ona tilida fonetikani o‘qitish usullari

DOCX 35 pages 67.8 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.8 KB

File type DOCX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

www.xurshid.com; ona tilida fonetikani o‘qitish usullari mundarija kirish i bob. ona tili ta’lida fonetika bo‘limining mazmuni va ahamiyati 1.1. fonetika bo‘limining tilshunoslikdagi o‘rni va turlari 1.2. tovushlar va harflarning xususiyatlari bilan tanishish ii bob. ona tilida fonetikani o‘qitishning samarali usullari va innovatsion yondashuvlar 2.1. unli va undosh tovushlarning xususiytalari bilan tanishish 2.2. jarangli va jarangsiz undosh tovushlar ularning yozuvda ifodalanishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi. kichik yoshdagi o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqni egallashlarida fonetikadan olgan bilimlarining ahamiyati katta: a)mfonetik bilimga asoslangan holda 1-sinf o’quvchilari savod o’rganish davrida o’qishni va yozishni bilib oladilar; b) fonetik bilim so’zni to’g’ri talaffuz qilish (tovushlarni to’g’ri talaffuz qilish, urg’uli bo’g’inni ajratish,orfoepik me’yorga rioya qilish) asosini tashkiletadi; v) fonetik bilim morfologik va so’z yasalishiga oid bilimlar bilan birga o’quvchilarda qator imloviy malakalar (jarangsiz va jarangli undoshlarning yozilishi) shakllantirish uchun zamin bo’ladi; g) fonetik bilim gapning ohangiga ko’ra to’g’ri aytish, logik urg’u va gap qurilishidagi to’xtamlarga …

2 / 35

jarangsiz undoshla, jufti yo’q jarangli va jufti yo’q jarangsiz undoshlar; so’zni bo’g’inlarga bo’lish, urg’uli bo’g’inni ajratish ko’nikmalariga ega bo’ladilar. bolalar maktabga kelgunga qadar ham nutqning tovush qurilishini amaliy o’zlashtiradilar, ammo ular maxsus o’qigunlariga qadar so’zni bo’g’inlarga bo’lishni , so’zdagi tovushlarni izchil talaffuz qilishni bilmaydilar. 1-sinf o’quvchilarida so’zni to’g’ri talaffuz qilish, bo’g’inlarga bo’lish, undagi har bir tovushni tartib bilan aniq aytish ko’nikmasini shakllantirish ustida maqsadga muvofiq ishlash, o’z navbatida, analiz,sintez, taqqoslash, guruhlash kabi aqliy mashqlarni bilib olishga ,shuningdek, tovushlarning tabiati,so’z tarkibida bir-biriga ta’siri kabi ayrim elementar bilimlarni o’zlashtirishga imkon beradi.1-sinfda fonetika va grafikani katta o’rin beriladi, chunki o’quvchilar o’qish va yozish jarayonida shu sinfda egallaydilar.bu bilimlar keyingi sinflarda mustahkamlanadi, takomillashtiriladi. kurs ishining maqsadi: ona tili darslarida fonetika bo‘limini o‘qitish jarayonida samarali pedagogik metod va texnologiyalarni aniqlash, o‘quvchilarda fonetik bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan samarali usullarni tahlil qilish va amaliy jihatdan asoslash. kurs ishining vazifalari: 1. tilshunoslikda fonetika bo‘limining nazariy asoslarini o‘rganish. …

3 / 35

ishining tuzilishi: kirish, 2 bob, 4 paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar iborat. i bob. ona tili ta’lida fonetika bo‘limining mazmuni va ahamiyati 1.1. fonetika bo‘limining tilshunoslikdagi o‘rni va turlari fonetika (yunoncha: phonetikos-tovushga, tovush chiqarishga oid; tovushli,ovozli) 1) tilshunoslikning nutq tovushlarining hosil bo’lish usullarini va akustik xususiyatlarini; bo’g’in,nutqning pauza bilan ajraluvchi qismlarini o’rganuvshi bo’limi. shu bilan birga,ayrim tilshunoslar fonetika doirasiga tovush birliklarining yozuvdagi ifodalari (grafika) va ma’noli birliklarining yozilish qoidalari ( imlo)ni ham qo’shib, uning o’rganish obyektini yanada kengaytiradilar( rus olimi l.v. shcherba).o’zbek tilshunosligida fonetika doirasida asosan ,nutq tovushlari (ularning artikulyatsion,akustik,perseptiv (psixofonetik) va funksional tomonlari) va ohang ( bo’g’in, sintagma,urg’u va boshqalar) o’rganiladi. nutqning tovush tomoni segment (lotincha: segment- qirqim, parcha, bo’lak) va ust segment (supersegment) birlilarga bo’linadi.segment birliklar ketma-ket joylashadi(bir vaqtning o’zida 2 ta tovushni talaffuz qilib bo’lmaydi ). shuning uchun ularni silsilasi yoki ketma-ket birliklar deyish mumkin.u ust segment birliklarga urg’u va ohang (intonatsiya) kiradi.bu birliklar segment birliklar ustiga …

4 / 35

a to’g’ri aytish, logik urg’u va gap qurilishidagi to’xtamlarga rioya qilish uchun zarur; d) so’zning tovush tomonini bilish uning ma’nosini tushunish va nutqda ongli qo’llash uchun muhimdir; hózir va hozúr, átlas va atlás so’zlari maьnosidagi farq faqat urg’u orqali ajratiladi. so’zning tovush tomonini tasavvur qilish so’zlarni talaffuzda farqlash, ayrim so’zlarni to’g’ri talaffuz qilish va qo’llash uchun zarur. o’qituvchi boshlang’ich sinflarda o’qitiladigan barcha fanlarga oid darslarda so’zni aniq va to’g’ri talaffuz qilish ustida doimiy ishlab boradi, shu maqsadda ko’pincha so’zni tovush tomondan tahlil qilishdan foydalanadi. maktab dasturiga muvofiq, boshlang’ich sinf o’quvchilari fonetik-grafik ko’nikmalar tizimini hosil qiladilar: tovushlar va harflar, unli va undosh tovushlar, jufti bor jarangli va jarangsiz undoshlar, jufti yo’q jarangli va jufti yo’q jarangsiz undoshlar; so’zni bo’g’inlarga bo’lish, urg’uli bo’g’inni ajratish ko’nikmalariga ega bo’ladilar. bolalar maktabga kelgunga qadar ham nutqning tovush qurilishini amaliy o’zlashtiradilar, ammo ular maxsus o’qigunlariga qadar so’zni bo’g’inlarga bo’lishni, so’zdagi tovushlarni izchil talaffuz qilishni bilmaydilar. i …

5 / 35

di. bunda yetakchi usul so’zdagi tovushlarniig talaffuzi hamda so’zning leksik ma’nosi so’zdagi tovushlarning tarkibiga bog’liqligi ustida kuzatish hisoblanadi. masalan, aka, uka, opa, ona, ota, kul, gul, qora, qara kabi bir unli yoki bir undosh bilan farqlanadigan so’zlar har xil lug’aviy ma’noni ifodalaydi. so’zning tovush tarkibi ustida ishlash savod o’rgatish davridanoq boshlanadi. bolalar bu davrda talaffuz qilingan yoki eshitilgan so’z tovushlardan tuzilishini bilib oladilar. ular so’zni tovush tomonidan tahlil qilishga o’rganadilar, ya’ni so’zni bo’g’inlarga bo’ladilar, so’zdagi tovushlarni tartibi bilan aytadilar. bunda tovush tomondan tahlilni harf tomondan tahlil bilan aralashtirmaslikka alohida ahamiyat beriladi. so’zning tovush tarkibini to’g’ri tasavvur etish undagi harflarni tushirib qoldirmay yoki o’rnini almashtirmay yozish malakasini shakllantirish uchun ham, so’zni to’g’ri talaffuz qilish uchun ham katta ahamiyatga ega. shuning uchun savod o’rgatishdan so’ng ham so’zni tovush tomondan tahlil qilish mashqlari yordamida so’zdagi tovushlar tarkibini aniqlash ko’nikmasini takomillashtirish ustida ishlab borish zarur. ma’lumki, nutq tovushlari ikki katta guruhga bo’linadi: unli tovushlar …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tilida fonetikani o‘qitish usullari"

www.xurshid.com; ona tilida fonetikani o‘qitish usullari mundarija kirish i bob. ona tili ta’lida fonetika bo‘limining mazmuni va ahamiyati 1.1. fonetika bo‘limining tilshunoslikdagi o‘rni va turlari 1.2. tovushlar va harflarning xususiyatlari bilan tanishish ii bob. ona tilida fonetikani o‘qitishning samarali usullari va innovatsion yondashuvlar 2.1. unli va undosh tovushlarning xususiytalari bilan tanishish 2.2. jarangli va jarangsiz undosh tovushlar ularning yozuvda ifodalanishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi. kichik yoshdagi o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqni egallashlarida fonetikadan olgan bilimlarining ahamiyati katta: a)mfonetik bilimga asoslangan holda 1-sinf o’quvchilari savod o’rganish davrida o’qishni va yozishni bilib oladilar; b) fonetik bi...

This file contains 35 pages in DOCX format (67.8 KB). To download "ona tilida fonetikani o‘qitish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tilida fonetikani o‘qitish … DOCX 35 pages Free download Telegram