umumiy etikaning asoslari

DOC 112,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1689571543.doc umumiy etikaning asoslari umumiy etikaning asoslari reja: 1. axloq va yurish-turish qoidalari 2. etikaning rivojlanish tarixi. 3. asosiy etika qoidalarining xususiyatlari. 1. axloq va yurish-turish qoidalari yuqorida keltirganimizdek «etika» termini qadimgi grek «etos» so’zidan kelib chiqqan bo’lib urflar, odatlar, xulq-atvorlarni bildiradi va etika fan sifatida 20 asrdan ortiqroq mavjud. etika bu odob-axloq haqidagi fan. odob-axloq ijtimoiy ong shakli bo’lib unda jamiyatda yashayotgan kishilarning g’oyalari, tasavvurlari, tamoyillari hamda yurish-turish qoidalari o’z aksini topadi. axloq va yurish-turish qoidalarini sinonim tariqasida qo’llash mumkin. ma’lumki jamiyatda kishilarning yurish-turish qoidalarini tartibga soluvch turli ijtimoiy normalar mavjud bo’ladi. bu ijtimoiy normalar ijtimoiy jamoa yoki guruhlar doirasida umumqabul qilingan qoidalar yoki, axloq na’munalari hisoblanadi. bu normalar jamiyatda odamlarning yurish-turishini tartibga soluvchi vosita, kelishilgan jamoaviy harakatlarni takomollashtirishga xizmat qiladi. axloqiy normalarning mohiyatini yaxshiroq tushunush uchun boshqa ijtimoiy normalarni ko’rib chiqishimiz lozim bo’ladi. masalan, odatlarni olaylik. odatlar avloddan-avlodga o’tib kelayotgan umumqabul qilingan va takrorlanib kelayotgan kishilarning axloq qoidalari …

avlarida ko’zda tutilgan jamoat ta’sir choralari vositasida himoya qilinadigan muomala qoidalaridir. ushbu yuqorida sanab o’tilganlardan farqli o’laroq, axloq normalari bu jamiyatda insonlarning yaxshilik bilan yomonlik, adolat va adolatsizlik, burch, sha’n, qadr-qimmat haqidagi tasavvurlariga muvofiq holda o’rnatiladigan qoidalar hisoblanadi. bu normalar ba’zan huquq deb ataladi va xulq-atvor qoidalarini o’zida ifodalaydi va axloqiy nuqtayi nazardan olganda “yaxshi xulq-atvorlar”, “jinoiy xulq-atvorlar”, “xulq-atvorlarni tuzatish”lar deb baholanadi. odob-axloq normalari nohuquqiy tusdagi hujjatlarda mavjud bo’ladi. ularga turli xil kodekslar, qasamyodlar va boshqalar kiradi. bunga misol qilib 1979 yilning dekabrida bmt bosh assambleyasining 34-sessiyasi tomonidan qabul qilingan huquqiy tartibotni qo’llab-quvvatlash bo’yicha rahbar xodimlarning odob-axloqi kodeksini keltirish mumkin. ushbu kodeksda huquqni himoya qiluvchi organlarning, birinchi navbatda jinoyat ishi bo’yicha tergov olib borayotganlarning inson qadr-qimmatini hurmat qilish va himoyalashini, inson huquqini qo’llab-quvvatlash va himoya qilishini (2-m.), oxirgi zaruratlardagina va ularga yuklatilgan vazifalarni bajarishga talab qilinadigan darajadagina kuch ishlatishni (3-m.), o’z faoliyatini amalga oshirish davomida olingan maxfiy tusdagi ma’lumotlarni, agar …

gi 4 yil – eramizning 65 yili), mark avreliy (121 – 180), avgustin blajenniy (354 – 430), b. spinoza (1632 – 1677), i. kant (1724 – 1804), a. shopengauyer (1788 – 1860), f. nitsshe (1844 – 1900), a. shveytser (1875 – 1965). odob-axloq haqida ko’plab buyuk mutafakkirlarimiz shug’ullanishgan, qimmatli fikrlarini o’z asarlarida aytib qoldirganlar. abu nasr farobiy, yusuf xos hojib, kaykovus ibn iskandar, amir temur, alisher navoiylarning axloq to’g’risida aytib ketgan qimmatli fikrlari jahonshumul ahamiyatga ega bo’ldi. qadimgi davrlardan, eng muhimi 2500 yil oldin qadimgi gretsiya fanlarning rivojlangan vaqtlardan boshlab odamlarni yomon harakatlardan saqlagan axloqiy sezgi tushunchalarning mohiyati va paydo bo’lishi masalalari paydo bo’la boshladi. insonda nima axloqiy deb atalishi to’g’risida ilmiy tushuntirishga urinishlar bo’lib o’tgan. aynan o’sha sinfiy sivilizatsiyaga o’tish zamonida filosofik bilimning mustaqil bir qismi sifatida qayd etish vujudga kelgan. etikaning rivojlanish tarixini quyidagi bosqichlarga ajratish mumkin: − etikadan oldingi − antik etika − o’rta asrlar etikasi − …

itoblilik, qonuniylikni va umuman olganda mulkni mustahkamlashga qaratadi. antik etika. eramizdan oldingi v asrda falsafaning inson muammolari tarafiga burilishi etikaning shakllanishida hal qiluvchi rol o’ynadi. antik etikada ikkita asosiy yo’nalishni aytib o’tish mumkin: − birinchisi – sofistlar va axloqni inkor etuvchilar, ular axloqiy talablarning majburiyligini inkor qiladi; − ikkinchisi – qadimgi gretsiyaning buyuk mutafakkirlari sokrat, platon (e.o.gi 5 asr), aristotel (e.o.gi 4 asr), epikur (e.o.z asr) axloq fani tariqasida etikaga asos solganlar. sofistlar maktabining bir vakili bo’lgan - protogor (e.o.5-4 asrlarning oxiri) fikricha, axloq muayyan bir davrda har bir insoniyat jamiyati uchungina bo’ladi, shu sababli axloqiy talablar barcha xalqlarda har xil bo’ladi, yaxshilik va yomonlik tushunchalari nisbiy hisoblanadi. sofistlarga sokrat (e.o.gi 469-399 yillar.) qarshi chiqdi. uning fikricha yaxshi fazilatli deganda boshqalarni siqishtirmasdan ularga nisbatan adolatli bo’lish, faqat o’zigagina emas, balki jamiyatga xizmat qilishga qodir bo’lish, buningsiz jamiyatni tassavvur qilib bo’lmaydi. bu boradagi antik yutuqlarning yakuni aristotelning (e.o.gi 4 asr.) etikasi …

i va bu bir kishining yoki odamlar yig’ini hokimiyatidan qat’i nazar barcha bo’ysunishi kerak. davlatda tabiatdagiday kuch qonunni yaratadi. davlatning xohishi oliy qonun. tinch yashash faqat qudratli davlat kuchiga bo’ysunish bilan amalga oshiriladi. xix asrning 40 yillarida marksistik nazariya vujudga keldi va u kishilik jamiyatining rivojlanishiga moddiy nuqtayi nazardan qaradi. marksistik etika qoidalari quyidagilarda belgilanadi: inson nima qilishi kerakligini aniqlashda u o’zi nima yeydi. insonning mohiyati barcha ijtimoiy munosabatlarning majmuidir. axloq inson jamiyat bilan, insoniyat bilan uchrashganda yuzaga keladi. zamonaviy etika xx asr axloq nazariyasi orasida zo’rlikka asoslanmaganlik etikasi bo’lib butun dunyoda tarafdorlari ko’payib bormoqda. tarixda bo’lgan, hozirda ham davlatlar o’rtasidagi, millatlar o’rtasidagi, kishilar o’rtasidagi nizolarni kuch yordamida hal qilish mavjud. kuch ishlatmaslik etikasi esa nizolarni kuch ishlatishni istisno qiluvchi butunlay o’zgacha yondashishdir. «haqiqiy etika so’zdan foydalanishni bekor qilingan joyda boshlanadi” degan a.shveytserning so’zlarida katta ma’no yotibdi. uning etik kontsepsiyasi aktiv maqsadli faoliyatga chaqiradi, hayotning barcha mavjud formalarini saqlab qolishga, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "umumiy etikaning asoslari"

1689571543.doc umumiy etikaning asoslari umumiy etikaning asoslari reja: 1. axloq va yurish-turish qoidalari 2. etikaning rivojlanish tarixi. 3. asosiy etika qoidalarining xususiyatlari. 1. axloq va yurish-turish qoidalari yuqorida keltirganimizdek «etika» termini qadimgi grek «etos» so’zidan kelib chiqqan bo’lib urflar, odatlar, xulq-atvorlarni bildiradi va etika fan sifatida 20 asrdan ortiqroq mavjud. etika bu odob-axloq haqidagi fan. odob-axloq ijtimoiy ong shakli bo’lib unda jamiyatda yashayotgan kishilarning g’oyalari, tasavvurlari, tamoyillari hamda yurish-turish qoidalari o’z aksini topadi. axloq va yurish-turish qoidalarini sinonim tariqasida qo’llash mumkin. ma’lumki jamiyatda kishilarning yurish-turish qoidalarini tartibga soluvch turli ijtimoiy normalar mavjud bo’ladi. bu ijtimo...

Формат DOC, 112,5 КБ. Чтобы скачать "umumiy etikaning asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: umumiy etikaning asoslari DOC Бесплатная загрузка Telegram