yashil iqtisodiyot

PDF 26 pages 370.3 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 370.3 KB

File type PDF

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

ii-mavzu “yashil iqtisodiyot”ga o‘tishning zaruriyati, tamoyillari va dastaklari 2.1. resurslarning cheklanganligi va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish zaruriyati. 2.2. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish tamoyillari. 2.3. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish siyosatining dastaklari. 2.4. “yashil iqtisodiyot”ning axborot resurslari va “yashil iqtisodiyot” uchun inson kapitalini rivojlantirish. 2.1. resurslarning cheklanganligi va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish zaruriyati. xx asrda dunyoning tashqi qiyofasi sezilarli darajada o‘zgarib ketdi. 1900-yilda dunyo aholisi 1,6 mlrd. kishini tashkil etgan bo‘lsa, 2000-yilda ushbu ko‘rsatkich 6 mlrd. kishidan oshdi, 2017-yilga kelib esa yer yuzidagi aholi soni 7,6 mlrd. kishini tashkil etmoqda. aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi jahon bo‘yicha deyarli ikki marta oshib, kambag‘allik darajasi 3 martadan ko‘proqqa kamaydi. fan-texnika borasida erishilayotgan yutuqlar ta’sirida iqtisodiy rivojlanish va aholi turmush darajasining keskin o‘sishi dunyo aholisi sonining jadal sur’atlarda ortishiga sabab bo‘ldi. fan- texnika yutuqlari dunyo aholisi sonining o‘sish sur’atlariga nisbatan yuqori iqtisodiy rivojlanish sur’atlarini ta’minlab berdi. jumladan, xx asr davomida dunyo aholisi 3,6 martaga o‘sgani holda, dunyo yalpi ichki …

2 / 26

h va ehtiyojlarni qondirish uchun sezilarli miqdordagi uglevodordlarni talab etuvchi jahon iqtisodiyoti va ijtimoiy sohaning joriy holati o‘zgartirilmasa 2050-yilda 2030-yilga nisbatan insoniyat 5 mln. kishini yo‘qotishi mumkin 34 . iqlim va global tabiiy tizimning o‘zgarishi inson hayotining barcha jihatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi va mamlakatlar aholisi turmush darajasini yomonlashtiradi. jahon yalpi iste’molining o‘sishi cheklangan resurslardan foydalanish muammosini keltirib chiqaradi. resurslarning cheklanganligi, yer kurrasi va okeanda qancha miqdorda mavjudligi ularga xos xususiyat hisoblanadi. nazariy jihatdan mineral resurslar uzoq muddatli davrda intensiv ishlatish oqibatida tugashi mumkin. yer kurrasidagi mavjud aksariyat resurslarning umumiy hajmi iste’mol qilinayotganidan minglab, millionlab marta ko‘pdir. misol uchun 1990-yilda sanoat zaxiralarining o‘rtacha yillik iste’molga nisbati temir rudasi bo‘ycha 250-yilni, nikel bo‘yicha – 76, alyuminiy bo‘yicha – 280, kumush bo‘yicha – 60, ko‘mir, tabiiy gaz va neft bo‘yicha – mos ravishda 400, 71 va 45-yilni tashkil etgan. qazib chiqarish hajmining ortishi natijasida xom-ashyo zaxiralari miqdori kamayib bormoqda. sanoat uchun ishlatiladigan xomashyodan …

3 / 26

ushbu mintaqalar uchun strategik muhim bo‘lgan (yer osti boyliklarini ishlab chiqarish va qayta ishlash) sohalarga yo‘naltirilmoqda. tadqiqotlar ko‘rsatishicha, ayrim rivojlanayotgan mamlakatlarning milliy qonunchiligi xo‘jalik subyektlarining ekologik yoki ijtimoiy javobgarligini ta’minlamaydi. tabiiy resurslarni ekspluatatsiya qilish borasidagi bunday agressiv yondashuv butun zamonaviy sivilizatsiya uchun jiddiy yo‘qotishlarga olib kelishi mumkin. unep tadqiqotlariga ko‘ra jahon tabiiy resurslaridan oqilona va samarali foydalanish kelgusi avlod uchun 2050-yilga qadar har yili 2 trln. dollar iqtisodiy foyda olish imkonini yaratadi. bu davrda dunyo aholisi soni 28%ga, aholi jon boshiga resurslardan foydalanish darajasi esa 71%ga ortishi bashorat qilinmoqda. tabiiy resurslardan oqilona foydalanish bo‘yicha qat’iy choralar ishlab chiqilmas ekan, metallar, biyoqilg‘i, minerallar va boshqa resurslarning yillik iste’moli 85 mlrd. tonnadan 186 mlrd. tonnagacha ko‘payishi mumkin. iqlim o‘zgarishining oldini olish uchun sarflanayotgan investitsiyalar aholi jon boshiga to‘g‘ri keluvchi yalpi ichki mahsulot ulushining 3,7%ga qisqarishiga olib kelgani holda resurslardan samarali foydalanish amaliyotini joriy etish ushbu yo‘qotishni qoplab ketishi mumkin. mavjud vaziyatda iqtisodiyot …

4 / 26

va xitoy qayta tiklanuvchi energiya resurslaridan mos ravishda yiliga 122 951 va 545 206 mvt energiya ishlab chiqaruvchi quvvatlarni ishga tushirdi. bu borada afrika mutlaqo autsayder hisoblanadi. jumladan, butun afrika mintaqasi tiklanadigan energiya resurslaridan 38 192 mvt energiya ishlab chiqarish quvvatlariga ega. cheklangan resurslardan oqilona foydalanish, barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, “sof texnologiyalar”ga nisbatan innovatsion yondashishni kuchaytirish, “yashil iqtisodiyot”ni shakllantirish muammolari xalqaro iqtisodiy, ekologik, investitsion forumlarda muntazam ravishda muhokama etib kelinmoqda. jumladan, bmtning 2014-yilda taqdim etilgan “an action agenda for sustainable development” nomli hisobotida mamlakatlarning barqaror rivojlanish darajasini belgilab beruvchi quyidagi ko‘rsatkichlar keltirilgan: iqtisodiy rivojlanish, ijtimoiy barqarorlik, atrof muhitni himoya qilish va saqlash, tinchlik va xavfsizlikni ta’minlash. iqtisodiy o‘sish mamlakat barqaror rivojlanishining muhim jihati xisoblansa-da, bunda atrof muhit muvozanatining ta’minlanishi, ekologik muammolar keltirib chiqaruvchi omillarning bartaraf qilinishi, aholi daromadlari darajasidagi tengsizlik, tinchlik kabi ko‘plab omillar inobatga olinadi. unep va iqlim o‘zgarishlari buyicha hukumatlararo komissiyasi tomonidan 2012-yilda chop etilgan “tiklanadigan energiya manbalari …

5 / 26

gan texnologiyalarni rivojlantirishga qaratilganligi bilan ajralib turadi. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish jarayoni har bir mamlakat uchun alohida ahamiyat kasb etib, tabiiy kapital, inson kapitali va mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasiga kabi xususiyatlarga bevosita bog‘liq holda ro‘y beradi. shu sababli, o‘tish jarayoni uchun qulay (huquqiy infratuzilma, rag‘batlantiruvchi omillar va h.k.) muhit yaratish zarur. agar milliy darajada qo‘llanilayotgan rag‘batlantirishuvchi omillar, jumladan, investitsiyalar va davlat xaridlari “yashil iqtisodiyot”ni rivojlantirishga yo‘naltirilsa, iqtisodiy tizimni “yashillashtirish” jarayoni yanada faollashadi. 2.1. “яшил иқтисодиёт”га ўтиш тамойиллари аксарият мамлакатлар яшил иқтисодиётга ўтиш стратегиясида аниқ мақсад ва вазифаларни белгилаб олишади. бу ўринда яшил иқтисодиётга ўтишдан мақсад нима деган савол туғилади? бмт европа иқтисодиёт қўмитаси мутахассисларининг таъкидлашича, “яшил иқтисодиётга ўтишдан кўзланган мақсад иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳага “яшил инвестициялар”ни йўналтиришни рағбатлантириш ҳисобланади. ушбу инвестициялар муҳим иқтисодий ресурслар ҳисобланган табиий капитал ва экотизимлардан нисбатан самарали усуллар ёрдамида фойдаланиш ёки уларни тугаб қолиши ёки деградациялашуви риски пайдо бўлганда бошқа муқобил ресурслар билан алмаштиришга ёрдам беради. …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yashil iqtisodiyot"

ii-mavzu “yashil iqtisodiyot”ga o‘tishning zaruriyati, tamoyillari va dastaklari 2.1. resurslarning cheklanganligi va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish zaruriyati. 2.2. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish tamoyillari. 2.3. “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish siyosatining dastaklari. 2.4. “yashil iqtisodiyot”ning axborot resurslari va “yashil iqtisodiyot” uchun inson kapitalini rivojlantirish. 2.1. resurslarning cheklanganligi va “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish zaruriyati. xx asrda dunyoning tashqi qiyofasi sezilarli darajada o‘zgarib ketdi. 1900-yilda dunyo aholisi 1,6 mlrd. kishini tashkil etgan bo‘lsa, 2000-yilda ushbu ko‘rsatkich 6 mlrd. kishidan oshdi, 2017-yilga kelib esa yer yuzidagi aholi soni 7,6 mlrd. kishini tashkil etmoqda. aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi jahon bo‘yicha deyarli ikki ma...

This file contains 26 pages in PDF format (370.3 KB). To download "yashil iqtisodiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: yashil iqtisodiyot PDF 26 pages Free download Telegram