ∙ 10–5, чўкинди жинслар учун 1–3∙10–8 дан кўп эмас, яъни минг марта кам нисбат характерлидир. сн4 миқдорининг гелийга мантияда нисбати 10 га яқин. бу маълумотлардан кўриниб турибдики углеводородларнинг уюмларида мантиядан келиб тушган гелийнинг улуши кўпгина ҳолларда умумий миқдорига ҳисоблаганда 1 % дан юқори эмас, мантий метанининг улуши эса – 0,1 % дан юқори эмас. кўриниб турибдики, сн4 минералли ҳосил бўлиши ер қаърида ҳақиқатдан содир бўлади, аммо унинг улуши ундан фарқли ўлароқ юқори молекулали углеводородларнинг нефт–газли уюмларнинг чўкинди қатламларида жуда камдир. минералли гипотезанинг геологик исботи чуқурликда жойлашган кристалл жинсларда вулқонлардан отилиб чиқадиган газ ва магмаларда, чуқурликдаги баъзи бир ёриқ жойларда нефт ва газнинг кўринишларида метан излари борлиги билвосита исботлар бўлиб, доимо икки хил тушунтирилиши мумкин. ер қобиғига сингаётган чуқурликдаги жинслар чўкинди жинсларни биргаликда суюқлаштирадилар ва ассимиляция қиладилар; вулқонларнинг бўғизлари ҳам чўкинди қатламлар орқали ўтади, …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neft va gazni piydolinshi"

untitled ~ 34 ~ ii–боб нефт ва газнинг пайдо бўлиши нефтнинг келиб чиқиши тўғрисидаги ҳозирги замон тушунчалар бошланғич манбалар xviii – xix асрнинг бошларида вужудга келган м.в.ломоносов нефтнинг органик келиб чиқиши гипотезасига асос солиб, унинг ҳосил бўлишини «тошга айланган кўмирларга», «ер остидаги оловнинг таъсири билан» тушунтиради, унинг фикрича бунинг натижа- сида асфальтлар, нефт ва «тош мойлари» ҳосил бўлган. нефтнинг минералли келиб чиқиши тўғрисидаги ғоя биринчи марта 1805 йилда гумбольт томонидан баён қилинган. кимёнинг ривожланиши, м.бертло (1866 йил), г. биассон томонидан ўтказилган углеводородларнинг анорганик синтези бўйича тажрибалар минерал келиб чиқиш гипотезасининг ривожланиши учун дастлабки қадам бўлиб хизмат қилди. 1867 йилгача нефтнинг органик келиб чиқиши тўғрис...

This file contains 16 pages in PDF format (255.2 KB). To download "neft va gazni piydolinshi", click the Telegram button on the left.

Tags: neft va gazni piydolinshi PDF 16 pages Free download Telegram