falsafiy tafakkur taraggiyoti bosqichlari: sharq falsafasi

PDF 26 стр. 514,1 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 514,1 КБ

Тип файла PDF

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi. reja 1. qadimgi misr va bobilda ilk falsafiy fikrlarning vujudga kelishi. 2. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar va ta‘limotlar. 3. markaziy osiyo hududidagi qadimgi falsafiy fikrlar. zardushtiylik, moniylik va mazdakchilik ta‘limotlari. 4. sharq uyg‘onish davrlari va ularning jahon ilm-fani taraqqiyotidagi o‗rni. 5. tasavvuf ta‘limoti va uning tariqatlari. 6. turkistonda xvi va xix asrlardagi falsafiy tafakkur taraqqiyoti. 7. jadidchilik harakati va uning milliy taraqqiyotdagi ahamiyati. mavzuning tayanch iboralari: tavrot, vedalar, tsi, yan-in, ibtidoiy ong, mifologiya, sehrgarlik, falsafiy ta‟limot, falsafiy maktab, falsafiy oqim, falsafiy yo`nalish, vedalar, upanishadalar, braxman, prakrit, atman, chorvak, buddizm, lokayata, dao, jen, syao, konfutsiylik jen, zardushtiylik, ezgu fikr, ezgu so`z, ezgu amal. 1. qadimgi misr va bobilda ilk falsafiy fikrlarning vujudga kelishi. insoniyat tarixida falsafiy qarashlarning paydo bo‗lishi qadimiy sharq xalqlari taffakuriga borib taqaladi.qadimgi sharq xalqlarining tarixi va madaniyati, ularning afsonaviy, diniy, axloqiy, siyosiy va huquqiy badiiy-estetik va falsafiy tasavvur va …

2 / 26

inson hayoti va tirikchiligining abadiy manbai ekanligi, gelgamishning obihayot qidirib, boshidan kechirgan sarguzashtlari, chekkan azob-uqibatlari, odamlarning tabiiy qonunlar asosida yashashlari zarurligi, kishilarning hayot va o‗lim sirlarini bilishga azaldan intilib kelishlari haqida qilingan hikoyalardan yaqqol bilib olamiz. «adona haqida doston»da esa insoniyat hayotida yaxshilik bilan yomonlik, ezgulik bilan yovuzlik boylik bilan qashshoqlik bir-biriga tubdan qarama-qarshi va zid ekanligi haqidagi fikrlar ifodalangan. «jafokash avliyo haqida doston», «xo‗jayinning quli bilan suhbati» kabi asarlarda biz buning yaqqol guvohi bo‗lamiz. eslab o‗tilgan birinchi dostonda baxt va baxtsizlik, adolat va adolatsizlik haqida, ularning sabablari va bartaraf etish usulari hamda yo‗llari xususida dastlabki falsafiy tasavvurlar va g‗oyalar bayon etilgan. jamiyat ishlab chiqarishi o‗rtaga qo‗ygan talablar, inson amaliy faoliyati tug‗dirgan ehtiyojlar asosida bobilda tabiat hodisalari haqida, ularning mazmunini tushunib olib, ulardan turmushda foydalanish zarurati, mahsulot va narsalarning miqdorini aniqlash, og‗irligi va uzunligini o‗lchash, ishchi kuchlarning samarasini belgilash, binolar hajmini topish dalalarning yer sathini hisoblab chiqish zarurati dastlabki arifmetik …

3 / 26

kelgan. bobil madaniyati kabi qadimgi misr madaniy yodgorliklarida ham xalq donishmandligining hamma turlarida o‗sha davrdagi ijtimoiy, iqtisodiy hayot, tabiat hodisalariga munosabat, kishilarning ijtimoiy, siyosiy, ahloqiy, huquqiy, ularning sintezi bo‗lgan falsafiy qarashlarida o‗z ifodasini topgan. qadimgi misrliklar suvni odamga oziq-ovqat yetishtiruvchi, inson uchun dastlabki ulug‗ ne‘mat, deb bilganlar. suv ularga butun tabiatning, hayotning asosi bo‗lib ko‗ringan. ular nil daryosini ilohiy bir mo‗jiza deb, tabiatdagi o‗simlik va daraxtlarga talpinganlar. qadimgi misrliklar astronomiya sohasida ba‘zi bilimlarga ega bo‗lib, sayyoralarni yulduzlardan ajrata bilganlar, alohida yulduzlar xaritasini va har xil taqvimlar tuzganlar. qadimgi misrda tibbiyot juda rivojlangan, misrliklar kasalliklarning juda ko‗p turlaridan xabardor bo‗lishib, tashhis qo‗yish sohasida katta tajribalarni qo‗lga kiritganlar. qadimgi misrliklar, ayniqsa qurilish, arxitekturaga, san‘atning juda ko‗p turlariga, hisob-kitob, o‗lcham va chizmachilik, matematik va astronomik bilimlarga egaligi jihatdan boshqalardan tubdan farq qilishgan. haqiqiy ma‘noda ular geometriya va astronomiyaga oid bilimlarning ilk yaratuvchilari bo‗lishgan. misr ehromlari-piramidalar buning rad qilib bo‗lmas hayotiy guvohlaridir. umuman, qadimgi …

4 / 26

a ega bo‗lgan. hindistonda eramizdan 3 ming yil muqaddam yerni sun‘iy sug‗orish, dehqonchilik taraqqiy etgan, anhorlar qazilgan, kulolchilik, yog‗ochsozlik, to‗qimachilik, zargarlik, hunarmandchilik, pishiq g‗ishtlardan ko‗p qavvatli binolar qurish, jun va zig‗ir tolasidan matolar tayyorlash, mis va temir, qalay va qo‗rg‗oshindan qurol-aslahalar yasash taraqqiy etgan. abu rayhon beruniyning «hindiston» asarida yozilishicha, eramizning birinchi asrlaridayoq hindistonda tibbiyot, riyoziyot, ilmi nujum, kimyo, musiqa, poeziya, tarix, san‘at va falsafaga oid bilimlar keng rivojlangan bo‗lgan. ayniqsa, noyob tabiatga, sahiy zaminga, ajoyib nabotot va hayvonot olamiga boy bo‗lgan qadimgi hindistonda madaniyat va san‘atga oid, diniy, falsafiy qarashlar keng rivojlangan. hind falsafasi taraqqiyotdagi epik davr deb ataladigan bosqich eradan oldingi vi asrdan boshlanadi. bu vaqtda hind jamiyatida muhim o`zgarishlar yuz berib, dehqonchilik va hunarmandchilik rivojlanadi, ijtimoiy tarmoqlanish kengaya boradi, qabilaviy hokimiyatchilikka asoslangan siyosiy boshqaruv o`z ta‘sirini yo`qotadi, monarxiya hukmronligi kuchayadi. shu bilan birga hind jamiyati dunyoqarashida muayyan o`zgarishlar yuz beradi. xususan, vedalarga asoslangan braxmanizmni tanqid qilish tendentsiyasi …

5 / 26

i, qadimiy hindistonda falsafiy fikrlar to‗rtta vedalarda (sanskrit – bashorat, bilim) ham ifodalangan. vedalardan joy olgan matnlarning barchasi muqaddas kitoblar sanalgan, ularni braxmanlar (er.avv. birinchi ming yillik o`rtalari) talqin va targ‘ib etganlar. eradan oldingi ikkinchi ming yillikdan to vi asrgacha bo`lgan muddat veda adabiyotlari davri deb ataladi. eng qadimgi vedalarni to`rt to`plam (sanxit) tashkil etgan: 1. regvida - gimnlar to`plami. 2. yadjurveda - fidoyilik hikmatlari. 3. samaveda - fidoyilik qo`shiqlari. 4. atxarvaveda - iltijo qo`shiqlari. bu vedalardan eng muhimi rigveda bo‗lib, u eramizdan 1500 yil oldin paydo bo‗lgan. bu vedalarda diniy qarashlar bilan birga olam, borliq fazo va vaqt inson, inson hayotining ruhiy va tabiiy asoslari, tabiat va jamiyat o‗rtasidagi aloqadorlik, ilohiy kuchlar, ularning faoliyatlari haqida muhim falsafiy fikrlar va qarashlar ilgari suriladi. «veda»larning xulosa qismini upanishadalar (ustoz oldida tiz cho`kib o`tirish degan ma‘noni bildiradi) tashkil etgan. ular falsafa uchun birinchi ahamiyatli bo`lgan matnlardan tashkil topgan. upanishadalarda barcha narsalarning birligiga, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafiy tafakkur taraggiyoti bosqichlari: sharq falsafasi"

2-mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi. reja 1. qadimgi misr va bobilda ilk falsafiy fikrlarning vujudga kelishi. 2. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar va ta‘limotlar. 3. markaziy osiyo hududidagi qadimgi falsafiy fikrlar. zardushtiylik, moniylik va mazdakchilik ta‘limotlari. 4. sharq uyg‘onish davrlari va ularning jahon ilm-fani taraqqiyotidagi o‗rni. 5. tasavvuf ta‘limoti va uning tariqatlari. 6. turkistonda xvi va xix asrlardagi falsafiy tafakkur taraqqiyoti. 7. jadidchilik harakati va uning milliy taraqqiyotdagi ahamiyati. mavzuning tayanch iboralari: tavrot, vedalar, tsi, yan-in, ibtidoiy ong, mifologiya, sehrgarlik, falsafiy ta‟limot, falsafiy maktab, falsafiy oqim, falsafiy yo`nalish, vedalar, upanishadalar, braxman, prakrit, atman, chorva...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PDF (514,1 КБ). Чтобы скачать "falsafiy tafakkur taraggiyoti bosqichlari: sharq falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafiy tafakkur taraggiyoti b… PDF 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram