yo’nalish azimuti va uni aniqlash

PDF 4 стр. 539,2 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 539,2 КБ

Тип файла PDF

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

kanal manzilimiz: @geografiya_test_video_slayd 1-dars mavzu: yo’nalish azimuti va uni aniqlash shimol yo'nalishi bilan biror predmet yo‘nalishi orasida hosil bo’lgan burchak azimut deb ataladi (arabcha as-sumut – yo’l). azimutda yo’nalishlardan biri doim shimolga, ikkinchisi esa aniqlanishi lozim bo’lgan predmetga yo‘nalgan bo'ladi. azimut ikki xil bo’ladi: haqiqiy azimut va magnit azimuti. azimut burchaklari shimol yo’nalishidan soat millari harakati yo'nalishi bo‘ylab 0° dan 360° gacha hisoblanadi va gradus (°) larda o'lchanadi. oriyentirlash va ufq tomonlarini aniqlash ochiq va tekis joyda tursak, atrof katta doiraga o’xshab ko’rinadi. bu doiraning chetlarida osmon gumbazi yer bilan tutashib turganday ko’rinadi. ana shu doira shaklida ko’rinadigan joy ufq deb ataladi. uning chekkasida osmon bilan yer yuzasi go’yo tutashgandek bo’lib ko’rinadigan chiziqqa ufq chizig’i deb aytiladi. ufqning to’rtta asosiy shimol, janub, g’arb va sharq tomoni va to’rtta oraliq tomoni – shimoli-sharq, janubi-sharq, shimoli-g’arb va janubi- g’arbdan iborat (1-rasm). ufq tomonini aniqlash va o’z harakat yo’nalishini bilish uchun azimut degan …

2 / 4

o qilingan. 1-rasm kanal manzilimiz: @geografiya_test_video_slayd kompas doira shaklidagi qutichadan iborat bo’lib, uning markaziga o’tkir uchli igna, igna ustiga magnitlangan strelka o’rnatilgan. bu strelka igna ustida erkin aylanadi. quticha tagiga ufq tomonlarini ko’rsatuvchi harflar bilan shimol, janub, sharq, g’arb tomonlari ko’rsatilib, 0 0 dan 3600 gacha bo’lgan gradus bo’laklari chizilgan. kompasdan kechasi ham foydalanish uchun uning magnit strelkasi hamda ufq tomonlarini ko’rsatuvchi harflar fosforlangan. kompas yordamida ufq tomonlarini aniqlash uchun quyidagilarga amal qilish kerak: a) kompasni tekis joyga yoki kaftga qo’yib strelkasini bo’shatish kerak. magnit strelkasi tebrana–tebrana to’xtaguncha kutib turish zarur; b) magnit strelkasining bir uchi shimol harfining ustida to’xtagunga qadar kompas qutichasini asta aylantirish kerak; v) kompas magnit strelkasining uchini shimolni ko’rsatuvchi harfiga to’g’rilangach, ufqning boshqa tomonlarini ham bemalol aniqlash mumkin. geografik meridianning shimol tomoni bilan yo’nalish chizig’i orasida hosil bo’lgan oriyentirlash burchagi azimut burchagi deyiladi, agar boshlang’ich yo’nalish magnit meridianinig shimol tomonidan o’lchansa magnit azimuti deyiladi. azimutlar 00 …

3 / 4

’lchanadi. qutb yulduziga qarab oriyentirlash usuli. kechasi havo ochiq bo’lsa, qutb yulduziga qarab ham ufq tomonini aniqlash mumkin. chunki qutb yulduzi doimo ufqning shimol tomonida turadi. osmon gumbazida qutb yulduzini aniqlash quyidagicha amalga oshiriladi. kanal manzilimiz: @geografiya_test_video_slayd qutb yulduzi besh og’ayni yulduzlarning biri bo’lib “katta ayiq” yulduzlar turkumidagi ikki chetki yulduzlar orqali xayolimizda to’g’ri chiziq o’tkazamiz. so’ngra bu yulduzlar orasidagi masofadan besh marta uzoq masofa o’lchanadi va shu chiziq qutb yulduzi yoki boshqacha aytganda oltin qoziq yulduzidir (3-rasm). ufq tomonlarini aniqlashda mahalliy belgilardan ham foydalanish mumkin. joyda oriyentirlashda quyosh doimo orqada bo’lsa, uning teskari tomoni shimol, o’ng qo’l sharq, chap qo’l esa g’arbni belgilaydi. tepaliklarning shimoliy tomonida qor kechroq eriydi. daraxtning shimoliy tomonida barg kam va aksincha janubiy tomonida barg ko’p bo’ladi. kesilgan daraxtning to’nkasida yillik halqalar shimol tomonida tig’iz, janubiy tomonida esa kengroq bo’ladi (4-rasm) 4-rasm. joyda mo’ljal olish 3-rasm kanal manzilimiz: @geografiya_test_video_slayd mavzu bo’yicha mashq va masalalar yechish …

4 / 4

bga 150 metr, g’arbga 700 metr va shimolga 300 metr yurdilar. sayohatchilar yurgan yo’lini 1:10 000 masshtabda chizmada aks ettiring. yechish: dastlab sayohatchilar yurgan yo’l chizmada necha santimetrga to’g’ri kelishini aniqlab olamiz, ya’ni 1:10 000 masshtabda 1 sm=100 m. 200 m : 100 m=2 sm 500 m :100 = 5 sm 150 m :100 m = 1,5 sm 700 m :100 m = 7 sm 300 m :100 m = 3 sm so’ngra mazkur ma’lumotlarni quyidagi chizmada aks ettiramiz: mustaqil bajarish uchun topshiriqlar. 1) o’quvchilar yozgi dam olish oromgohiga avval shimoliy – sharqiy, so’ngra janubiy, keyin esa janubiy-g’arbiy yo’nalishda jo’nab ketdilar. ular oromgohdan xuddi shu yo’l bilan qaytsalar qaysi yo’nalishlar bo’yicha yuradilar? 2) agar maktabga 450 azimut bilan borgan bo’lsangiz, uyga qaysi yo’nalishda qaytasiz? 3) tush vaqtida uylarning soyasi tushib turmaydigan ko’cha qaysi yo’nalishda ekanligini aniqlang? 4) o’quvchilar oromgohga tomon 1350 azimut bilan 400 metr, 2250 azimut bilan 240 metr, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yo’nalish azimuti va uni aniqlash"

kanal manzilimiz: @geografiya_test_video_slayd 1-dars mavzu: yo’nalish azimuti va uni aniqlash shimol yo'nalishi bilan biror predmet yo‘nalishi orasida hosil bo’lgan burchak azimut deb ataladi (arabcha as-sumut – yo’l). azimutda yo’nalishlardan biri doim shimolga, ikkinchisi esa aniqlanishi lozim bo’lgan predmetga yo‘nalgan bo'ladi. azimut ikki xil bo’ladi: haqiqiy azimut va magnit azimuti. azimut burchaklari shimol yo’nalishidan soat millari harakati yo'nalishi bo‘ylab 0° dan 360° gacha hisoblanadi va gradus (°) larda o'lchanadi. oriyentirlash va ufq tomonlarini aniqlash ochiq va tekis joyda tursak, atrof katta doiraga o’xshab ko’rinadi. bu doiraning chetlarida osmon gumbazi yer bilan tutashib turganday ko’rinadi. ana shu doira shaklida ko’rinadigan joy ufq deb ataladi. uning chekkasida o...

Этот файл содержит 4 стр. в формате PDF (539,2 КБ). Чтобы скачать "yo’nalish azimuti va uni aniqlash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yo’nalish azimuti va uni aniqla… PDF 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram