mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar

PDF 12 pages 368.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 368.2 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

2-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o`zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. reja: 1.xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati. “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” nomli kampaniyalar. 3. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. farg‘ona voqealari. tayanch so’z va iboralar: sh.r.rashidov, sovetcha mafkura, “paxta ishi” – “o’zbeklar ishi”, gdlyan va ivanov guruhi, m.s.gorbachev, “qayta qurish”, milliy daromad, farg'ona, bo'ka va parkent voqealari. 1.xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. totalitar tizim sharoitida madaniy-ma`rifiy muassasalardan ommaga g’oyaviy ta`sir o’tkazish maqsadida keng foydalanildi. 1960-yillar respublikada 2.977 klub bo’lsa, 1970-yilda ularning soni 3.441 taga yetdi. shu yillari kutubxonalar soni tegishli ravishda 3.418 tadan 5.822 taga, muzeylar soni 14 tadan 26 taga, kinoqurilmalar soni 2.178 tadan 3.988 taga oshdi. lekin bularning ko’plchiligi statistik hisobotlarda oshirib ko’rsatilgan bo’lib, aslida o’zlarining bevosita funktsiyalarini samarali bajarish uchun hayotiy imkoniyatga ega bo’lmadi. ularning moddiy texnika bazasi past darajada bo’lib, …

2 / 12

izigina respublikada nashr etilgan bo’lib, qolganlari chetdan keltirshshb, ularning aksariyati rus tilida edi. madaniy-ma`rifiy muassasalar moliyaviy jihatdan davlat nazoratidan chetda qolganligi uchun ko’pincha jamoatchilik asosida qurildi. masalan: 1961-yili o’zbekiston kasaba uyushmalari tashkilotlari tomonidan jamoatchilik asosida 45 madaniyat va texnika universitetlari, 5 ta xalq teatrlari, 1.258 jismoniy tarbiya jamoalari ish olib bordi. o’zbekistonda ta`lim tizimini yaxshilash uchun o’nlab qarorlar qabul qilinardi. biroq bu qarorlar milliy maktablarda to’liq bajarilmasdi. maktablar urushdan keyin ham darsliklar bilan to’liq ta`minlanmadi. moddiy o’quv bazasi rusiyzabon maktablarnikidan ancha past edi. o’rta maktab bitiruvchilari orasida erta turmushga berilishi tufayli qizlar kamchilikni tashkil qilar edi. maorifni rivojlantirishda mahalliy millatlarga past nazar bilan qarash sovet tuzumi siyosatining pinqona faoliyatiga yashiringan edi. keyingi yillarda ochilgan arxiv ma`lumotlarida sobiq ittifokdagi respublikalarda ongli, madaniyatli, xurfikrli kishilarnigi bo’lishiga yo’l qo’ymaslik haqidagi maxfiy ko’rsatmalar bejiz emas edi. 1946 – 1947-o’quv yilida respublikada 4483 maktab bo’lib, 212.000 o’quvchi o’qigan bo’lsa, 1965 – 1966-o’quv yilida maktablar 9716 …

3 / 12

a fan doktori 324 taga yetdi. 50 – 60-yillari respublika fanlar akademiyasining olimlari, ayniqsa, matematika-mexanika tibbiyot, energetika, qishloq xo’jaligi sohalarida ishlar olib bordilar. bir qancha ilmiy-tekshirish institutlari travmatologiya va ortopediya, energetika, matematika, onkologiya va radiologiya, o’rta osiyo qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash ve elektrlashtirish, kibernetika va boshqa bir qancha institutlar shu yillarda ishga tushirildi. fanlar akademiyasi qoshida falsafa va huquq instituti tashkil etilib, sharqshunoslik instituti faoliyati kengaytirildi. 50-yillardan boshlab respublikada ilmiy-tadqiqot ishlarida atom quvvatidan foydalana boshlandi. dastlabki paytda atom quvvati toshkent va samarqand davlat universitetlari laboratoriyalarida, fanlar akademiyasining fizika-texnika institutida, politexnika va meditsina institutlarida ishlatildi. lekin texnika bazasi yetarli bo’lmaganlikdan atom quvvatidan foydalanish doirasi tor bo’ldi. 1956-yil boshlarida toshkentdan 30 km yiroqda, 750 shtat birligiga mo’ljallangan yadro ilmiy-tadqiqot instituti va barcha qulayliklarga ega bo’lgan shaharcha qurilib, 1958-yili ishga tushirildi. uning birinchi direktori etib yirik fizik olim, akademik ubay orifov tayinlandi. 1951 – 1954-yillari respublikada yana bir yirik ilmiy markaz bunyod etildi. 80 …

4 / 12

glar – h.m.abdullayev, i.h.hamraboyev, g.a.mavlonov, biologlar – a.m.muzaffarov, k.z.zokirov, t.z.zohidov, texnika sohasida m.t.o’razboyev, x.a.rahmatullin, x.fayziyev, jamiyatshunoslik fani sohasida i.m.mo’minov, h.sulaymonova, yo.g’.g’ulomovlar shular jumlasidandir. respublika ziyolilari qatorida 125 mingdan ortiq oliy va o’rta maxsus ma`lumotga ega mutaxassislar bo’lib, shulardan 25 miigdan ko’prog’i muhandis va texniklar, 10 ming qishloq xo’jalik mugaxassislari, 24 ming vrachlar va 60 mingdan ortiq o’qituvchilar, yuzdan ortiq yozuvchi, shoir, dramaturglar, rassomlar uyushmasida 105 kishi, kompozitorlar uyushmasida 26 nafar a`zolar bor edi. 1956- yilning oxirlarida respublikada ziyolilarning birinchi qurultoyi bo’lib o’tdi. partiyaviy-g’oyaviy tizginga qaramasdan adabiyot va san`at sohasida ko’zga ko’rinarli asarlar yaratildi. g’afur g’ulom, uyg’un, zulfiya, mirtemir, turob to’la, m. boboev, mirmuhsin va boshqalarning tinchlik mavzusiga bagishlangan she`rlari yoruqqa chiqdi. oybekning “oltin vodiydan shabadalar”, parda tursunning “o’qituvchi”, asqad muxtorning “opa-singillar” romanlari, abdulla qahhorning “shohi so’zana”, “og’riq tishlar”, b.rahmonovning “yurak sirlari” dramalari katta shuhrat qozondi. 50-yillarning ikkinchi yarmidan boshlab siyosiy qatag’onlikdan ozod bo’lgan ijodkorlarning asarlari yuz ko’ra boshladi. abdulla qodiriyning …

5 / 12

50 – 80-yillarda ahyon-ahyonda bo’lsa ham ozodlikka intiluvchi fikrlar ko’zga chalinardi. biroq bunga darhol tanqndlar, ma`muriy jazolar to’sig’i qo’yilardi. 80-yillarning o’rtalaridan adabiyot xalq hayotini haqqoniy aks ettirish yo’lida yangicha qadamlar qo’ya boshladi. badiiy asarlarning mavzui doirasiga orol fojiasi, o’zbek dehqonining mashaqqatli taqdiri, tabiat, til, madaniyat va tariximizga oid muammolar shiddatliroq kirib keldi. yangi mazmun ijodda yangicha zamonaviy shakl, xalqona ohanglarga keng yo’l ocha boshladi. 50 – 60-yillarda respublika san`atida, xususan teatr va raqs san`atida ilgari siljishlar yuz berdi. 1947-yili toshkentda xoreografiya bilim yurti ochildi. 1957- yili mashhur raqqosa m. turg’unboeva tomonidan «bahor» o’zbek xalq raqs ansambli, 1958-yili g.rahimova rahbarligida xorazm ashula va raqs ansambllari tuzildi. bu jamoalar o’zbek sahna raqslarini boyitdi. respublikada teatr san`atining rivojlanishada samarqand davlat ashula va balet teatrining (1964-yil), toshkentda “yosh gvardiya” (1990-yildan abror xidoyatov nomidagi) o’zbek drama teatrining ochilishi katga ahamiyatga ega bo’ldi. musiqa va teatr sohasidagi bu o’zgarishlar bir tomonlama bo’lib, jahon san`ati darajasiga tezroq …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar"

2-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o`zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar. reja: 1.xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. 2. markazning o‘zbekistonda amalga oshirgan qatag‘on siyosati. “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” nomli kampaniyalar. 3. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. farg‘ona voqealari. tayanch so’z va iboralar: sh.r.rashidov, sovetcha mafkura, “paxta ishi” – “o’zbeklar ishi”, gdlyan va ivanov guruhi, m.s.gorbachev, “qayta qurish”, milliy daromad, farg'ona, bo'ka va parkent voqealari. 1.xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. totalitar tizim sharoitida madaniy-ma`rifiy muassasalardan ommaga g’oyaviy ta`sir o’tkazish maqsadida keng foyd...

This file contains 12 pages in PDF format (368.2 KB). To download "mustaqillikka erishish arafasida o'zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillikka erishish arafasid… PDF 12 pages Free download Telegram