avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari

PDF 7 pages 372.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 372.2 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-ma’ruza avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari ma’ruza rejasi: 2.1. avtomatlashtirilgan jihozlarning unumdorligi. 2.2. avtomatlashtirilgan jihozlarning aniqligi. 2.3. avtomatlashtirilgan jihozlarning moslanuvchanligi va iqtisodiy samaradorligi. tayanch iboralar: avtomatlashtirish; iqtisodiy samaradorlik; unumdorlik nazariyasi; matematik model; boshlang’ich parametrlar; o’zgaruvchi parametrlar; doimiy parametrlar; mashinalar unumdorligi. 2.1. avtomatlashtirilgan jihozlarning unumdorligi. avtomat va avtomat liniyalarda ishlov beriladigan xar qanday maxsulotni,universal avtomatlashmagan dastgoxlarda ham ishlov berilishi mumkin. avtomatlashtirishni maqsadi-eng avvalo mashinani unumdorligini oshirish va xizmat ko’rsatuvchi ishchilar sonini kamaytirish, natijasida avtomatlashmagan ishlab chiqarishga nisbatan iqtisodiy samara olishdir. unumdorlik nazariyasi asosini mashinani unumdorlik ko’rsatgichlari va dastgoxhni konstruktiv, texnologik, strukturaviy, qiymati va boshqa ko’rsatgichlari orasidagi bog’lanishni aniqlovchi tenglama tashkil qiladi. shu sababli unumdorlik nazariyasi uslublari nafaqat mashinani unumdorligi miqdorini aniqlash va uni qo’llashdan olingan samarani xisoblash bilan bog’liq, balki avtomatlashtirilgan dastgoxlarni bo’lishi mumkin bo’lgan xar xil variantlarini taxlil qilish hamda eng ko’p unumdorlik va iqtisodiy samarani aniqlashga imkoniyatini beradigan, maqvul variantni parametrlarini aniqlash uchun xizmat qiladi. unumdorlik nazariyasi asoslari …

2 / 7

sm. matematik model strukturasi. xar qanday maxsulotni odam ishtiriokida universal avtomatlashmagan dastgoxlarda, hammaga ma’lum bo’lgan uslublarda olinishi mumkin. mashinasozlikni avtomatlashtirishda albatta zarur bo’lgan va ba’zan juda katta sarf xarajatlar va vaqt talab qilinadigan konstruktorlik-texnologik masalalar hal qilinadi. bunda ishlab chiqarilayotgan maxsulot sifati va unumdorlikni oshirish, xizmat ko’rsatadigan ishchilar sonini kamaytirish asosiy vazifa deb olinadi. yuqoridagi omillar xisobiga avtomatlashtirishga ketgan sarf xarakatlar tez qoplanadi va iqtisodiy samara olinadi. «avtomat» tarzda ishlashish mo’ljallangan texnologik mashina va jixozlarni ishonchliligi, ularni yaxshi qo’llanishini aniqlaydigan omilda. agar ishonchlilik ko’rsatgichi past bo’lsa, murakkab «avtomatik» dastgoxlar unumdorligi, avtomatlashmagan dastgoxlardan kam bo’lib qolishi mumkin, ishchilar soni ham kamaymasligi mumkin. shu sababli texnologik mashina va jixozlarni avtomatlashtirish berilgan yoki talab qilingan sharoit uchun avtomatlashtirishni maqbul darajasini aniqlash «avtomatik» mashinani yoki mashinalar tizimini eng maqbul variantini tanlash yoki loyixalash masalasi muximdir. bundan tashqari mutaxasislar (bakalavrlar) nafaqat ko’plab konstruktsiya va texnologik jarayonlarni bilishi, balki avtomatlashtirishni umumiy qonuniyatlarini, unumdorlik, ishonchlilik nazariyalari va …

3 / 7

ishdan og’ishi. yuzalarni joylashishi va shakldan chegaraviy og’ishi davlat standarti bilan belgilangan. detalga ishlov berish tannarxi va mehnat sig’imi talab etilgan aniqlikka bog’liq bo’ladi. aniqlik kancha yuqori bo’lsa, tannarx va mehnati sig’imi ham shuncha yuqori bo’ladi. detalni xizmat vazifasiga qarab 19 ta aniqlik kvaliteti belgilangan (it 01 dan it 17 gacha). kvalitetning tartib raqami ortishi bilan uning quyish maydoni ortib boradi aniqlik esa pasayadi. tekis parallel o’lchov vositalari uchun it 01, 0, 1, kvalitet. chegaraviy kalibrlar va o’ta aniq mahsulotlar uchun it 2, 3, 4. yig’ish jarayonida boshqa detal yuzasi bilan tutashuvchi detallar o’lchamlari uchun it 5 dan it 12 gacha, past aniqlikdagi detallar uchun it 13 dan it 17 gacha. birinchi navbatda detal aniqligiga zagotovka aniqligi ta’sir etadi. zagotovka qanchalik aniq tayyorlansa, shunchalik detalni talab etilgan aniqlikda tayyorlash oson bo’ladi. yalpi ishlab chiqarishda dastgohni kerakli o’lchamga sozlash bilan talab etilgan aniqlik taominlanadi. seriyali va donali ishlab chiqarishda qo’shimcha yakunlovchi …

4 / 7

dastgohning ishlamay turgan holatida nazorat qilinadi. xatoliklarni nazorat qilish indikatorlar bilan jihozlangan moslamalar, o’lchov asboblari, aniq o’lchagichlar va shaytonlar yordamida amalga oshiriladi. dastgohlarning aniqlik meoyorlari davlat standartlari bo’yicha belgilanadi. masalan, tokarlik va frezerlik dastgohlarining shpindellarini radial urilishi 0,001-0,015 mm dan oshmasligi kerak. tokarlik va randalash dastgohlarining yo’naltiruvchilarining to’g’ri chiziq va parallellik bo’yicha xatoliklari 1000 mm esa 0,05-0,08 mm dan oshmasligi kerak. kesuvchi va yordamchi asboblarning tayyorlash aniqligi detallarga mexanik ishlov berish aniqligiga bevosita taosir ko’rsatadi. mashina detallari kabi kesuvchi va yordamchi asboblar absolyut aniq tayyorlanmaydi. ishlov berish jarayonida ularning xatoliklari u yoki bu ko’rinishida detalga ko’chadi. bundan tashqari ishlov berish jarayonida ular yemiriladi va natijada xatolik ortib boradi. moslamaning xatoligi uning detalllarini xatoligi va yemirilishi natijasida hosil bo’ladi. moslamaning xatoligi tayyorlanayotgan detall qo’yimlari maydoni qiymatidan 1/3-1/5 barobar ortib ketmasligi kerak. kesuvchi asbobni o’rnatish, sozlash va almashtirish natijasida xatoliklar yuzaga keladi. donali ishlab chiqarish sharoitida kesuvchi asbobni sozlash ishlov berish davrida …

5 / 7

o’ladi. 2.2-rasm. texnologik ishlov beruvchi tizimi ning deformatsiyasi natijasida to’g’ri geometrik shakldan og’ish hollari. o’lchamni avtomatik tarzda olish usulida dastgohning ishchi organlari, moslama va kesuvchi asbob detalga ishlov berishdan avval kerakli ravishda talab etilgan o’lchamga sozlanadi. bunda kesuvchi asbob harakatini chegaralovchi maxsus to’sqichlar o’rnatiladi. o’rnatish xatoligi umumiy xatoliklarini tashkil qiluvchi xatoliklardan biri bo’lib, bazalash xatoligi va mahkamlash xatoligi yig’indisidan iborat. bazalash xatoligi o’rnatish bazasi bilan o’lchov bazalarini qo’shilmaganligi sababli hosil bo’ladi. mahkamlash xatoligi kesish kuchi taosiridi detalni siljitish tufayli hosil bo’ladi. metall qirqish dastgohlarida detallargi ishlov berish jarayonida hosil bo’lgan kesish kuchlari va moslamani siqish kuchlari dastgoh detallariga, ishlov berilayotgan detalga, kesuvchi asbobga taosir ko’rsatadi. natijada ularning deformatsiyalanishi, kesuvchi qirrani holatini o’zgarishi, detal o’lchamlarini o’zgarishi kabilar kuzatilib to’g’ri geometrik shakldan og’ish hollari vujudga keladi (3.1-rasm). detallarning aniqligiga ularni ishlov berish uchun mahkamlashda hosil bo’lgan kuchlar sezilarli taosir ko’rsatadi. mahkamlash vaqtida kuch taosirida hosil bo’ladigan xatoliklar uzun detallarga ishlov berishda, yupqa …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari"

2-ma’ruza avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari ma’ruza rejasi: 2.1. avtomatlashtirilgan jihozlarning unumdorligi. 2.2. avtomatlashtirilgan jihozlarning aniqligi. 2.3. avtomatlashtirilgan jihozlarning moslanuvchanligi va iqtisodiy samaradorligi. tayanch iboralar: avtomatlashtirish; iqtisodiy samaradorlik; unumdorlik nazariyasi; matematik model; boshlang’ich parametrlar; o’zgaruvchi parametrlar; doimiy parametrlar; mashinalar unumdorligi. 2.1. avtomatlashtirilgan jihozlarning unumdorligi. avtomat va avtomat liniyalarda ishlov beriladigan xar qanday maxsulotni,universal avtomatlashmagan dastgoxlarda ham ishlov berilishi mumkin. avtomatlashtirishni maqsadi-eng avvalo mashinani unumdorligini oshirish va xizmat ko’rsatuvchi ishchilar sonini kamaytirish, natij...

This file contains 7 pages in PDF format (372.2 KB). To download "avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: avtomatlashtirilgan ishlab chiq… PDF 7 pages Free download Telegram